Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Τα τρία «Κ»

Όπως στην κλασσική μουσική, υπάρχουν οι τρεις μεγάλοι “B” από την Γερμανία (Bach, Beethoven, Brahms) έτσι στο δικό μου λογοτεχνικό σύμπαν, υπάρχουν τρία σπουδαία «Κάππα» που είναι ο Καβάφης, ο Καββαδίας και ο Κόντογλου.

Στις λεπτομέρειες της ζωής τους δεν θ’αναφερθώ αφού είναι λίγο πολύ γνωστές από βιογραφίες που έχουν γραφτεί και από εκπομπές και ταινίες που έχουν προβληθεί. Από πού ν’αρχίσει, όμως, κανείς να μιλάει για το έργο τους; Από τις άγνωστες σελίδες της Ιστορίας που φωτίζει ο κορυφαίος Καβάφης, από το αριστοτεχνικό μέτρο στους στίχους του Καββαδία, από τον παπαδιαμαντικού επιπέδου Κόντογλου, ο οποίος υπήρξε επίσης και άξιος αγιογράφος;

Ή μήπως εκεί που μίλησαν εκείνοι, πρέπει όλοι οι άλλοι να σιωπούμε;

Είναι αλήθεια ότι νοιώθω ένα δέος γι’αυτές τις μορφές, για το πλούσιο και μοναδικό τους έργο. Για την Αλεξάνδρεια του Καβάφη με τους Χριστιανούς και τους Εθνικούς της, για το Αϊβαλί του Κόντογλου με τους ταπεινούς κατοίκους του που έμοιαζαν με αγίους, αλλά και για τις απέραντες αγριεμένες θάλασσες που ενέπνευσαν τον Καββαδία. Όταν ανοίγω τους χιλιοδιαβασμένους στίχους που αναφέρονται σε Λαγίδες, Σελευκίδες και Κλεοπάτρες, σε παρηκμασμένους βασιλείς και αυτοκράτορες, σ’έναν καινούριο κόσμο που έρχεται να σαρώσει τον παλιό, σ’ένα όνειρο που είδε ο Αντώνιος, σ’ένα προμήνυμα που έλαβε ο Καίσαρας, νοιώθω δέος μπροστά στις τόσες γνώσεις που είχε ο ποιητής αλλά και στο ταλέντο του που του έδινε την δυνατότητα να τις μετατρέπει σε αριστουργήματα. Μετά διαβάζω τον Κόντογλου, τους βίους των Αγίων, τον Καστρολόγο, τον Πέδρο Καζάς, τα διηγήματά του. Με συνεπαίρνει σαν χείμαρρος, με λόγια που αναβρύζουν χωρίς σταματημό. Οι αιμοδιψείς πειρατές, οι αγνοί ψαράδες σαν τον μπάρμπα Μανώλη τον Βασιλέ, οι μάρτυρες της πίστεως – όλοι με κάποιοι τρόπο καταφέρνουν και με συγκινούν, με κάνουν να δακρύζω. Ο Καββαδίας αγγίζει την κοιμισμένη μου ανάγκη για περιπέτεια, αλλά τελικά με κάνει ν’αναρωτιέμαι αν η περιπέτεια βρίσκεται πράγματι στο στενό του Μακασάρ και στα οπιοποτεία της Άπω Ανατολής. Η μεγάλη περιπέτεια βρίσκεται μέσα στην ψυχή του Καββαδία και στην ψυχή του κάθε αναγνώστη. Ο ποιητής απλώς την ανακινεί με τα λόγια του, την βγάζει από τον λήθαργο.

Το μεγαλείο των τριών «Κάππα» δεν είναι συνταυτισμένο με το τι έκαναν στον βίο τους αν και μέχρις ενός σημείου μπορούμε να πούμε ότι η προσφυγιά επηρέασε τον Κόντογλου στη νοσταλγική γραφή του και η ερωτική ζωή του Καβάφη έγινε αιτία να γράψει ορισμένα πολύ δυνατά ποιήματα. Όσο για τον Καββαδία, η επαγγελματική του επιλογή γινεται φόντο για τους στίχους του. Μπορώ όμως να φανταστώ ότι θα γινόταν ποιητής έτσι κι αλλοιώς. Το μικρόβιο της λογοτεχνίας θα τό’χε σίγουρα και στη στεριά. Απλώς θα ήταν άλλα τα θέματά του.

Με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, τα τρία «Κάππα» με έχουν σημαδέψει. Η φιλοσοφική ακεραιότητα του Καβάφη επεμβαίνει συχνά στις επιλογές μου. Για να με τυραννήσει ή για να με σώσει, όταν η μέρα είναι «ζεστή και ποιητική» ή όταν τελώ «εν απογνώσει». (Το ομοιοτελεύτητον δεν το έκανα εκ προθέσεως, όπως θα έλεγε ο Παπαδιαμάντης). Η θαρραλέα μελαγχολία ή το μελαγχολικό θάρρος του Καββαδία με έχει ποτίσει σαν το αλμυρό νερό σ’ένα βυθό «που βόσκουνε σαλάχια και χταπόδια». Όσο για τον Κόντογλου είναι το σταθερό μου σημείο στους δύσκολους καιρούς, ένας φάρος που φέγγει μαχητικός μέσα στην τρικυμία και μας θυμίζει ότι χρειάζεται πάντα ν’αναζητούμε την «ουσία».

