Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Μισέλ Σερ: «Η μόνη δυνατή εξουσία βασίζεται στην ικανότητα»

Ακούμε παντού να μιλάνε για «την κρίση εξουσίας» . Όλοι ψάχνουμε την χαμένη εξουσία. Αλλά για τι πράγμα μιλάμε; Όχι πλέον για την εξουσία «της ράβδου». Αυτή είναι μόνο μια αντιγραφή ζωικών συμπεριφορών, όπως αυτή του ισχυρού αρσενικού στους θαλάσσιους ελέφαντες ή στους χιμπαντζήδες. Γι’ αυτό, όταν βλέπω ένα αφεντικό περιτριγυρισμένο από το προσωπικό του όλο τεμενάδες και υποκλίσεις, δεν μπορώ να μη σκεφτώ τους γαβριασμένους ταράνδους στα δάση της Βόρειας Καλιφόρνιας. Αυτού του τύπου η εξουσία κάνει τις ανθρώπινες κοινωνίες να λειτουργούν σαν κοινωνίες ζώων.

Η ιεραρχία είναι ζωικής προέλευσης, δεν υπάρχει αμφιβολία γι’αυτό. Μόλις ασκείται κάποιο είδος εξαναγκασμού, ξαναγινόμαστε το «ανθρώπινο τέρας». Ο ναζισμός αντιπροσωπεύει αυτήν την εξουσία, με σύμβολο -δεν είναι τυχαίο- ένα ζώο. Η αυταρχικότητα ήταν πάντα ένα πειρασμός των ανθρωπίνων κοινωνιών, ένας κίνδυνος που παραμονεύει να μας ρίξει πολύ εύκολα στο ζωικό βασίλειο. Έτσι στη Γαλλία, μια γυναίκα πεθαίνει καθημερινά από τα χτυπήματα του συντρόφου της, συζύγου ή εραστή της. Αυτή είναι η αρσενική εξουσία; Η χαμένη εξουσία που προσπαθούμε να ανακτήσουμε μπορεί γρήγορα να μας οδηγήσει στην επιστροφή της εξουσίας «της ράβδου».

Η πραγματική εξουσία είναι αυτή που σε μεγαλώνει.

Ευτυχώς, η ανθρώπινη κοινωνία έχει αντικαταστήσει το ζωικό σχήμα εξουσίας. Στην γαλλική γλώσσα, η λέξη “εξουσία” προέρχεται από τα λατινικά “auctoritas”, που η ρίζα της συνδέεται με την λέξη “augere”, που σημαίνει “αυξάνω” . Η ανθρώπινη ηθική αυξάνει την αξία της εξουσίας. Αυτός που έχει εξουσία πάνω μου πρέπει να αυξάνει τις γνώσεις μου, την ευτυχία μου, τη δουλειά μου, την ασφάλειά μου, δηλαδή να έχει ένα ρόλο ανάπτυξης. Η πραγματική εξουσία είναι αυτή που μεγαλώνει τον άλλον. Η λέξη «auteur” (συγγραφέας) προέρχεται και αυτή από αυτού του είδους εξουσία. Ως συγγραφέας, εγγυώμαι για όσα γράφω δηλαδή είμαι υπεύθυνος για το περιεχόμενο. Και αν το βιβλίο μου είναι καλό, θα σας μεγαλώσει. Ένας καλός συγγραφέας μεγαλώνει τον αναγνώστη του.

Στο τελευταίο μου βιβλίο 1, περιγράφω την έλευση ενός καινούργιου ανθρώπου,  γεννημένο από την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών. Αυτού του «Μικρού Αντίχειρα», του παιδιού του Διαδικτύου και του κινητού. Μια νύξη στην εντατική χρήση του αντίχειρα για την συνομιλία μέσω μηνυμάτων. Η έλευση του «Μικρού Αντίχειρα» έχει διαταράξει την έννοια της εξουσίας και τη σχέση μας με την γνώση. Γονείς και δάσκαλοι έχουν την αίσθηση ότι έχουν χάσει την αξιοπιστία τους από τη στιγμή που, απέναντι τους, ο “Μικρός Αντίχειρας” κρατάει ανάμεσα στους αντίχειρές του ένα μέρος του κόσμου. Αυτό που ονομάζω στο βιβλίο μου “το τεκμήριο της ικανότητας”. Πριν από 20 χρόνια όταν ως διδάσκοντας έμπαινα σε ένα αμφιθέατρο, υπέθετα ότι οι φοιτητές μου δεν ήξεραν τα όσα θα τους δίδασκα. Πλέον, έχω μπροστά μου “Μικρούς Αντίχειρες” , που πιθανότατα έχουν επεξεργαστεί στη Wikipedia τα ερωτήματα που πραγματεύομαι στο μάθημά μου. Απέναντι στο μαθητή του, ο δάσκαλος έχει σήμερα το “τεκμήριο της ικανότητας” το οποίο έχει σαν καθήκον του να αυξήσει.

