Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Μια επέτειος και δύο εικόνες με πολλές ομοιότητες

Εικόνα 1

Ο πίνακας ζωγραφικής έχει τίτλο «Μάθημα Ανατομίας του καθηγητή Τουλπ». Δημιουργήθηκε από τον Χ. Ρ. Ρέμπραντ, μετά από παραγγελία του Λέκτορα της συντεχνίας των χειρουργών Τουλπ, στο Άμστερνταμ, το 1632, εποχή κατά την οποία ο ζωγράφος είχε έρθει από το Λέιντεν.

Οι δημόσιες διαλέξεις περί ανατομίας συνηθίζονταν εκείνη την εποχή. Στόχευαν στην ανάδειξη της σοφίας του Δημιουργού σε ό,τι αφορά το ανθρώπινο σώμα. Γίνονταν σε αίθουσες – θέατρα στα οποία συμμετείχαν, εκτός από φοιτητές και γιατρούς, απλοί άνθρωποι έναντι κάποιου αντιτίμου.

Η θεματολογία μπορεί να μας ξενίζει, αλλά πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι οι κάτω Χώρες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην πνευματική ζωή της Ευρώπης του 17ου αιώνα με την ελευθερία της σκέψης και την ανεξιθρησκεία που υιοθέτησαν. Οι ελευθερίες αυτές επηρέασαν και τη μη θρησκευτική ζωγραφική, η οποία γνώρισε μεγάλη άνθηση με την προστασία των εμπόρων, των ναυτικών και των τραπεζιτών.

Ο χώρος της εικόνας είναι η αίθουσα διαλέξεων της συντεχνίας των χειρουργών στο Άμστερνταμ και η ημέρα πιθανώς η 16η Ιανουαρίου 1632. Η εικόνα είναι έντονα ρεαλιστική.

Οι μορφές είναι διάφοροι γιατροί, οι οποίοι πλήρωσαν για να συμμετέχουν στον πίνακα, έχουν μάλλον τυπική συμπεριφορά, φορούν ρούχα αντίστοιχα της εποχής και της θέσης τους και τα χαρακτηριστικά τους αποδίδονται ίσως περισσότερο έντονα από ότι απαιτεί η σκηνή.

Οι παριστάμενοι συμμετέχουν στη συλλογική δράση, παρακολουθούν με μεγάλη προσοχή τον ομιλητή-καθηγητή, επίσημο ανατόμο της πόλης του Άμστερνταμ, στον οποίον επιτρεπόταν μια δημόσια ανατομή το χρόνο και το σώμα έπρεπε να προέρχεται από εκτελεσμένο εγκληματία. Οι μορφές είναι τόσο κοντά η μία στην άλλη, που δεν μπορούμε να καταλάβουμε πόσο χώρο πιάνουν στο δωμάτιο. Ειδικά οι δύο μορφές στα αριστερά του πίνακα φαίνεται να προστέθηκαν αργότερα στον πίνακα. Η διάταξη των μορφών δεν αποσαφηνίζει την πιθανή θέση του θεατή, αν και δύο από τις μορφές τον κοιτούν στα μάτια, σαν να τον καλούν να συμμετάσχει στο έργο. Ο συνδετικός ιστός των προσώπων είναι η δράση και όχι ο χώρος ή η στιγμή.

Ο πίνακας αυτός αρχικά αναρτήθηκε στην αίθουσα συμβουλίων της συντεχνίας των χειρουργών και ο ζωγράφος κέρδισε μεγάλη υπόληψη από αυτό.

 

Εικόνα 2

Η εικόνα αυτή είναι φωτογραφία και θα μπορούσε να φέρει τον τίτλο «Μάθημα αντι-επαναστατικής ανατομίας από τον συνταγματάρχη ΑΣ.». Τραβήχτηκε κατά παραγγελία του καθεστώτος της Βολιβίας, στις 9 Οκτωβρίου του 1967. Το κεντρικό πρόσωπο είναι ο γιατρός-επαναστάτης Ερνέστο Γκεβάρα ντε λα Σέρνα. Η εκτέλεση του ήταν και αυτή κατά παραγγελία. Είναι γνωστό ότι τραυματίστηκε στη μάχη, συνελήφθη και εκτελέστηκε εν ψυχρώ την ώρα της ανάκρισης.

Σχετικά με την διαταγή για τη δολοφονία του έχουν υποστηριχθεί διαφορετικές απόψεις. Σύμφωνα με μία εκδοχή αποφασίστηκε από τις ένοπλες δυνάμεις της Βολιβίας, ενώ άλλες πηγές αναφέρονται σε διαταγή εκ μέρους της CIA.

Οι άνθρωποι που συμμετέχουν στη φωτογραφία στέκονται αμήχανοι και μάλλον φοβισμένοι γύρω και πίσω από τον φημισμένο, αλλά νεκρό πια, επαναστάτη. Οι μορφές συμμετέχουν στη συλλογική δράση και παρακολουθούν με προσοχή την εξιστόρηση του συμβάντος. Ο συνδετικός τους ιστός δεν είναι η ιδιότητά τους, όπως στην Εικόνα 1, αλλά η θέση τους στη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή. Ο θεατής εδώ είναι ο φωτογράφος που παγώνει τη στιγμή. Στην Εικόνα 2 τη διδασκαλία έχει αναλάβει ο αντισυνταγματάρχης στα δεξιά ο οποίος, ως άλλος ανατόμος, δείχνει τα πειστήρια του θανάτου. Οι δύο εικόνες παρουσιάζουν αρκετές ομοιότητες. Παρ’όλο που ανήκουν σε διαφορετικό είδος και εποχή. η μία εικόνα φέρνει στο νου την άλλη. Και οι δύο χρειάστηκαν τον θάνατο για να υπάρξουν. Και οι δύο δημιουργήθηκαν ύστερα από παραγγελία. Η μια ήταν παραγγελία μαθήματος ανατομίας και η άλλη παραγγελία θανάτου.

