Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Διάβασμα

Το διάβασμα δεν ήταν ποτέ το φόρτε των Ελλήνων. Προτιμούσαν άλλα «σπορ» όπως τα χαρτιά, το τάβλι, τους καφέδες, το ποδόσφαιρο, το κουτσομπολιό. Αλλά κάποιοι, μια μειοψηφία, αγαπούσε και την ανάγνωση, την τόσο ευγενή και χρήσιμη αυτή διασκέδαση. Μου φαίνεται, όμως, ότι σήμερα αυτή η μειοψηφία έχει συρρικνωθεί ακόμη περισσότερο.

Για ποιο λόγο δεν διαβάζουν βιβλία τα σημερινά παιδιά;  Ευρισκόμενα σε διαρκή παραζάλη, χωρίς έρεισμα, χωρίς στόχο, χωρίς ιδανικά άλλα πλην των σπουδών που τις επιλέγουν συνήθως με κριτήριο τον μισθό που υπόσχονται, καταφεύγουν σε φτωχιές, αποβλακωτικές αποδράσεις που παρέχουν προσωρινή και τοξική απόλαυση. Τα παιχνίδια στο κομπιούτερ, τα γραπτά μηνύματα, η τηλεόραση με τις χαζοσειρές της, είναι το αντίστοιχο του φαστ φουντ, του φαγητού που σου γεμίζει το στομάχι χωρίς να σου προσφέρει τίποτα θρεπτικό ή ωφέλιμο. Οι ουσίες που βάζεις μέσα σου και στις δυο περιπτώσεις είναι δηλητηριώδεις και όπως άλλες γνωστές τοξίνες που παρέχουν απόλαυση, π.χ.τσιγάρο και αλκοόλ, είναι μακροπρόθεσμα επιβλαβείς.

Στο κυνήγι επίτευξης των υποτιθέμενων στόχων που θέτει η κοινωνία, το σχολείο, οι γονείς, τρέχουν τα παιδιά σαν τρελά, ακριβώς όπως το χάμστερ γυμνάζεται σαν τρελό μέσα στη ρόδα του κλουβιού του. Γιατί άραγε αντλεί απόλαυση κάποιος παρατηρώντας το χάμστερ να τρέχει αενάως σε μια ρόδα και μέσα σ’ένα κλουβί;  Δεν το καταλαβαίνω.  Τα τρελαμένα παιδιά του σήμερα, πάντως, μου θυμίζουν αυτά τα ταλαίπωρα τρωκτικά.  Μπορείτε να φανταστείτε το χάμστερ να κατεβαίνει ήρεμα από τη ρόδα του και να κάθεται σε μια γωνιά να διαβάσει τον Πόλεμο και Ειρήνη του Τολστόη σε δυο μεγάλους δερματόδετους τόμους;  Αυτό κάναμε εμείς όταν ήμασταν παιδιά και ειλικρινά η απόλαυση απ’αυτή την ασχολία ήταν τεράστια.  Υπήρχε και τότε τηλεόραση και μάλιστα έδειχνε πολύ καλύτερης ποιότητας σειρές και ντοκυμανταίρ. Ήταν μια τηλεόραση χωρίς ουρλιαχτά στα «παράθυρα», χωρίς βρισιές που είναι απαραίτητες σε κάθε ελληνικό σήριαλ που σέβεται τον εαυτό του, χωρίς ατέλειωτα διαλείμματα με διαφημίσεις. Ήταν μια τηλεόραση σαφώς καλύτερη από την σημερινή αλλά εμείς στην εφηβεία μας και πάλι προτιμούσαμε τον Τολστόη και τον Ντοστογιέφσκη από τη μικρή οθόνη.  Ξέρω ότι και τότε τα παιδιά που διάβαζαν «εξωσχολικά βιβλία» ήταν μειοψηφία, όπως είπα και στην αρχή, αλλά ήταν μια εμφανής μειοψηφία.  Τώρα αυτά τα παιδιά –στην Ελλάδα τουλάχιστον- είναι ανύπαρκτα. Αν εμφανιστεί κανένα μέσα στο πλήθος, τα υπόλοιπα θα το κοιτάξουν παράξενα σαν εξωτικό φρούτο ή σαν «φυτό». Μα ποιός να δείξει στα παιδιά του σήμερα τις χαρές του διαβάσματος;  Τις χαρές των πρωτότυπων λέξεων, της καινούριας γνώσης, ποιός να τους μυήσει στην υπέροχη τέχνη της γραφής και της ανάγνωσης;

Οι δάσκαλοί τους, που παρά τα πτυχία τους είναι συχνά ψυχικά ακαλλιέργητοι δημόσιοι υπάλληλοι ή απλώς εξοντωμένοι από τα πολλά ιδιαίτερα βιοπαλαιστές;  Υπάρχουν βέβαια και φωτεινές εξαιρέσεις, ευτυχώς. Ελπίζουμε ότι πάντα θα επιζεί αυτό το σπάνιο είδος που ξεφυτρώνει στην τελευταία βραχονησίδα, στο πιο απομακρυσμένο χωριό των συνόρων. Το σπάνιο είδος που λέγεται φωτισμένος δάσκαλος, ορεξάτος εκπαιδευτικός και ανέκαθεν ήταν ο φάρος που έλαμπε προσφέροντας τον πλούτο του νου και της καρδιάς του στην ελληνική φυλή. Και σε κάθε φυλή, σ’όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης μπορεί να βρει κανείς τέτοιους δασκάλους μεγαλειώδεις.