Στο παρελθόν, ο γιατρός μπορούσε να υποθέσει ότι ο ασθενής που τον συμβουλεύεται δεν γνωρίζει τίποτα για την ασθένεια απ’την οποία πάσχει Σήμερα, πριν να πάμε στο γιατρό, ψάχνουμε πληροφορίες στο Διαδίκτυο σε σχέση με τα συμπτώματα, και προσπαθούμε να κάνουμε οι ίδιοι τη διάγνωση. Ο γιατρός έχει χάσει την εξουσία που κατείχε βασισμένος στην υπόθεση της ασχετωσύνης του ασθενούς του. Δεν μπορεί πια να λέει” εγώ είμαι ο γιατρός, αφήστε με να πράξω!”

Νέα δημοκρατία της γνώσης.

Πριν τη γενιά των “Μικρών Αντιχείρων»,  μόνο ο τύραννος, ο πλουσιότερος ή ο πιο μορφωμένος κρατούσε στα χέρια του τον κόσμο. Σήμερα, αρκεί ο φοιτητής, ο ασθενής, ο καταναλωτής ή ακόμη και το παιδί να κοιτάξει ένα καλό σάϊτ και θα μπορεί να γνωρίζει όσα ο δάσκαλος, ο γιατρός, ο διευθυντής, ο δημοσιογράφος ή ο εκλεγμένος σχετικά με ένα θέμα . Λέμε ότι η εξουσία είναι σε κρίση γιατί περνάμε από μια ιεραρχημένη κοινωνία, κάθετης δομής, σε μια κοινωνία πιο οριζόντια κυρίως λόγω των δικτύων όπως του διαδικτύου. Δεν κυλούν πλέον όλα από πάνω προς τα κάτω, από αυτόν που ξέρει προς τον αδαή. Οι σχέσεις γονέα-παιδιού, δάσκαλου-παιδιού, κράτους-πολίτη… χρειάζονται επαναπροσδιορισμό.

Οι φερόμενοι ως ισχυροί που απευθύνονται σε υποτιθέμενους ηλίθιους βρίσκονται υπό εξαφάνιση. Μια νέα δημοκρατία γνώσης είναι καθ’οδόν . Πλέον η μόνη εξουσία που μπορεί να επιβληθεί βασίζεται στην ικανότητα. Εάν δεν αφουγκράζεστε αυτού του είδους την εξουσία, δεν χρειάζεται να γίνετε βουλευτής, καθηγητής ή γονέας. Εάν δεν έχετε αποφασίσει να “μεγαλώσετε” τον άλλον, αφήστε κάθε εξουσία στην ιματιοθήκη. Η εξουσία πρέπει να είναι μια μορφή αδελφωσύνης που έχει ως σκοπό να μας μεγαλώσει όλους. Αν δεν είναι αυτό δημοκρατία, δεν γνωρίζω πλέον τη σημασία των λέξεων!

Πηγή Le Point

Τη μετάφραση έκανε η Φαίδρα Σίμιτσεκ

Notes:

  1.  «Petite Poucette» (Le Pommier, 84 p., 9,50 euros)

Σχολιάστε το άρθρο

  • πολύ σωστά – ότι αυτός ο επαναπροσδιορισμός χρειάζεται μια «κρίση» για να αναγκαστεί να διασχίσει το μεταβατικό πεδίο είναι απλώς μια ιστορική επανάληψη: η διαρκής μάχη του νέου με το παλαιό – και αυτό το συγκεκριμένο νέο έχει βαθιές διαφοροποιήσεις από το παλαιότερό του

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.