Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Πώς το τρίβουν το πιπέρι;

2009048q

Ποτέ μου δεν αγάπησα αυτά τα αποκριάτικα τραγούδια. Θες γιατί είμαι παιδί της πόλης γέννημα-θρέμμα μια που οι γενέθλιες πόλεις των γονιών μου είχαν προ πολλού εκκενωθεί  από τον ρωμέικο πληθυσμό τους. Πάλι ίσως γιατί μην έχοντας  επαφή με χωριό και τον αγροτικό κύκλο ζωής του, αγνοούσα  κατά συνέπεια και πολλά από τα αποκριάτικα έθιμά τους που οι ρίζες τους βαστούν στους αρχαίους χρόνους.

Εννοείται ότι δεν μιλώ για τα εύθυμα εκείνα τραγούδια της Αθηναϊκής Αποκριάς του τύπου «Ελα βρε Χαραλάμπη να σε παντρέψουμε», «Απόψε τη κιθάρα μου τη στόλισα κορδέλλες» και τον «Μπάρμπα Γιάννη Κανατά», αλλά για τα άλλα, αυτά που οι μεγάλοι τα έλεγαν χαμηλώνοντας τη φωνή στις επίμαχες λέξεις. Τα «αθυρόστομα» που η Δόμνα Σαμίου το 1994 τόλμησε να τραγουδήσει μαζί με άλλους παραδοσιακούς μουσικούς, στεντορεία τη φωνή,  κάνοντας διάφορες πατριδοπαραεκκλησιαστικές οργανώσεις να φρίξουν.

«Νά’μουν νύχτα στο γυαλό» στηριγμένο στη συνήχηση των φθόγγων που δημιουργούν άλλες, «πονηρές» λέξεις.

Να μουν-νύ μωρ έ- να μουν-νύ να μουν νύχτα στο γιαλό
να ανά ψω-λύ μωρέ να ανά ψω-λύ, να ανάψω λύχνο για να δω,
θεια μου-Νι μωρέ θεια μου-Νι, θεια μου Νικολάκαινα,
θεια μου Νικολάκαινα να μην πας για λάχανα.
Πού-τσα να μωρέ πού-τσα να, πού τς ανάβουν τσι φωτιές
πού τς ανάβουν τσι φωτιές και πηδάνε οι μικρές;
Στου αρχι-δια μωρέ στου αρχι-δια, στου αρχιδιάκου την αυλή,
στου αρχιδιάκου την αυλή μαζευτήκανε πολλοί.
Γάμος-ε μωρέ γάμος-ε γάμος εγινότανε,
γάμος εγινότανε κάποιος παντρευόντανε.
Κι όλοι χυ- μωρέ κι όλοι χυ- , όλοι χύναν το κρασί
κι όλοι χύναν το κρασί, στου αρχιδιάκου την αυλή

Καταννοώ όμως την ύπαρξή τους και ιδιαιτέρως καταννοώ την αιτία που αυτά δημιουργήθηκαν.  Σκεφτείτε την αθώα ελληνική επαρχία 100, 50 ή και 30 χρόνια πριν. Ο έρωτας και το φλερτ απαγορευμένα, τα πάθη κρυφά, μόνες αναλαμπές οι κοινωνικές συνευρέσεις στα πανηγύρια, γάμους, βαφτίσια και στις Αποκριές. Αυτή τη κορυφαία περίοδο του χρόνου όπου μασκαρεμένοι ενδυόνται έναν άλλο εαυτό απελευθερωμένο από τους αυστηρούς κανόνες της κλειστής κοινωνίας.

Σ’αυτή τη περίοδο που προηγείται της Μεγάλης Σαρακοστής και της νηστείας κάθε υπερβολή ήταν  επιτρεπτή. Τρώγανε  άφθονο κρέας, πίνανε και μασκαρεμένοι αρχίζαν  τα πειράγματα. Πειράγματα αθώα και πειράγματα πονηρά. Σ’αυτό το γλέντι και σ’αυτού του είδους τις κοινωνίες είχαν θέση τα αθυρόστομα αποκριάτικα τραγούδια όπως και οι χοροί και τα δρώμενα. Οι σεξουαλικές επιθυμίες των γέρων «επαντρέβαν ένα γέρο«, οι άνομες συνευρέσεις «Με τη θειά μου την Κοντύλω» οι χήρες και οι παπάδες είναι το κεντρικό μοτίβο αυτών των τραγουδιών.   Οι χοροί που τα συνόδευαν βοηθούντος και του οίνου γινόντουσαν άγριοι, εξωστρεφείς, παγανιστικοί.