Αλλά γιατί να διαβάσουν βιβλία τα σύγχρονα Ελληνόπουλα όταν έχουν στερηθεί τη γλώσσα τους;  Όταν το κατασκεύασμα που μαθαίνουν πια στο σχολείο δεν είναι γλώσσα αλλά μια ξεπεσμένη διάλεκτος, ένα απομεινάρι των αρχαίων ελληνικών, ένα κουρέλι της καθαρεύουσας, ένα φάντασμα του πολυτονικού;  Τίποτα δεν είναι σήμερα η γλώσσα που μαθαίνουν, η γλώσσα που διαβάζουν και στην οποία προσπαθούν να γράψουν κάποιοι συγγραφείς. Ένα έκτρωμα χωρίς καμμιά γοητεία, χωρίς χάρη, ένα τεχνητό κατασκεύασμα ανθρώπων χωρίς φαντασία που θέλουν να λέγονται φιλόλογοι κι εκπαιδευτικοί. Πώς να μη στραφούν λοιπόν στην τηλεόραση τα παιδιά, πώς να μην υιοθετήσουν την αμερικάνικη γλώσσα και τα greeklish;

Ίσως σε μερικά σχολεία να δίνεται μια ώθηση προς το διάβασμα της λογοτεχνίας. Είναι μικρή η προσπάθεια, πάντως, και ανόρεχτη.  Γι’ αυτό δεν έχει και αποτέλεσμα. Λίγος Ευγένιος Τριβιζάς στο δημοτικό, λίγος Χάρρυ Πόττερ στο γυμνάσιο και εκεί σταματάμε. Τα παιδιά που συνεχίζουν σε πιο «δύσκολα» αναγνώσματα είναι δακτυλοδεικτούμενα και συνήθως προέρχονται από σπίτια με μεγάλες βιβλιοθήκες και κλειστή ή έστω χαμηλόφωνη τηλεόραση.

Υπάρχει περίπτωση να στραφούν ποτέ τα Ελληνόπουλα στο διάβασμα; Το διαδίκτυο ίσως να μην είναι και τόσο κακή ιδέα τελικά. Το διαδίκτυο είναι ένα είδος κιβωτού για καλύτερης ποιότητας αναγνώσματα. (Και χειρότερης φυσικά, αλλά αυτό είναι άλλο ζήτημα).  Στο διαδίκτυο μπορεί να βρει κανείς τα πάντα. Κι αν δεν είναι το Πόλεμος και Ειρήνη σε δυο μεγάλους δερματόδετους τόμους, δεν πειράζει.  Μπορεί να έχει σωθεί από κάποιον γενναίο κάποιο άλλο αριστούργημα της λογοτεχνίας σε παλιά καλή μετάφραση. Κι αν δεν μυρίζει χαρτί και κλεισούρα η οθόνη, ούτε αυτό πειράζει. Αρκεί να φτάσουν στο μυαλό οι ωραίες λέξεις. Για να γεννήσουν ωραίες σκέψεις. Που αξίζουν όσο τίποτε άλλο στον κόσμο αυτό…

Λητώ Σεϊζάνη

Η Λητώ Σεϊζάνη είναι μεταφράστρια και συγγραφέας. Έχει σπουδάσει Ιταλική φιλολογία και έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές μετάφρασης. Έχει εργαστεί σαν μεταφράστρια σε διάφορα περιοδικά και σε έναν τηλεοπτικό σταθμό. Έχει δημοσιεύσει τέσσερις ποιητικές συλλογές και έχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, έργα των Τόμας Χάρντυ και Τζοβάννι Βέργκα. Πρόσφατα κυκλοφόρησε και το πρώτο της παιδικό βιβλίο με τίτλο "Η έξυπνη πριγκίπισσα". Συνεργάζεται από την αρχή με το P&I ως επιμελήτρια και αρθρογράφος. Μπορείτε να διαβάσετε κείμενά της στο site της.