Τελικά καταλαβαίνω ότι τα τρία «Κάππα» δεν άφησαν πίσω τους μόνο σπουδαία λογοτεχνία. Άφησαν κι αξεπέραστες αξίες.

Λητώ Σεϊζάνη

Η Λητώ Σεϊζάνη είναι μεταφράστρια και συγγραφέας. Έχει σπουδάσει Ιταλική φιλολογία και έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές μετάφρασης. Έχει εργαστεί σαν μεταφράστρια σε διάφορα περιοδικά και σε έναν τηλεοπτικό σταθμό. Έχει δημοσιεύσει τέσσερις ποιητικές συλλογές και έχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, έργα των Τόμας Χάρντυ και Τζοβάννι Βέργκα. Πρόσφατα κυκλοφόρησε και το πρώτο της παιδικό βιβλίο με τίτλο "Η έξυπνη πριγκίπισσα". Συνεργάζεται από την αρχή με το P&I ως επιμελήτρια και αρθρογράφος. Μπορείτε να διαβάσετε κείμενά της στο site της.

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Είτε γράφεις για τους αγαπημένους σου ζωγράφους, είτε παρουσιάζεις τους συγγραφείς που σε σημάδεψαν, καταφέρνεις πάντα να μου αφήσεις το ουσιαστικό και πολυτιμότερο της εμπειρίας σου και σχεδόν να καλύψεις τα κένα που τυχόν έχω!
    Τι λες, υπάρχει μια ηλικία ανάγνωσης για κάθε συγγραφέα ή λογοτεχνικό είδος και ό,τι διάβασες κουτσά στραβά νέος το ξαναπιάνεις με δυσκολία και προσπάθεια σε μεγαλύτερη ηλικία και αυτό είναι πολύ κρίμα;

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Αντώνη, Φαίδρα, κατ’αρχήν ευχαριστώ για τα καλά σχόλια. Όσο για το αν υπάρχει κατάλληλη εποχή για να διαβάσουμε έναν λογοτέχνη, θα έλεγα ότι πάντα μπορούμε να δοκιμάσουμε. Συνήθως στην εφηβεία και λίγο μετά το σχολείο διαβάζουμε τα πάντα. Κάποια απ’αυτά μένουν χαραγμένα στο μυαλό μας για όλη μας τη ζωή και άλλα τα ξεπερνάμε γρήγορα. Μετά από μερικά χρόνια δεν μας λένε πια τίποτα και απορούμε πώς μας είχαν εντυπωσιάσει τότε. Νομίζω ότι κάθε τόσο μπορούμε να δοκιμάζουμε και να βλέπουμε ποια από τα παλιά μας αναγνώσματα κρατάνε ακόμα τη λάμψη τους και ποια έχουν ξεθωριάσει. Προσωπικά τα τελευταία χρόνια αποφεύγω τα μυθιστορήματα και προτιμώ είτε ταξιδιωτικά είτε αυτοβιογραφίες σημαντικών ατόμων που έχουν προσφέρει ανθρωπιστικό έργο. Αλλά έχω και κάποιες σταθερές αξίες σαν τον Σολωμό, τον Ντοστογιέφσκη, τον Παπαδιαμάντη. Και τα τρία «Κ» βέβαια…
    ΥΓ. Το γράμμα Κάππα είναι σύνηθες αρχικό των ελληνικών επωνύμων. Έτσι από το κείμενό μου λείπει ο Καζαντζάκης, ο Κονδυλάκης, ο Καρυωτάκης, ο Καραγάτσης, ο Καρκαβίτσας και άλλοι. Γι’αυτό φρόντισα να διευκρινίσω ότι Καβάφης, Καββαδίας και Κόντογλου είναι οι δικές μου υποκειμενικές προτιμήσεις.

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Μέρα που είναι σήμερα, ας θυμηθούμε λίγο τον Κόντογλου και την αρχή ενός κειμένου του για το Βυζάντιο:
    Τι ήτανε, αληθινά το Βυζάντιο, εκείνη η Κωνσταντινούπολη; Παραμυθένιος κόσμος! Όχι μονάχα η αρχαία πολιτεία, μα και η καινούργια, ως του σουλτάν-Χαμίτ τα χρόνια. Είχα γνωρίσει έναν χριστιανό Ανατολίτη κοσμογυρισμένον, που έζησε πολλά χρόνια στην Ευρώπη και στην Αμερική, στη Λόντρα, στο Παρίσι, στη Ρώμη, στη Νέα Υόρκη. «Όλες αυτές οι μεγάλες πολιτείες, μου έλεγε, είναι σπουδαίες, μα σαν την Κωνσταντινόπολη δεν υπάρχει άλλη στην οικουμένη, κι ούτε βρίσκεται στον ντουνιά τέτοια επίσημη αρχοντική και βασιλική πολιτεία».

  • Pingback: Η Ιθάκη του Καβάφη σε κόμικς — People & Ideas

  • Pingback: Τιμή σ’εκείνον… | Κωνσταντίνος Καβάφης — People & Ideas

  • Pingback: Η Ιθάκη του Καβάφη σε κόμικς (αναδημοσίευση) « Ο δικός μας Καβάφης

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.