Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Κατασκευάζοντας ένα δεινόσαυρο από ένα κοτόπουλο | Jack Horner

Τα πρώτα ζώα που ενδιαφέρουν με αυθόρμητο τρόπο τα παιδιά είναι τα μικρά ζουζούνια – μυρμήγκια, σκουλήκια κτλ.- και αυτό συμβαίνει σε βρεφική ηλικία. Όταν το παιδί περπατήσει θα ανακαλύψει τις πάπιες και τα κοτόπουλα, ενώ από ηλικία δυο ετών και μετά τον κεντρίζουν τα θηλαστικά. Οι δεινόσαυροι θα έρθουν αργότερα στο προσκήνιο από τα έξι περίπου και μετά: μια σχέση αγάπης που μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια και να έχει πολλές μορφές έκφρασης.

Στον χώρο της επιστήμης τώρα, ένας διάσημος παλαιοντολόγος, ο Jack Horner, έχει αφιερώσει όλη τη ζωή του στην μελέτη των δεινοσαύρων: ανακάλυψε το πρώτο απολιθωμένο έμβρυο δεινοσαύρου στον Δυτικό κόσμο, τα πρώτα αυγά και μωρά δεινοσαύρων σε φωλιές όπως και πολλά στοιχεία για τον τρόπο ζωής τους. Υποστηρίζει ότι είναι δυνατόν να αντιστρέψει κανείς την εξελικτική πορεία που οδήγησε τους δεινοσαύρους στα σημερινά κοτόπουλα και να δημιουργήσει εκ νέου κάτι πολύ κοντά στα παλαιολιθικά ζώα. Θέλει δηλαδή να δημιουργήσει ένα κοτόπουλο με μυτερά δόντια, ουρά, ακόμα και μεγάλα πόδια! Σε μια πρόσφατη ομιλία στο TED, μεταφρασμένη στα ελληνικά, ο επιμελητής του μουσείου παλαιοντολογίας των Βραχωδών Ορέων εξηγεί με πολύ χιούμορ πώς και γιατί προσπαθεί να το καταφέρει.

Κατ’ αρχήν εξηγεί γιατί η μέθοδος κλονωποίησης του DNA δεινοσαύρου σε αυγά στρουθοκαμήλου που είδαμε στο Jurassic Park δεν μπορεί να επιτύχει. Από πολύχρονη προσπάθεια ξέρει ότι αν πάρεις ένα κομμάτι από έναν απολιθωμένο χυμό δέντρου, το λεγόμενο κεχριμπάρι, που μέσα περιέχει μερικά έντομα σε καλή κατάσταση, αν κάνεις την υπόθεση ότι πολύ πιθανώς να έχουν ρουφήξει και αίμα δεινοσαύρων και έτσι προσπαθήσεις να απομονώσεις DNA δεινοσαύρου… θα αποτύχεις. Ξέρει επίσης, ότι αν προσπαθήσεις να απομονώσεις τέτοιο γενετικό υλικό απευθείας από οστά δεινοσαύρων, πάλι θα αποτύχεις και ας πάρεις όλες τις δυνατές προφυλάξεις για καλή συντήρηση. Εναλλακτικά, προτείνει κάτι πολύ επαναστατικό. Την γενετική τροποποίηση του ζωντανού απογόνου των δεινοσαύρων -του κοτόπουλου δηλαδή- μέσω του γενετικού ελέγχου αρχέγονων χαρακτηριστικών και με στόχο να πλησιάσει όσο το δυνατό περισσότερο στα αρχαία τέρατα.

Απίθανο στοίχημα η αντιστροφή της εξέλιξης 100 εκατομμυρίων χρόνων; Όχι τόσο. Βασίζεται στο βιολογικό φαινόμενο που λέγεται αταβισμός και χαρακτηρίζει ένα προγονικό και χαμένο χαρακτηριστικό που ξαφνικά εκφράζεται: περιστασιακά γεννιούνται παιδιά με ουρά, φίδια με πόδια, κοτόπουλα με δόντια λόγω λανθασμένου γονιδιακού ελέγχου που θα ενεργοποιήσει ή θα καταργήσει σε λάθος χρονική στιγμή την έκφραση ή τημ λειτουργία γονιδίων. Μάλιστα, έχει γίνει πλήρης γενετική ταυτοποίηση του χαρακτηριστικού των δοντιών στα πτηνά και είναι πλέον δυνατόν να εκκολαφθούν κοτόπουλα με δόντια!

Τώρα, μεταξύ του δεινοσαύρου και του κοτόπουλου υπάρχουν μεγάλες ομοιότητες σε γονιδιακό επίπεδο και κατά την ανάπτυξη του εμβρύου στη μήτρα: στην εμβρυακή περίοδο εμφανίζεται κάτι σε μορφή χεριών με τρία νύχια στη θέση των φτερών, παρόμοια με αυτά του δεινόσαυρου Archaeopteryx ή ακόμα μια σχετικά μακριά ουρά που με τον καιρό αποδομείται για να γίνει τελικά μια στοιχειώδης ουρά στα πουλιά. Μιλάμε δηλαδή για αναπτυξιακούς και εξελικτικούς μάρτυρες που αλλάζουν καθώς το έμβρυο αναπτύσσεται και εξαφανίζονται πριν την εκκόλαψη. Έτσι, ο Horner προσπαθεί να κατανοήσει γενετικά αυτούς τους μηχανισμούς. Σε πρώτο στάδιο ασχολείται με την αποδόμηση της ουράς με στόχο να εμποδίσει τη διαδικασία και να γεννηθούν, προς μεγάλη χαρά των παιδιών και των επιστημόνων, κοτόπουλα-δεινόσαυροι, με δόντια και ουρά!

Η όλη ιστορία είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χρόνο χάρη στη γενετική και ένας ζωντανός και συναρπαστικός τρόπος να διδαχθείς εξελικτική και αναπτυξιακή βιολογία. Ένα νέο έμβλημα της τεχνολογίας, της ψυχαγωγίας και της βιολογίας γεννιέται;

 

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.