Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ

Προσπάθησα πολλές φορές να αποτυπώσω στο χαρτί τον τρόπο με τον οποίο αποκωδικοποίησα τα μηνύματα του βιβλίου του Απόστολου Δοξιάδη «Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ». Έγραφα και έσβηνα και ξανά τα ίδια. Άσκησε από την πρώτη στιγμή πάνω μου μια περίεργη γοητεία – δεδομένης ίσως και της αγάπης μου προς τα μαθηματικά – μια γοητεία που έμοιαζε να μου ανοίγει μια πόρτα προς την κατανόηση μιας μεγάλης αλήθειας με τρόπο σχεδόν ενστικτώδη, σχεδόν εσωτερικό. Το συναίσθημα αυτό έγινε ακόμα πιο έντονο όταν ξαναέπιασα στα χέρια μου το ίδιο βιβλίο αρκετά χρόνια μετά την πρώτη του ανάγνωση. Αφορμή στάθηκε η προσπάθειά μου να βρω τον τρόπο με τον οποίο συνδέονται οι ανθρώπινες σχέσεις με τα μαθηματικά και την καθημερινότητα. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Ας τα πάρουμε με τη σειρά…

Δυσκολεύομαι  να σκεφτώ τι είναι αυτό που κάνει το βιβλίο ξεχωριστό με τόσο ιδιαίτερο τρόπο. Είναι άραγε  το γεγονός ότι μοιάζει με ένα  υπέροχο ταξίδι στον κόσμο των μαθηματικών, χωρίς να φορτώνει τις ήδη δυσπρόσιτες για τους πολλούς έννοιες με περιττές εξηγήσεις και κουραστικές λεπτομέρειες; Είναι η ιδιαιτερότητα και η ειλικρίνεια με την οποία προσεγγίζει ανθρώπινα χαρακτηριστικά και τρόπους συμπεριφοράς, που όλοι λίγο πολύ μπορεί να έχουμε συναντήσει, αλλά δεν κατανοούμε στην ολότητά τους; Είναι ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζει τις έννοιες της αποτυχίας, της επιτυχίας και των στόχων που θέτουμε; Ή μήπως τελικά είναι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν το ρεαλισμό στην καθημερινότητά τους; Νομίζω ότι όλα τα παραπάνω είναι τόσο αριστοτεχνικά δεμένα μεταξύ τους, που καθιστούν το «Θείο Πέτρο και την Εικασία του Γκόλντμπαχ», κάτι εντελώς διαφορετικό από ένα ακόμα μαθηματικό μυθιστόρημα! Δεν είναι σίγουρα αυτό! Είναι ένα μυθιστόρημα βαθειά επικεντρωμένο στις ανθρώπινες σχέσεις. Είναι ένα έργο ουσιαστικά προσηλωμένο στην ψυχολογία των ανθρώπων που εμμένουν, προσπαθούν, καθορίζονται από τις κλίσεις τους και κυνηγούν για κάποιους την προσωπική τους χίμαιρα και για άλλους απλά εκπληρώνουν την ανάγκη τους να ικανοποιήσουν την υπόσχεση στο μεγάλο δώρο που τους έχει κληροδοτηθεί.

«Το Μυστικό της Ζωής είναι να θέτεις στον εαυτό σου πάντοτε στόχους εφικτούς. Εύκολους ή δύσκολους, ανάλογα με τις περιστάσεις, το χαρακτήρα και τις ικανότητές σου, αλλά πάντως εφικτούς! Μάλιστα, θα κρεμάσω τη φωτογραφία του θείου σου του Πέτρου στο δωμάτιό σου, με την επιγραφή
‘ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΣ ΑΠΟΦΥΓΗΝ’!»
Σελ. 33

