Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Το παράδοξο του Moravec

Αναδημοσιεύουμε ένα ενδιαφέρον κείμενο του DVANW που διαβάσαμε  στο μπλογκ « L’ameublement du cerveau«.

Με το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, εμφανίζονται οι πρώτοι υπολογιστές και οι πρώτοι τεχνικοί πληροφορικής βάζουν στόχο να φτιάξουν μια έξυπνη μηχανή, ικανή να αναπαράγει τις δυνατότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου. Θεωρούν τον στόχο εφικτό και σχεδιάζουν αρχικά να λύσουν προβλήματα που αξιολογούν ως απλά, όπως είναι η αυτοματοποιημένη μετάφραση. Εβδομήντα χρόνια μετά, η ιδέα να γίνεται η μετάφραση με εντελώς αυτοματοποιημένο τρόπο έχει εγκαταλειφθεί οριστικά και παρά την εκθετική πρόοδο που παρουσίασαν οι δυνατότητες επεξεργασίας δεδομένων των υπολογιστών, η «έξυπνη» μηχανή παραμένει ακίνητη στο ράφι της επιστημονικής φαντασίας, όχι πολύ μακριά από την τηλεμεταφορά ή το ταξίδι μες στο χρόνο.

Τι συνέβη; Οι τεχνικοί του κυβερνοχώρου σκόνταψαν μετωπικά σ’αυτό που ονομάζεται το «παράδοξο του Moravec». Ποιός είναι ο Hans Moravec; Σίγουρα, όχι κανένας άσχετος… Διδάσκει τη ρομποτική στο Carnegie Mellon και παράλληλα αρθρογραφεί για την τεχνολογία γενικά και τη ρομποτική. Στον κλάδο του θεωρείται αισιόδοξος οραματιστής αφού είναι σίγουρος ότι θα έχει φτιαχτεί ένα «έξυπνο μηχάνημα» μέχρι το 2050…

Αλλά ας επανέλθουμε στο παράδοξο. Διατυπώθηκε στη δεκαετία του ’80 και εξηγεί γιατί οι αλματώδεις πρόοδοι της αναδυόμενης πληροφορικής σε θέματα υπολογιστικής δυνατότητας και λογικής δεν παρατηρήθηκαν και στους άλλους κλάδους της τεχνητής νοημοσύνης:

«Είναι σχετικά εύκολο να κάνει κανείς τους υπολογιστές να έχουν ικανοποιητική επίδοση στα τεστ εξυπνάδας ή στα παιχνίδια σκακιού, αλλά δύσκολο έως αδύνατο να καταφέρεις να αποκτήσουν τις δεξιότητες παιδιού ενός έτους, όσον αφορά την αντίληψη και την κινητικότητα».

Για έναν κομπιουτερά της δεκαετίας του ’50, η ορθολογιστική σκέψη και η υπολογιστική ικανότητα που αντιπροσωπεύονται από το σκάκι, την τυπική λογική και τα μαθηματικά, αντιπροσωπεύουν την πεμπτουσία της ικανότητας σκέψης και το πιο ώριμο στάδιό της. Τα υπόλοιπα, που σχετίζονται με τη φυσική γλώσσα και τον κοινό νου, είναι απλώς θέματα επιμελητείας (στο έργο). Φυσικό ήταν λοιπόν να φανταστεί κανείς ότι οι ηλεκτρονικοί εγκέφαλοι που διαπρέπουν στους υπολογισμούς και αρχίζουν να παίζουν αρκετά καλά σκάκι, θα μπορούν μια μέρα να ξεπεράσουν με άνεση τις πιο σεμνές μορφές εξυπνάδας. Όμως, ακριβώς το αντίθετο συνέβη!

Το 2010, ο υπολογιστής είναι ο παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι αλλά δεν μπορεί ακόμα να είναι ένας απλός υδραυλικός ή να κάνει μια απλή κουβέντα του καφενείου. Μεγάλη απογοήτευση αυτό για όσους πίστευαν ότι  η πεμπτουσία της ανθρώπινης σκέψης βρίσκεται στις υψηλές σφαίρες των μαθηματικών… Φαίνεται τελικά πως αυτή -αν υπάρχει βέβαια- έχει περισσότερο  να κάνει με τη φυσική γλώσσα και τον κοινό νου!

