Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Σκέψεις γύρω από τη «ροζ λογοτεχνία»

Isaac_Kitrosser_Rose_et_bijoux

Ποια βιβλία θα λέγαμε ότι ανήκουν στη «ροζ λογοτεχνία»; Τι σημαίνει αυτός ο όρος; Γιατί συνήθως χρησιμοποιείται περιφρονητικά, υποτιμητικά, ειρωνικά, αφού πέρα από το επίθετο «ροζ» μιλάμε και για λογοτεχνία; Ή μήπως δεν θα έπρεπε να μιλάμε για λογοτεχνία αλλά να εφεύρουμε άλλον όρο; Ερωτήματα που απασχόλησαν πολλούς ώς τώρα, είτε κριτικούς είτε απλούς αναγνώστες και μια αναζήτηση στο διαδίκτυο μπορεί να μας δώσει πολλές σχετικές αναφορές.

Εν πρώτοις, ο σχετικός επιθετικός προσδιορισμός συναντάται να συνοδεύει πολλά άλλα ουσιαστικά. Έτσι έχουμε: ροζ αγγελίες, ροζ τηλέφωνα, ροζ ιστορίες, ροζ σκάνδαλα, ροζ DVD κ.λπ. Αν αναζητήσουμε έναν κοινό παρονομαστή σε όλα αυτά, θα δούμε ότι είναι η σεξουαλική χροιά που υπονοείται. Ένα ροζ σκάνδαλο δεν είναι ούτε οικονομικό ούτε πολιτικό. Μπορεί να είναι και τέτοιο, είναι όμως οπωσδήποτε και σεξουαλικό.

Κατ’ αναλογία λοιπόν, όπως έχει καθιερωθεί από τη χρήση, όταν μιλάμε για ροζ λογοτεχνία, εννοούμε μυθιστορήματα, όχι άλλο λογοτεχνικό είδος, στα οποία η έμφαση δίνεται στη σχέση άντρα-γυναίκας. Τέτοια για παράδειγμα είναι οι σειρές Άρλεκιν ή Βίπερ Νόρα, από τις οποίες ίσως όλοι κάποια στιγμή περάσαμε, αλλά και πολλά σύγχρονα έργα της ελληνικής λογοτεχνικής παραγωγής. Ποια είναι τα βασικά γνωρίσματα αυτών των μυθιστορημάτων; Όλα έχουν κεντρικό θέμα έναν άντρα-μια γυναίκα. Πάντα τα πρόσωπα αυτά είναι όμορφα. Εντάξει, ο άντρας μπορεί να είναι κάποτε ασχημούλης, αλλά οπωσδήποτε αρρενωπός! Συνήθως η κοπέλα είναι φτωχή (σπάνια είναι φτωχός ο άντρας), όμως με την ομορφιά της, κάποτε και με την εξυπνάδα της, κερδίζει τον ωραίο και πλούσιο άντρα. Παντρεύονται και «ζουν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα». Το happy end είναι απαραίτητο σ’ αυτές τις ιστορίες.

Αυτό το κεντρικό μοτίβο γαρνίρεται βέβαια με διάφορες περιπέτειες, εμπόδια που παρεμβάλλονται, αντιζηλίες από άλλους διεκδικητές του λαφύρου, μπορεί λίγο οικογενειακό μυστήριο, κάποια προβλήματα της καθημερινότητας, ασφαλώς ερωτικές σκηνές, αλλά το αποτέλεσμα είναι πάντα το ίδιο: το ζευγάρι παντρεύεται (έστω κι αν χωρίσει προσωρινά) και ζει ευτυχισμένο.

Το λεξιλόγιο σ’ αυτού του τύπου τα έργα είναι περιορισμένο. Γλώσσα απλή, εύκολα κατανοητή, ο μέσος αναγνώστης δεν θα βρει ούτε μια λέξη ούτε μια έννοια για την οποία να ανατρέξει σε λεξικό. Σκέψεις ρηχές, επιφανειακές, διάλογοι που αναπαράγονται από την καθημερινότητα.

