Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Κινηματογράφος, κινούμενα σχέδια και προπαγάνδα

Υποχείριο μιας εξουσίας, η προπαγάνδα εξυπηρετεί πάντα έναν απλό σκοπό. Αποσκοπεί να χειραγωγήσει άρα να εξουσιάσει τα πλήθη με την εφαρμογή απλών και χιλιοεφαρμοσμένων συνταγών απλοϊκής αντίληψης. Πώς; Δημιουργεί έναν στόχο -που μπορεί να είναι ένα άτομο, μια ιδέα, ένα καθεστώς, ένα κράτος, μια ιδεολογία, μια ομάδα- προς τον οποίο κατευθύνει όλα τα πυρά. Πατάει στο συναισθηματικό φορτίο του ακροατηρίου, χρησιμοποιεί γενικές έννοιες όπως είναι αυτή της αγάπης για την πατρίδα, της επιθυμίας για ειρήνη, για ελευθερία, δικαιοσύνη κτλ και απενεργοποιεί κάθε κριτικό πνεύμα. Αξιοποιεί προς όφελός της το αίσθημα του φόβου για κάτι υπαρκτό ή φανταστικό ώστε να περάσει εύκολες λύσεις με αλλόκοτα επιχειρήματα. Τι καλύτερο από έναν αποδιοπομπαίο τράγο, ο οποίος θα πάρει επάνω του την ευθύνη για όλα τα προβλήματα; Η δημιουργία στερεοτύπων και εύκολων κατηγοριών είναι επίσης πάντα αποτελεσματική. Με δόλιους τρόπους, εσκεμμένη ασάφεια, χρήση σλόγκαν, απλοϊκότητας που οδηγεί σε νόθευση γεγονότων, παρουσίαση δήθεν σοβαρών μαρτύρων κύρους, παιχνίδια με τις λέξεις και τις εικόνες, ελλιπή πληροφόριση που οδηγεί στην αποβλάκωση του κόσμου… η προπαγάνδα στηρίζεται σε κλασσικούς μηχανισμούς και είναι πάντα επίκαιρη.

Κλασσικό παράδειγμα αποτελεί η σοβιετική κινηματογραφική προπαγάνδα. Ο Λένιν θεωρούσε τον κινηματογράφο την πιο σημαντική τέχνη απ’ όλες γιατί είχε αντιληφθεί πολύ νωρίς τι πολύτιμο όπλο ήταν προς εκπαίδευση των μαζών και όφελος του καθεστώτος. Θυμόμαστε τα δυο μεγάλα ονόματα της χρυσής εποχής του σοβιετικού κινηματογράφου: είναι ο Dziga Vertov (1895-1954), πρωτοπόρος κινηματογραφιστής που δήλωνε ότι αποκρυπτογραφούσε τον υπαρκτό κομμουνιστικό κόσμο και την αλήθεια και ο Sergueï M. Eisenstein (1898-1948) που έμεινε στην ιστορία με την κλασσική ιστορικο-επαναστατική του τριλογία Η απεργία (1924), το Θωρηκτό Ποτέμκιν (1925) και Οκτώβρης (1927).


Την δεκαετία του 30′ καθώς σκληραίνει ακόμα περισσότερο το καθεστώς, οι σοβιετικές ταινίες παραμένουν στα πλαίσια της προπαγάνδας αλλά αλλάζουν εικαστικό προσανατολισμό και υιοθετούν ένα σταλινικό πολιτιστικό μοντέλο διαύγειας προς τα κάτω αλλά και προσωπολατρείας ιδίως μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Δίνουν τώρα έμφαση στο σενάριο, που πρέπει να είναι κατανοητό απ’ όλους είτε είναι κανείς αγράμματος χωρικός είτε εργάτης και υποβαθμίζουν την εικαστική πρόταση αποφεύγοντας ό,τι είναι δύσκολο και αφαιρετικό. Ίσως μόνο τα κινούμενα σχέδια να ξεφεύγουν από αυτή την καλλιτεχνική πρέσα αν και παραμένουν στο πλαίσιο της προπαγάνδας. Μια τέτοια σειρά βρήκαμε, συγκεκριμένα με έργα του 1953 και της δεκαετίας του ’60 και σας την παρουσιάζουμε προς ψυχαγωγία και ιστορική ενημέρωσή σας.

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.