Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Αναζητώντας το λύκο στον άνθρωπο ή τον άνθρωπο μέσα στο λύκο;

Ο Λύκος της ΣτέπαςHerman Hesse (1927)

Ήταν ένα φθινόπωρο σαν αυτό που μόλις έφτασε, πριν από μερικά χρόνια… Λίγες μέρες μετά το τέλος καλοκαιρινών διαδρομών και στιγμών που είχαν γίνει ήδη αναμνήσεις. Ένα κυριακάτικο πρωινό παρέα με δύο φίλους, πίνοντας καφέ και μιλώντας για βιβλία και μουσική.

Λίγο η φθινοπωρινή μελαγχολία, λίγο η θερμοκρασία που είχε πέσει αισθητά, λίγο η μυρωδιά του καφέ, η συζήτηση άναψε. Πάντα κάτι τέτοιες στιγμές μας άρεσε να παίζουμε ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι. Μια σκόρπια φράση από κάποιο αγαπημένο βιβλίο για αρχή και μια συζήτηση που τελείωνε πριν το παραδοσιακό κυριακάτικο γεύμα για τη συνέχεια. Κάθε φορά αναλάμβανε τη μύησή μας ένας από την παρέα. Μας ταξίδευε με τα δικά του μάτια στην ιστορία και στα πρόσωπα. Λίγα λόγια για την πλοκή, ώρες ατελείωτες για τον τρόπο που μίλησαν οι σελίδες στον καθένα από μας.

Ήταν η σειρά του Πέτρου. Σαν ηθοποιός είχε μια απίστευτη ευκολία να θυμάται σελίδες ολόκληρες, μονολόγους και διαλόγο και να αποδίδει στο κόμμα, στην τελεία, στο θαυμαστικό τη μαγική τους δύναμη… Πήρε ανάσα και ξεκίνησε…

«… Εσύ Χάρυ, ήσουν ένας καλλιτέχνης και στοχαστής, ένας άνθρωπος γεμάτος χαρά και πίστη, πάντοτε στα αχνάρια του μεγάλου και του αιώνιου, χωρίς να είσαι ευχαριστημένος με τα ωραία και τα μικρά. Αλλά όσο η ζωή ξυπνούσε και σε έφερνε στον εαυτό σου, τόσο πιο μεγάλη γινόταν η ανάγκη σου, τόσο πιο βαθιά βούλιαζες στον πόνο, τη δειλία και την απελπισία, μέχρι το λαιμό, κι όλα όσα είχες γνωρίσει, αγαπήσει και σεβαστεί σαν ωραία και άγια, κι ολόκληρη η πρώτη σου πίστη στον άνθρωπο και τις υψηλές μας τάσεις, δεν μπορούσε να σε βοηθήσει κι έγινε κάτι χωρίς αξία, κομματιάστηκε. Η πίστη σου δεν μπορούσε να σε βοηθήσει κι έγινε κάτι χωρίς αξία, κομματιάστηκε. Η πίστη σου δεν μπορούσε να βρει πια αέρα να αναπνεύσει. Και ο πνιγμός είναι ένας σκληρός θάνατος. Δεν είναι έτσι Χάρυ; Είναι η μοίρα σου;» Σελ. 152

Κοιταχτήκαμε αμήχανα. Περάσαμε τρεις ώρες συζητώντας, διαφωνώντας, συγκρίνοντας αλήθειες και ψέματα. Εκείνο το πρωινό ήμαστε απόλυτα παραδομένοι σε ένα μαγικό χορό αντιφάσεων που ξεπηδούσαν από το έργο του Έσσε. Το επόμενο απόγευμα αγόρασα το βιβλίο. Ο Πέτρος μου είχε πει στο τέλος της συζήτησης: « Να θυμάσαι ότι «Ο Λύκος» δεν διαβάζεται μονορούφι. Δώσε στον εαυτό σου το χρόνο να το αφομοιώσει. Δώσε του την ευκαιρία να βιώσει την κάθαρση που μόνο αγγίζοντας τις αντιφάσεις, τη διττή φύση, τα άκρα θα έχεις την ευκαιρία να γευτείς». Έτσι και έγινε! Το διάβαζα σχεδόν δύο μήνες! Άλλοτε πέντε σελίδες, άλλοτε δέκα. Κάποιες άλλες μέρες απλά σκεφτόμουν, ξανάρχονταν στο μυαλό μου λόγια, κόμματα και τελείες.