Θα πει ίσως κάποιος: Τι το κακό υπάρχει σ’ αυτές τις ιστορίες; Τι πειράζει αν μας αρέσουν, αν μας κάνουν να ξεχνιόμαστε από τα τόσα προβλήματα της ζωής; Γιατί δηλαδή θα πρέπει η λογοτεχνία να περιγράφει δυστυχίες, γιατί να βασανιζόμαστε; Δεν φτάνουν τα τόσα βάσανα της πραγματικότητας;

Τίποτα το κακό, θα έλεγα. Όπως τίποτα το κακό δεν υπάρχει στα παιδικά παραμύθια που έχουν πάντα ένα αισιόδοξο τέλος. Τι πιο χαρακτηριστικό από τη Σταχτοπούτα, πρότυπο των σύγχρονων τέτοιων μυθιστορημάτων; Όμως, όπως τα παραμύθια απευθύνονται στη νηπιακή και παιδική ηλικία, έτσι και η «ροζ λογοτεχνία» απευθύνεται σε όσους βρίσκονται στη νηπιακή πνευματική ηλικία. Όταν ωριμάσεις, μέσα από διαβάσματα, μέσα από παιδεία, δεν σε ικανοποιούν πια αυτού του τύπου μυθιστορήματα. Ακόμα κι αν προσπαθήσεις, δεν μπορείς να τα διαβάσεις. Όταν ωριμάσεις, αναζητάς τη λογοτεχνία που πάει σε βάθος, που προβληματίζει, που αναμοχλεύει τα μύχια της ψυχής, που αφήνει τ’ αχνάρια της στον εσωτερικό σου κόσμο.

Σε μια παρουσίαση ενός σύγχρονου ελληνικού μυθιστορήματος το είχα χαρακτηρίσει «σοβαρή ροζ λογοτεχνία». Μ’ αυτό τον όρο εννοούσα ότι το βιβλίο είχε ένα γλωσσικό επίπεδο, σου πρόσφερε γνώσεις που απαιτούσαν μια στοιχειώδη έρευνα, εκ μέρους της συγγραφέως, όμως δεν έπαυε να κινείται πάνω στο βασικό μοτίβο της ροζ λογοτεχνίας: άντρας-γυναίκα, φτωχή-πλούσιος, αίσιο τέλος.

Ας μην απορούμε για τη μεγάλη κυκλοφορία τέτοιων βιβλίων. Η ανθρώπινη φύση ρέπει προς την «ήσσονα προσπάθεια». Της αρέσει το εύκολο, το εύπεπτο, το άκοπο, όπως σ’ όλες τις άλλες δραστηριότητες έτσι και στο διάβασμα. Παρ’ όλα αυτά είμαι της άποψης πως είναι καλύτερα να διαβάζει ο κόσμος, έστω και τέτοια βιβλία, παρά να χαζεύει μπροστά στην υποκουλτούρα της τηλεόρασης. Λυπάμαι μόνο για όσους, αν και διαβάζουν, στερούνται αυτή την απόλαυση που μπορεί να σου προσφέρει η αληθινά μεγάλη λογοτεχνία.

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Αγαπητή Αναγνώστρια,
    παρατηρώ πως και η γυναικεία τρίτη ηλικία ρέπει προς τη ροζ λογοτεχνία! Δεν είναι περίεργο; Σαν να επιζητά το απόλυτα εύκολο, το ρομαντικό μέχρι αηδίας για να ξεφύγει απ’το πολύπλοκο των ανθρωπίνων σχέσεων.
    Για τις νεότερες γενιές, συμφωνώ ό,τι είναι θέμα ωρίμανσης και εκπλήσσομαι που έχουν ακόμα τέτοια πέραση.

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Αγαπητή Αναγνώστρια, μου άρεσε το άρθρο σου καθώς και ότι αποφάσισες να ασχοληθείς μ’αυτό το θέμα. Αρχικά είχα μια ένσταση για το αν είναι καλύτερα να διαβάζει κανείς ροζ μυθιστορήματα παρά να βλέπει τηλεόραση και ήθελα να πω ότι και με τα δυο το μυαλό αποβλακώνεται, αλλά το ξανασκέφτηκα και πιστεύω πως έχεις δίκιο. Πάντα η επαφή με το βιβλίο είναι προτιμότερη από την επαφή με τα άχαρα προϊόντα της τηλεόρασης.

  • Μίνα Καραγιάννη

    Αγαπητές φίλες.
    Συνήθως όταν διαβάζω μου δημιουργούνται απορίες.
    Η γνώμη μου για το είδος που περιγράφει το άρθρο είναι η ίδια με της συγγραφέως, αυτό που σκέφτομαι είναι το εξής: Πόσο είναι ή δεν είναι (Σοβαρή) Ροζ Λογοτεχνία το βιβλίο του Εμπειρίκου «Μέγας Αντολικός»..
    Απορία Μίνας…
    Ευχαριστώ

  • Pingback: Οι ωραιότερες παραλίες, τα βιβλία και μια επιλογή | People & Ideas

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.