Η ρεαλιστική απόδοση και των δύο εικόνων καθηλώνει τον θεατή. Το κεντρικό πρόσωπο στην Εικόνα1 είναι ένας διαβόητος εγκληματίας που εκτελέστηκε. Στην Εικόνα 2 είναι ένας διαβόητος επαναστάτης που επίσης εκτελέστηκε. Οι μορφές που συμμετέχουν και στις δύο εικόνες είναι επτά, και επί πλέον αυτή του «δασκάλου».

Και οι δύο εικόνες απεικονίζουν μαθήματα. Η Εικόνα1 δείχνει μάθημα σε αίθουσα διδασκαλίας στο Άμστερνταμ. Η Εικόνα 2 δείχνει μάθημα ανατομίας στο σχολείο ενός χωριού της Βολιβίας. Η Εικόνα 1 έχει ερευνητικό χαρακτήρα και σκοπό. Παραγγέλθηκε για τις ανάγκες της Επιστήμης. Ο θάνατος είχε προηγηθεί, κανείς από τους συμμετέχοντες στον πίνακα δεν είναι υπεύθυνος γι’ αυτόν και το άψυχο σώμα γίνεται αντικείμενο έρευνας προς όφελος νέων επιστημόνων.

Η Εικόνα 2 έχει συμβολικό χαρακτήρα. Κάποιοι από τους εικονιζόμενους είναι υπεύθυνοι για το θάνατο του κεντρικού προσώπου. Άλλωστε, αυτός είναι και ο λόγος ύπαρξής της, η αναγγελία και η επιβεβαίωσή του μέσω της δύναμης της φωτογραφίας. Στα 335 χρόνια που χωρίζουν τις δύο εικόνες, έχει τροποποιηθεί η σχέση γεγονότος και μέσου διάδοσής του. Η φωτογραφία είναι μια παγωμένη αληθινή στιγμή. Μια πραγματικότητα μη αναστρέψιμη.

Στην Εικόνα 1 το πτώμα έχει κλειστά μάτια. Στην Εικόνα 2 τα μάτια είναι ανοιχτά και διατηρούν τη δύναμη στο βλέμμα που υπήρχε και πριν τον θάνατο. Για την Εικόνα 1 γνωρίζουμε ότι βρίσκεται στη Royal Picture Gallery Mauritshuis στη Χάγη. Για την Εικόνα 2 μπορεί κανείς να δει .στον παρακάτω  σύνδεσμο τη συνέχεια της ιστορίας στη γη της Βολιβίας.

Η μια εικόνα είναι λάδι σε μουσαμά διάστασης 169,5×216,5 εκ. Η άλλη είναι φωτογραφία μηχανής της εποχής και έχει οικουμενική διάσταση.

Κλείνουμε τη σύντομη αυτή προσπάθεια σύγκρισης αναλογιζόμενοι ότι ανεξαρτήτως ρεαλιστικών ή άλλων ομοιοτήτων και διαφορών, η ιστορία και η μνήμη κατέγραψαν και τις δύο εικόνες hasta siempre.

Σχολιάστε το άρθρο

  • Λητώ Σεϊζάνη

    [9]

    Ο Adriaen Adrians, αλλιώς Aris Kindt
    απαγχονισμένος για ληστεία, από καιρό τώρα
    φαινόμενο και αντικείμενο πρόθυμων
    ομοτράπεζων των σπλάχνων, πελιδνή
    κούκλα ενώ εξετάζεται από βλέμματα που πέφτουν
    επιθετικά στο πτώμα της, ίδια είναι
    η κατάληξη του σαρκίου του κλέφτη, του αγίου,
    του κρεμασμένου ή του μάρτυρα
    η αιδώς δεν έχει ακόμα εκλείψει
    περνώντας το κάλυμμα, το ψυχρό, του δέρματος.
    Περιπατητικοί του ωραίου που με το πραγματικό
    συναθροίζονται σε μιαν υπερβατική αιωνιότητα
    υπηρέτες του αληθινά ωφέλιμου για τους ζωντανούς
    ο δόκτωρ Τουλπ, ο καθηγητής σας
    έχει μόλις σχίσει το μπράτσο.
    Το μάθημα ανατομίας αρχίζει
    ακόμα μια φορά μέσα στον αμφιβληστροειδή.
    Αιφνιδιασμένοι ξανά από το γεγονός
    κρατάμε κι εμείς την ανάσα.

    Biancamaria Frabotta, μτφ.Μ.Παπαδημητρίου, Λ.Σεϊζάνη, από το poeticanet.com
    http://poeticanet.com/news.php?subaction=showfull&id=1199749671&archive=&start_from=&ucat=11&show_cat=11

  • Δέσποινα Γεωργιάδη

    Φοβερές ομοιότητες και οι σκηνές επαναλαμβάνονται.
    Μπράβο Μίνα!

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.