Αυτό το καλοκαίρι το ξαναέπιασα στα χέρια μου και είπα να σας πάω έναν περίπατο στις σελίδες του… Έναν περίπατο άλλοτε σκοτεινό, άλλοτε κουραστικό, που σίγουρα όμως μας μεταμορφώνει βαθιά. Συνοδοιπόροι κατά διαστήματα, η παράνοια, η μοναξιά που ακροβατεί σε ένα λεπτό σκοινί, η κάθαρση, η αυτοτιμωρία και η αυτομαστίγωση. Σαν άλλες μούσες, πότε σκοτεινές, πότε φωτεινές, καθοδήγησαν το χέρι του Έσσε. Τον έκαναν να ‘υμνήσει’ το χάος του ανθρώπου, την αιώνια πάλη ανάμεσα σε δαίμονες και σε αγγέλους. Διττή φύση είναι οι μαγικές λέξεις. Σαν το νόμισμα οι αλήθειες αποτυπώνονται στο χαρτί. Μια στιγμή κορώνα, μια στιγμή γράμματα. Τη μια στιγμή το μαύρο, την άλλη το άσπρο. Και στη μέση τους; Μια διαρκής πάλη συνειδητή και ασυνείδητη, εκούσια και ακούσια, αγώνας που μετράει την αντοχή στο χώρο και στο χρόνο. Πιο σύγχρονο από ποτέ, κρίνει θεσμούς, ανθρώπους, σχέσεις, συναλλαγές και πολιτικές δομές, σχεδόν υπόγεια, αλλά καθοριστικά αποκαλυπτικά και με στόχο τη μεταμόρφωση.

Ο Χέρμαν (βασικός πρωταγωνιστής ) είναι ένας από μας… ή τουλάχιστον είναι εν δυνάμει ένας από μας… Μοναχικός από επιλογή, ασκητής μέσα σε μια αστική κοινωνία, αποδεχόμενος την ταμπέλα της γραφικότητας που του αποδίδεται από τους κατά τα άλλα ‘σεβαστούς’ συμπολίτες του, απορρίπτει συνειδητά κάθε προσπάθεια για ισορροπία. Από τις πρώτες γραμμές μέχρι τις τελευταίες, ο αναγνώστης βυθίζεται σε μια συνεχή εναλλαγή ρόλων, σκέψεων, διαθέσεων. Ο μακρινός δρόμος της ενανθρώπησης, η ψυχή που ισορροπεί ανάμεσα στο ‘θέλω’ και το ‘μπορώ’, οι μάχες με τους εαυτούς μας που πότε στρουθοκαμηλίζουν, πότε ενδύονται το μανδύα της δύναμης και πότε αποκόπτουν κάθε δεσμό που συνθλίβει την ανάγκη να γίνουν διαφορετικοί. Ο λύκος και ο άνθρωπος, η κοινωνικότητα και η μοναχική πορεία, η άρνηση και η αποδοχή, το διαφορετικό και το όμοιο. Δύο πόλοι, φύση διττή… Πιστεύω ότι αποτελεί ένα από τα βιβλία που πολύ αντιπροσωπευτικά οδηγούν στην αιώνια διπολική φύση της επίγειας μας ύπαρξης και στο κυνήγι της χίμαιρας ανάμεσα στην φωτεινή και τη σκοτεινή πλευρά, στην ύλη και την αντιύλη, στο υγιές και το άρρωστο. Στα άκρα κρύβονται οι μεγάλες απαντήσεις του Έσσε.

Πόσοι τέτοιοι άνθρωποι κυκλοφορούν ανάμεσα μας; Ρίξτε μια ματιά γύρω σας… Αφουγκραστείτε τις πνιγμένες ανάσες τους, τα δυνατά ‘όχι’ τους, την πάλη τους να παραμείνουν ανένταχτοι στις πολιτισμένες φόρμες που τους επιβάλλονται. Σωστοί ή λάθος, τρυπώνουν σε μπαρ, σε κινηματογράφους ή στο παγκάκι του πάρκου και αναζητούν διαφυγή από το σκοτεινιασμένο τους κόσμο, από τις αντιφάσεις του χαρακτήρα τους και από τις ταμπέλες μιας ασταθούς κοινωνίας που αλλοτριώνει και κάμπτει τις αντιστάσεις τους. Λύκοι της στέπας, φορτωμένοι με ασπίδες και πανοπλίες, παγιδευμένοι σε ατραπούς αδιέξοδες, μάρτυρες απουσιών σε πολύβουες πόλεις. Ο Λύκος της Στέπας συνεχίζει να είναι ένα από τα πιο σύγχρονα αναγνώσματα. Οι σελίδες του μοιάζουν να φωτογραφίζουν μια κοινωνία σε βαθιά κρίση, ένα σύνολο χωρίς δεσμούς, όπου οι αντιθέσεις απομονώνονται και το διαφορετικό αποκαλείται γραφικό.

Υπάρχουμε τελικά μέσα στο πλήθος;

« Πάντοτε ο Λύκος της Στέπας έβλεπε τη φαουστική διπολικότητα μέσα του. Είχε ανακαλύψει πως στην ενότητα του σώματος δεν κατοικούσε μια ψυχική ενότητα, αλλά μόνο μπορούσε κανείς να φτάσει σ’ αυτή την αρμονία με μία μακρινή πορεία. Δεν ήθελε ούτε να κατανικήσει τη φύση του λύκου και να γίνει άνθρωπος ούτε να παραιτηθεί από την ανθρώπινη φύση και τουλάχιστον να ζήσει σα λύκος, σαν ενιαίο και αδιάσπαστο πλάσμα». Σελ.68

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.