Σχολιάστε το άρθρο

  • Τί σχόλιο να κάνω σ’αυτό το κείμενο που με βρίσκει τόσο σύμφωνη… Παρ’όλο που εγώ δεν είμαι και καμιά βιβλιοφάγος, ευχαριστώ τον Θεό που τα παιδιά μου περνάνε πολύ από τον ελεύθερο χρόνο τους συντροφιά μ’ένα βιβλίο. Αλλά, όπως ειπες είναι εξαίρεση. Τί καλά που θα ήταν, αν οι κυρίες υπουργοί μας, φρόντιζαν, αντί ν’αλλάξουν τον τρόπο εισαγωγής στα ΑΕΙ κάθε φορά, να φρόντιζαν να έχουν καλούς δασκάλους και σωστούς (όχι παπαγάλους) μαθητές στο δημοτικό πρώτα-πρώτα.

    • Φαίδρα Σίμιτσεκ

      Και βιβλιοφάγος να είσαι, η αρνητική επιρροή του σχολείου, της τηλεόρασης και του ίντερνετ είναι τόσο μεγάλη που είναι χαμένη από χέρι η κάθε προσπάθεια να πας ενάντια στο ρεύμα. Εδώ πρόβλημα συγκέντρωσης σε βασικά πράγματα έχουν, βιβλίο θα διαβάσουν… Λητώ, όλο μας μαλώνεις αλλά έχεις τόσο δίκαιο 🙂

  • Τα παιδιά δεν κάνουν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από αυτό που βλέπουν να κάνουν οι γονείς τους. Ο μέσος Έλληνας αφιερώνει περισσότερο χρόνο στην τηλεόραση παρά στα ίδια του τα παιδιά… Μου έχει τύχει να βρεθώ θεατής σε φιλικό ζευγάρι που προσπαθούσε χρόνιααα να κάνει παιδί και μόλις τα κατάφεραν το… πάρκαραν μπροστά στην τηλεόραση από μωρό. Μέχρι και τηλεόραση στο παιδικό δωμάτιο έβαλαν… Να μην ξεχνάμε πως το διάβασμα θέλει προτροπή στην παιδική ηλικία. Με βρίσκουν απολύτως σύμφωνη τα γραφόμενά σου…

  • Λητώ Σεϊζάνη

    mtzam, τα καϋμένα τα παιδιά είναι πιο απροστάτευτα και εθίζονται από νωρίς στο όπιο του λαού. Η περίπτωση που αναφέρεις είναι βέβαια ακραία αλλά πολλοί γονείς μέσα στην απόγνωσή τους όταν το παιδάκι τους κλαίει σπαρακτικά επί ώρες, το στήνουν στην τηλεόραση που με τις εναλλασσόμενες εικόνες του καταφέρνει αμέσως να το ηρεμήσει και να το ναρκώσει. Εντάξει, έχουν κι οι γονείς το δίκιο τους αλλά σιγά σιγά το βρίσκουν σαν εύκολη λύση και το χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο.

  • Θα συμφωνήσω με τον/την mtzam. Το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης το φέρουμε οι ίδιοι οι γονείς. Από την άλλη, ο ελεύθερος χρόνος των παιδιών, είναι πλέον περιορισμένος , με αποτέλεσμα κι εμείς οι γονείς να κάνουμε λίγο τα στραβά μάτια σε οτι αφορά πράγματα που φαίνεται να τα διασκεδάζουν. Οταν το παιδί στο τέλος της ημέρας έχει περάσει από σχολείο, από φροντιστήριο ξένων γλωσσών, από διάβασμα μαθημάτων, από εξωσχολική δραστηριότητα, από ιδιαίτερα, και το κυριώτερο από την άρνηση των γονιών να ανταλλάξουν δυό κουβέντες μαζί του επειδή είναι «ψόφιοι», πώς να του επιβάλλεις μετά να διαβάσει εξωσχολικά βιβλία? Οσον αφορά τα σχολεία και τους δασκάλους, συμφωνώ απόλυτα με τη Λητώ και τις εύστοχες παρατηρήσεις της.

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Ευχαριστώ marinico. Έχεις δίκιο σ’αυτά που λες, είναι αδιέξοδο.

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Και τι θα γίνει με τα αγόρια που κατά μέσο όρο απεχθάνονται το διάβασμα, πολύ περισσότερο από τα κορίτσια;
    http://nyti.ms/q7B7RS

  • Δεν ξέρω τι να σου απαντήσω…έχω το αντίθετο παράδειγμα μέσα στην οικογένειά μου! Δεν νομίζω ότι είναι θέμα φύλου, πάντως, αλλά καθαρά θέμα συνήθειας.

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Οι γυναίκες διαβάζουν περισσότερα μυθιστορήματα. Οι άντρες διαβάζουν και άλλα είδη. Αλλά δυστυχώς πολλές γυναίκες διαβάζουν αποκλειστικά και μόνο τέτοια μυθιστορήματα
    http://peopleandideas.gr/2010/11/01/literature/

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.