Ο Θείος Πέτρος και ο ανιψιός του  αποτελούν τα κεντρικά πρόσωπα της ιστορίας. Μια δυνατή σχέση ανθρώπων που μοιράζονται διάφορες ανησυχίες και μια κοινή αγάπη για τα μαθηματικά. Μια σχέση που περνάει από διακυμάνσεις, που ακροβατεί στο μεταίχμιο της αποδοχής, της αμφισβήτησης, της άρνησης, αλλά και του σεβασμού, του θαυμασμού. Ο θείος Πέτρος, ένας ιδιαιτέρως προικισμένος μαθηματικός, με προοπτικές που θα τις ζήλευαν οι περισσότεροι συνάδελφοί του, επιλέγει να αφιερώσει τη ζωή του στην απόδειξη ενός από τα δυσκολότερα και αναπόδεικτα μαθηματικά προβλήματα. Η περίφημη Εικασία του Γκόλντμπαχ τον οδηγεί σε μια δαιδαλώδη περιπλάνηση μεταξύ πόλεων, πανεπιστημίων, σε μια ουσιαστική απομόνωση από ανθρώπους και καθημερινές ανησυχίες, σε μια συνειδητή αποδοχή της διαφορετικότητάς του. Από την άλλη πλευρά, ο μικρός ανιψιός διανύει τη δική του παράλληλη πορεία προς τα γεγονότα. Ως αφηγητής παρουσιάζει τη δική του οπτική γωνία για τα όσα διαδραματίζονται. Καθώς η σχέση μεταξύ τους περνάει από διάφορα στάδια, αποδεικνύεται στο τέλος ισχυρή και ουσιαστική. Ο θείος Πέτρος του μεταδίδει την αγάπη του για τα μαθηματικά και με την αινιγματική για κάποιους συμπεριφορά του, τον κάνει κοινωνό της ιδιαιτερότητάς του και της μεγάλης περιπέτειας του προς τη μοναδική του κλίση. Το προσφιλές ανιψούδι, έτσι όπως αποκαλείται από τον Θείο Πέτρο, αποτελεί τον μοναδικό συνοδοιπόρο ενός ανθρώπου που πορεύεται προς την εκπλήρωση της ιδιαίτερης του κλίσης. Και τελικά, όπως λέει και ο Γιάννης Ρίτσος στη «Σονάτα του Σεληνόφωτος», «καθένας μοναχός πορεύεται στον έρωτα, μοναχός στη δόξα και στο θάνατο».

Δεν θα σταθώ στην περιγραφή των γεγονότων που διαδραματίζονται στο βιβλίο. Θέλω να σταθώ στον τρόπο με τον οποίο μέσω του βιβλίου αυτού ξεδιπλώνονται έννοιες, φαινομενικά ασύνδετες, αλλά έστω και έμμεσα, αριστοτεχνικά παρουσιαζόμενες. Δημιουργία, μοναξιά, ανθρώπινες κλίσεις, διαφορετικότητα, αποτυχία και επιτυχία. Οι παραπάνω έννοιες αποτελούν κατά την προσωπική μου άποψη τους κεντρικούς άξονες του βιβλίου. Είναι σαν να λέμε ένας επαγωγικός συλλογισμός, που ακολουθεί συγκεκριμένη σειρά σχηματίζοντας ένα σφιχτοδεμένο νοηματικό σχήμα: μια ιδιαίτερη ανθρώπινη κλίση που για να εκφραστεί απαιτεί τη συνειδητή απομάκρυνση του ανθρώπου που τη βιώνει από τις νόρμες, τις ταμπέλες, τα σχήματα μιας κοινωνίας που θέτει όρια κινδύνου στην επιτυχία και την αποτυχία, επιφέρει τελικά τη μοναχική πορεία. Η συνειδητή αυταπάρνηση μιας φαινομενικά αποδεκτής καθημερινότητας για κάποιους ταυτίζεται με τη γραφικότητα. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις σηματοδοτει τη διαφορετικότητα, που διοχετεύει όλη την ενέργειά της και πάλι προς τη δημιουργία – το ισχυρότερο κίνητρο του πολιτισμού και της ανθρώπινης ύπαρξης. Γιατί δημιουργούμε; Είναι έμφυτη η ανάγκη μας όπως η κλίση μας; Ή είναι οι στόχοι που έχουμε θέσει, η εκπλήρωσή τους και η επιτυχία, που μας οδηγούν εναγωνίως προς την εκπλήρωσή τους; Βαθύτατα τα μηνύματα του βιβλίου. Δεν χρειάζονται σε καμμία περίπτωση  βιαστική αποκωδικοποίηση. Δεν έχουν αυστηρές απαντήσεις. Είναι τόσο πολύπλοκα, όπως είναι και οι ανθρώπινες σχέσεις, ο τρόπος που κατανοούμε τους άλλους, ο τρόπος που συναλλασσόμαστε και συνδιαλεγόμαστε, ο τρόπος που αποδεχόμαστε το «είναι» και τον περίγυρό μας!

Σύμφωνα με τη δική μου οπτική γωνία, δεν  αποτελεί ένα ακόμα μαθηματικό μυθιστόρημα. Η θεματολογία δεν είναι αρκετή για να το κατατάξει σε αυτήν την  κατηγορία. Τα μαθηματικά στάθηκαν απλά η αφορμή για να παρουσιαστεί μια ιστορία γλυκιά όσο και σκληρή, αλτρουιστική όσο και εγωκεντρική. Είναι μια ιστορία που απλώνει τα δίχτυα της σε τρόπους ανθρώπινης συμπεριφοράς, ανοίγοντας το δρόμο για πολλές αναγνώσεις. Σίγουρα, η δεύτερη φορά που θα το διαβάσετε, θα είναι πολύ διαφορετική από την πρώτη!

«Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ» του Α. Δοξιάδη δημοσιεύθηκε απ’τις εκδόσεις Καστανιώτη, 2001, ISBN: 960-03-2991-5, σελ. 296

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.