Η γειτνίαση με την φύση που αυτή την περίοδο του χρόνου κοιμάται κάτω από στρώσεις χιονιού οδηγεί αυτούς τους χορούς-δρώμενα όπου καλούν τη φύση να ξυπνήσει, να γίνει πάλι γόνιμη, καρπερή και να τους ανταμείψει με πλούσια συγκομιδή. Προς τούτο κάθε κάμωμα ήταν θεμιτό. Στον Τύρναβο έχουν ακόμη τη  περιφορά τεράστιων φαλλών, αλλού τους φαλλούς τους χώνουν στη γη συμβολικά, για να καρπίσει.

Σήμερα, ο εμπλουτισμός της αγροτικής παραγωγής με φυτοφάρμακα και κάθε είδους βελτιωτικά τεχνικά μέσα και η επκράτηση του βραζιλιάνικου  τύπου καρναβαλιού έχει εξοβελίσει από τα καρναβάλια μας πολλά από τα δρώμενά τους όπως και τα παραδοσιακά τραγούδια,  μιας που ο ρυθμός της (αξιαγάπητης κατά τα άλλα) σάμπας σκεπάζει τα πάντα.

Να προσθέσουμε σ’αυτά ότι τώρα πια  και ο τελευταίος γέρος ή έφηβος στην πόλη ή στα χωριά είναι εξοικειωμένος με την εικόνα του γυμνού σώματος, καλλιτεχνικά, σκανδαλιστικά ή και αμιγώς πορνογραφικά ειδωμένου. Η τηλεόραση ξεκίνησε την ενημέρωση και το διαδίκτυο παρέδωσε τα ιδιαίτερα μαθήματα για την πλήρη επιμόρφωση του άρρενος αλλά και του γυναικείου πληθυσμού. Το άγνωστο μυστήριο κάτω από τις φούστες της ροδαλής χωριατοπούλας έχει επισημανθεί, χαρτογραφηθεί και αναλυθεί ως τη παραμικρή λεπτομέρεια. Οι πονηρές συνευρέσεις στις συστάδες των δένδρων και στις θημωνιές έχουν προ πολλού γυριστεί σε πορνό και οι χήρες που πρόστρεχαν για «εξομολόγηση» στον νταβραντισμένο παπά δεν έχουν λόγους πια να τον προτιμήσουν.

Κι αν καμμιά φορά μεθυσμένοι αναρωτηθούν “Πώς το τρίβουν το πιπέρι;”  το περισσότερο είναι για να εκνευρίσουν τη θεούσα θεία που παρακάθεται στο γλέντι τους.


Σχολιάστε το άρθρο

  • Μίνα Καραγιάννη

    Ποτέ μου δεν συμπάθησα, πόσο μάλλον αγάπησα, τις αποκριάτικες συνήθειες. Η μεταμφίεση μου έφερνε ανασφάλεια, το δε φαγητό της καθαρής Δευτέρας ήταν για πολλά χρόνια συνώνυμο του εφιάλτη.
    Το μόνο που μου έχει μείνει ως νοσταλγική ανάμνηση είναι η οικογενειακή μάζωξη στο απέναντι από το σπίτι μας οικόπεδο σε κάποια πρώην εξοχική περιοχή της Αττικής. Θείοι, ξαδέλφια και λοιποί συγγενείς με τη μέθοδο του ρεφενέ, έτρωγαν αυτά που απαιτούσαν οι ημέρες και χόρευαν υπό τη συνοδεία της αγαπημένης πατρικής κιθάρας. Τα τραγούδια που τη συνόδευαν ήταν όλα αυτά που αναφέρεις, κυρίως καντάδες, γιατί δεν είχαμε καταγωγή από την επαρχία και δεν είχαμε ανάγκη επανασύνδεσης με τη ΜΑΝΑ ΓΗ. Περνώντας τα χρόνια δεν επανεκτίμησα το δρώμενο και δυσκολεύτηκα ακόμη περισσότερο όταν έπρεπε να συνοδέψω τα παιδιά μου σε αυτό το κακόγουστο βραζιλιανοειδές καρναβάλι του Μοσχάτου, την ιδέα του οποίου υπέσκαπτα συστηματικά στα μικρά. Κατανοώ όμως απόλυτα την ανάγκη της εποχής για αυτά τα μνημειακα τραγούδια, τα ακούω ευχάριστα από τη Δόμνα Σαμίου και σε ευχαριστώ που τα καταγράφεις.

  • Μαριάννα Καραβασίλη

    Και εγώ σε ευχαριστώ, νομίζω ότι οι απόψεις μας περί καρναβαλιού είναι συγγενικές, μόνο που εγώ αγαπώ τις μεταμφιέσεις ειδικά όταν δεν είναι ετοιματζίδικες. Καλές Αποκριές!

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.