Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Η σημασία των δικτύων στην κατανόηση της ασθένειας

Συστήματα διαχείρισης της πληροφορίας, διασύνδεση των υπολογιστών που διαμορφώνει το Ίντερνετ, το δίκτυο της Google, του Facebook αλλά και η σχέση μας με το περιβάλλον, με την κοινωνία: η έννοια του ‘network connectedness’ κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τόσο που σήμερα η λέξη δίκτυα χρησιμοποιείται περισσότερο από τη λέξη εξέλιξη ή κβαντική μηχανική. Ζούμε σε έναν κόσμο διαμορφωμένο από διασυνδέσεις σαν ένα τεράστιο πλέγμα αλληλοσυνδεόμενων στοιχείων που απαρτίζουν σύνθετα συστήματα. Από αυτή την οπτική γωνιά, τα πολύπλοκα συστήματα μπορούν πλέον να ποσοτικοποιηθούν, να περιγραφούν και να μελετηθούν ώστε να γίνει πιο προβλεπόμενη η συμπεριφορά τους.

Εντοπίσαμε την πολύ ενδιαφέρουσα σχετική ομιλία του διακεκριμένου καθηγητή Αlbert-László Barabási του Πανεπιστημίου Northeastern των Η.Π.Α., ο οποίος διευθύνει το κέντρο ερευνών για σύνθετα δίκτυα και συνεργάζεται με τα εκεί πανεπιστημιακά τμήματα φυσικής, πληροφορικής και βιολογίας, με την ιατρική σχολή του Harvard και με το Brigham and Women Hospital. Στο παρακάτω βίντεο του TEDMED 2012 εξηγεί πώς η γνώση που έχουμε αποκτήσει για τα δίκτυα μπορεί να αλλάξει την έννοια της ασθένειας, ποιοί δρόμοι ανοίγονται μ’αυτό τον τρόπο και πώς μπορούμε να επωφεληθούμε.

Η ιδέα είναι η εξής: το κύτταρο δεν είναι ένα σύνολο από μεμονωμένα στοιχεία – σαν τη μηχανή ενός αυτοκινήτου ή τα κομμάτια ενός ωρολογιακού μηχανισμού- αλλά είναι ένα ζωντανό δίκτυο. Αποτελούμενο από γονίδια, πρωτεΐνες και μεταβολίτες που αλληλεπιδρούν λειτουργικά σε ενδο- και δια-κυτταρικό επίπεδο και χτίζουν ένα ενιαίο σύνολο, το κύτταρο, τα όργανα και τους ιστούς. Αν διαταραχθεί κάποιο σημείο του δικτύου μπορεί να οδηγηθούμε σε ασθένεια. Ο Barabási κάνει έναν εύστοχο παραλληλισμό με το δίκτυο που διαμορφώνει η κυκλοφορία μιας πόλης όπως η Νέα Υόρκη και συγκεκριμένα το Μανχάταν. Οι δρόμοι, οι διασταυρώσεις, οι χαρακτηριστικές περιοχές διαμορφώνουν ένα μη ομοιόμορφα κατανεμημένο σύνολο. Άλλη κίνηση έχει κατά τη διάρκεια της ημέρας η περιοχή με τα θέατρα και άλλη το χρηματοοικονομικό κέντρο ή το Bronx. Έτσι και μέσα στο κύτταρο, υπάρχουν σημεία (θύλακες) με περισσότερη ή λιγότερη διαδικτύωση, με λίγη ή περισσότερη αλληλεπίδραση και κυκλοφορία. Γνωρίζοντας τον χάρτη δηλαδή τα συστατικά του δικτύου -και αυτό έχει γίνει εν μέρει με την αποσαφήνιση του ανθρώπινου γονιδιώματος 12 χρόνια πριν-, και πώς αλληλεπιδρούν, μπορούμε να εντοπίσουμε τα συγκεκριμένα σημεία του δικτύου που σχετίζεται με μια ασθένεια και σε μεταγενέστερο στάδιο να σχεδιάσουμε ένα πιο συγκεκριμένο φάρμακο. Αξίζει να δείτε το βίντεο και τους πολύ παραστατικούς τρισδιάστατους χάρτες που παρουσιάζει ο ομηλητής. Αυτή τη στιγμή γνωρίζουμε μόνο το 5% του συνολικού κυτταρικού δικτύου και αναμένουμε το τέλος του 2012 για να κερδίσουμε άλλα 20% σχετικής γνώσης.

Η πρόταση αυτή είναι μια σημαντική αλλαγή παραδείγματος στο πώς αντιλαμβανόμαστε το κύτταρο και την ασθένεια. Δεν αφορά μόνο την ανίχνευση των χαρακτηριστικών μοριακών οδών μιας όποιας ασθένειας αλλά επίσης συνδέει -εφ’όσον μιλάμε για τεράστιο ενιαίο δίκτυο- φαινομενικά διαφορετικά παθολογικά φαινότυπα που μοιράζονται όμως κοινά γονίδια, π.χ. το άσθμα σχετίζεται με τον καρκίνο και πώς; Η πρόοδος σε αυτή την κατεύθυνση χαρίζει έτσι τη βιολογική σημασία των γονιδιακών μελετών και ανοίγει τον δρόμο για την ανάπτυξη φαρμάκων και βίο-μαρτύρων (bio-markers). Μήπως ο επιτυχημένος γιατρός του 21ου αιώνα δεν θα είναι ένας εξειδικευμένος καρδιολόγος, ένας ογκολόγος κ.τ.λ. αλλά ένας πετυχημένος βιο-δικτυολόγος !

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.