Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Νανο-ιστορίες (2)

BIG B όπως Bit, A όπως Atom, N όπως Neuron και G όπως Genes, δηλαδή BIG B.A.N.G., το σύμβολο για την επερχόμενη γενικευμένη σύντμηση επιστήμης και τεχνολογίας που πυροδοτούν οι νανοτεχνολογίες 1. Στο προηγούμενο σχετικό άρθρο εξηγήσαμε το θεωρητικό υπόβαθρο του θέματος, δώσαμε μερικά παραδείγματα εφαρμογών και μιλήσαμε για τις μελλοντικές κατευθύνσεις για να καταλήξουμε στο ότι με δυσκολία αντιλαμβανόμαστε τη φύση αλλά και τις επιπτώσεις των μελλοντικών αλλαγών. Οι αστείρευτες δυνατότητες εφαρμογών που προσφέρουν και το αόρατο μέγεθος των νανο-στοιχείων που επιτρέπει θεωρητικά εύκολη ενσωμάτωση σχεδόν παντού, θα τροποποιήσει τη σχέση μας με το σώμα μας, με το περιβάλλον και με τους άλλους  όπως θα αλλάξει και το σύνορο που διαφοροποιεί το  έμβιο από το άψυχο, το φυσικό από το συνθετικό. Συνεπώς, οι νανοτεχνολογίες δεν αφορούν μόνο τεχνολογικές αλλαγές όσο πρωτοποριακές και αν είναι αλλά αγγίζουν το πεδίο αξιών που αφορά τον άνθρωπο και την κοινωνία.

Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι πρέπει να ορίσουμε ξανά και με όσο το δυνατό περισσότερη σαφήνεια τι θεωρούμε ότι χρήζει βελτιώσεων (μέσω ενσωμάτωσης  νανοστοιχείων) και τι είναι αδιαπραγμάτευτα ανεπίδεκτο μετατροπής. Αυτό είναι θέμα πολιτισμού, δηλαδή είναι εξαιρετικά πολύπλοκο και υποκειμενικό.

Η Αμερική για παράδειγμα έχει δηλώσει και δηλώνει ότι έχει βάλει στόχο στον τομέα αυτό την αύξηση των ανθρωπίνων ικανοτήτων. Παρομοιάζει ουσιαστικά τη νανοτεχνολογία, με ένα είδος γενικευμένου ντοπαρίσματος προσδοκώντας ως προοδευτικά επιτεύγματα  τροποποιήσεις σε πνευματικό, σωματικό και νοητικό επίπεδο! Το όραμα του “human enhancement”, το συμμερίζονται τα καλύτερα μυαλά των Ην.Πολιτειών και ιδιαίτερα της Καλιφόρνιας και αναγάγει τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης όχι σε αυτά που έθεσε η φυσική επιλογή αλλά σε μια προγραμματισμένη εξέλιξη à la carte. Αντίθετα, στην Ευρώπη οι απόψεις είναι πιο συγκρατημένες. Έχουμε, διαφορετικό  πολιτισμό και διαφορετική ιστορία. Εδώ μιλάμε για επιδιόρθωση της σωματικής φθοράς με ιατρικές εφαρμογές και όχι για αύξηση των επιδόσεων των υγιών σωμάτων αλλά η διαχωριστική γραμμή είναι πραγματικά στην κόψη του ξυραφιού και η μετάβαση απ’τη μια στην άλλη πρακτική μια ανάσα απόσταση.