Σ’ ένα βιβλίο 1 του 1994, ο ψυχολόγος και γλωσσολόγος Steven Pinker προσφέρει στο παράδοξο του Moravec ένα σχόλιο που θα μπορούσε να ονομαστεί το «πόρισμα του κηπουρού» και το οποίο λύνει με αστείο τρόπο την λαϊκή σκέψη που θέλει τα μελλοντικά επαγγέλματα να είναι όλο και πιο σύνθετα,  εξειδικευμένα και αφηρημένα:

Parole board members. μήπως έχει να κάνει με τα μέλη την επιτροπή που εξετάζει τη εγγερότητας ενός κρατουμένου να απελευθερωθεί επί το λόγο της τιμής του;

«Το κύριο μάθημα που πήραμε από τα 35 χρόνια έρευνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης  είναι ότι τα δύσκολα προβλήματα είναι απλά και τα εύκολα προβλήματα είναι δύσκολα. Οι νοητικές ικανότητες ενός τετράχρονου, τις οποίες θεωρούμε δεδομένες– όπως είναι η αναγνώριση ενός προσώπου, το να πιάσει ένα μολύβι, το να διασχίσει ένα δωμάτιο, ή να απαντήσει σε μια ερώτηση- στην πραγματικότητα αποτελούν ένα από τα πιο σύνθετα προβλήματα που έχουν ποτέ διατυπωθεί… Όπως εμφανίζονται οι καινούργιες γενιές «έξυπνων μηχανημάτων» έτσι και οι χρηματιστηριακοί αναλυτές, οι μηχανικοί πετρελαίου και τα μέλη των επιτροπών χορήγησης αναστολής κινδυνεύουν να χάσουν τη δουλειά τους. Ενώ, οι κηπουροί, οι ρεσεψιονίστ και οι μάγειροι έχουν εξασφαλισμένη δουλειά  για δεκαετίες

Η μετάφραση του κειμένου είναι της Φαίδρας Σίμιτσεκ.

Notes:

  1. Steven Pinker: «Το γλωσσικό ένστικτο: Πώς ο νους δημιουργεί τη γλώσσα», μτφ. Ευαγγελία Μούμα, Εκδόσεις Kάτοπτρο, Αθήνα 2000, σελ. 514.

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Παραθέτω το σχόλιο που έκανε η Δρ Ιωάννα Δ. Μαλαγαρδή σχετικά με το άρθρο αυτό:

    «Το άρθρο αυτό αναφέρεται σε ερωτήματα που έχουν αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης εδώ και πολλά χρόνια. Είναι αυτονόητο ότι υπολογιστικά συστήματα ακόμη και με τις πιο προηγμένες μεθόδους τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τις ανθρώπινες λειτουργίες του νου. Βέβαια μπορούν να βοηθήσουν ώστε να φθάσει κανείς ταχύτατα και με σωστό τρόπο στον στόχο της επίλυσης του προβλήματος.
    Η λειτουργία ανάκτησης πληροφορίας μέσα από τεράστιους όγκους δεδομένων μέσω υπολογιστή είναι ταχύτατη κ.λπ.
    Θα μπορούσα να πω και πολλά άλλα. Υπάρχει βιβλιογραφία πάνω στο θέμα και αρκετά νεότερη. Τελευταία συζητείται ευρέως το θέμα της «συνείδησης» των μηχανών. Όχι βέβαια με την έννοια της ανθρώπινης συνείδησης. Υπάρχει πάντα αντιπαράθεση μεταξύ ψυχολόγων και πληροφορικών ως προς τις έννοιες…»

    Περισσότερες σχετικές πληροφορίες θα βρείτε στο άρθρο της http://ioannamalagardi.blogspot.com/2009/11/blog-post_24.html που δημοσίευσε στο μπλογκ της.

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.