Αυτό που τρομάζει τόσο, είναι όταν τίθενται υπό αμφισβήτηση πεποιθήσεις πανάρχαιες, η όλη αντίληψη του τι είναι άνθρωπος. Μας τρομάζει η θολή οριοθέτηση μεταξύ του έμβιου και του άψυχου, μεταξύ του φυσικού και του συνθετικού, μεταξύ όσων μπορούν να μετατραπούν και όσων δεν μπορούν. Μας τρομάζει η στροφή προς το τεχνητό των συνθηκών ζωής μας και ίσως της ίδιας της ζωής μας:  θέλουμε στ’αλήθεια να γεννάμε ανεξάρτητα από την ηλικία, να έχουμε άμυνα σε οποιονδήποτε ιό, να ζούμε αιωνίως; Γιατί προς αυτά τα επίπεδα βαδίζουμε.  Αν ανήκετε σε αυτούς που θέλουν οι άνθρωποι να γεννούν τα παιδιά τους με πόνο και φυσικό τρόπο, που γράφουν ακόμα γράμματα και λατρεύουν τα ανθρώπινα έργα που έγιναν με υπομονή, επιμονή και τέχνη, προετοιμαστείτε για αλλαγές. Τι άλλο μας τρομάζει; Μήπως η ηλεκτρονική -που θα είναι αόρατη και θα μεταφέρεται εύκολα- φτιάξει  μια κοινωνία εστιασμένη στην πληροφορία της προσωπικής ζωής των πολιτών; Τι θα σημαίνει η αποίκιση του ανθρώπινου σώματος από τη μηχανή με τη σύζευξη εγκεφάλου-μηχανών, εγκεφάλου-επεξεργαστών σε ένα πάντρεμα των νευρο-επιστημόνων και της νανο-επιστήμης, για ιατρικούς σκοπούς στην αρχή αλλά ποιος μας σταματάει σε αυτές τις εφαρμογές; Τέλος, ο φόβος είναι και κοινωνιολογικής φύσης και έχει να κάνει με την παγίωση ενός κόσμου δυο ταχυτήτων: οι πλούσιοι που έχουν τα οφέλη των τεχνολογικών προόδων και αυξάνουν τις φυσικές και νοητικές τους επιδόσεις και απ’την άλλη οι φτωχοί που συνεχίζουν σαν τους κλασσικούς homo sapiens αλλά κατώτεροι; Δηλαδή η νανοτεχνολογία θα ισοδυναμεί με νανο-εξουσία στις ζωές και στις ψυχές μας;

Τα ερωτήματα που τίθενται δεν είναι επιστημονικά και δεν μπορούν να απαντηθούν από τους ειδικούς γιατί άπτονται της συνολικής άποψης που έχουμε για τον άνθρωπο και τι σχεδιάζουμε για το μέλλον και την κοινωνία. Εξ άλλου, η ίδια η θέση της επιστήμης βρίσκεται συχνά υπό αμφισβήτηση: μπορεί να αποτελεί το βάθρο της κοινωνίας, όπως άλλοτε το αποτελούσε η θρησκεία, μπορεί να νοιώθουμε άνετα με πολλά τεχνολογικά θέματα χωρίς να ξέρουμε πως δουλεύουν , ο επιστήμονας όλο και περισσότερο βρίσκεται στη θέση του κατηγορουμένου.  Συχνά δεν τον βλέπουμε ως ελεύθερο δημιουργό, αδέσμευτο και με κύρος, αλλά η εικόνα του συνδυάζεται με αυτή της αγοράς, που σημαίνει ότι δεν λέει κάτι επειδή είναι πραγματικό αλλά επειδή άλλοι έχουν συμφέρον να το πει, ή γιατί πληρώνεται για να το πει…

Κλείνω με μια μεγάλη κουβέντα («όραμα κοινωνίας»), με  μια διαφήμιση της γνωστής βιοτεχνολογικής εταιρείας  Corning για να διασκεδάσετε, και με τρεις ερωτήσεις για να αναλογιστείτε μόνοι σας. Πώς να ζούμε καλύτερα όλοι μαζί σε έναν κόσμο βαθειά τεχνολογικό και που έχει εξοστρακίσει τη φύση; Θέλουμε να παραμείνουμε στην ανθρώπινη διάσταση που ξέρουμε ή θέλουμε να υπερβούμε τα πολιτισμικά μας όρια; Όλα αυτά έχουν διαβαθμίσεις και αν ναι, μέχρι πού είμαστε πρόθυμοι να πάμε;  Το μέλλον είναι αυτό που θα φτιάξουμε, με βάση τις δυνατότητες που διαφαίνονται σήμερα, ας το σεβαστούμε.

Notes:

  1. Etienne Klein, «Le small bang des nanotechnologies», Editeur: Odile Jacob, 10/01/2011

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.