Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Υπάρχει τελικά δημοσιογραφία 2.0;

social_media

της Ελένης-Ρεβέκκας Στάιου, δημιουργού του Οργάνωση 2.0.

Όταν σε ένα εργαστήριο που έκανα στο πανεπιστήμιο ρώτησα ποιος δεν έχει Facebook και σήκωσαν το χέρι 3 άτομα από τα 10, ομολογώ ότι ένοιωσα μία έκπληξη καθώς περίμενα ότι θα είχαν όλοι. Από αυτή την αντίδρασή μου και μόνο κατάλαβα πόσο μέσα στην ζωή μας έχουν μπει τα κοινωνικά δίκτυα. Μετά από μια τέτοια επίθεση στην καθημερινότητά μας, δεν ήταν δυνατόν να μείνουν ανέπαφα και τα επαγγέλματά μας. Για παράδειγμα, η δημοσιογραφία. Είμαστε, κατά πολλούς, στην εποχή της δημοσιογραφίας των πολιτών ή όπως λέμε οι πιο τεχνολογικοί, της δημοσιογραφίας 2.0 (από το web 2.0).

Τελικά μπορεί να υπάρξει κάτι τέτοιο; Ή μιλάμε για κάτι άλλο που απλά το ονομάζουμε έτσι, ενώ στην ουσία είναι μόνο ένα κομμάτι του;

Διάβαζα τις προάλλες ένα άρθρο για το Guardian Witness που είναι στην ουσία μια εφαρμογή για υπολογιστές, κινητά και tablets από την Guardian που επιτρέπει στους αναγνώστες της εφημερίδας να γίνουν δημοσιογράφοι, ρεπόρτερς. Καθώς είναι αυτόπτες μάρτυρες σε πολλά γεγονότα, μπορούν να χρησιμοποιήσουν την τεχνολογία ώστε να ενημερώσουν για ό,τι γίνεται σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Φυσικά οι συντάκτες της εφημερίδας θα ελέγχουν το περιεχόμενο πριν ανέβει, κάτι το οποίο μας προσγειώνει απότομα.

Τελικά είναι όλο αυτό δημοσιογραφία; Το ότι κάποιος χρησιμοποιεί τα social media για να ανεβάσει μια φωτογραφία ή να γράψει την άποψή του σε ένα blog τον κάνει αυτόματα δημοσιογράφο-πολίτη; Είναι η δημοσιογραφία τα σχόλια ή τα άρθρα; Μήπως κάποιος χρειάζεται παραπάνω «προσόντα» για να ονομαστεί δημοσιογράφος; Ίσως όλα αυτά ακούγονται υπερβολικά αλλά ας αναλογιστούμε την έκταση που μπορεί να πάρει ένα γεγονός μέσω του διαδικτύου και πόσο μπορεί να επηρεάσει τον υπόλοιπο κόσμο που δεν βλέπει με τα μάτια του τι συμβαίνει και στηρίζεται στην υποκειμενική γνώμη ενός άλλου ανθρώπου που δεν έχει εκπαιδευτεί να κάνει αυτήν την δουλειά.

Πλέον είμαστε καταναλωτές και δημιουργοί, ναι. Αλλά για τον εαυτό μας. Και για τους φίλους μας. Όταν θέλουμε να ανοιχτούμε περισσότερο πρέπει να προσέξουμε. Πρέπει να προσέξουμε τι είναι αυτό που ανεβάζουμε. Προσβάλλει κανέναν; Θίγει τα προσωπικά του δεδομένα; Θίγει την εικόνα του; Είναι αυτό που βλέπουμε, αυτό που καταλαβαίνουμε; Ή είναι κάτι άλλο που κρύβεται από πίσω; Γι’ αυτό υπάρχει άλλωστε και η διαδικασία της εξακρίβωσης, της επαλήθευσης και μετά της δημοσιοποίησης.

Η δημοσιογραφία είναι ολόκληρη ιστορία, δεν είναι απλά δύο παράγραφοι και μία εικόνα. Αυτό που γράφω εδώ τώρα, δεν με κάνει δημοσιογράφο.

Δεν γίνεται να υποτιμήσει κανείς την δύναμη του κοινού, την δύναμη των ανθρώπων που βρίσκονται στο σωστό μέρος τη σωστή στιγμή. Θα ήταν τρελό να το κάνουμε. Η δύναμη είναι μεγάλη και η χρησιμότητά τους ακόμα μεγαλύτερη. Τα social media άλλωστε είναι πολύτιμο εργαλείο και για τους ίδιους τους δημοσιογράφους. Μπορούν και οι απλοί πολίτες να συνεισφέρουν στην ενημέρωση του κοινού. Αλλά είναι δημοσιογράφοι; Μήπως είναι αυτόπτες μάρτυρες; Μήπως είναι ένα είδος φωτορεπόρτερ;

Ο καυγάς λοιπόν είναι για το όνομα, θα μου πείτε. Δεν είναι τόσο απλό όμως. Το όνομα είναι μόνο η αρχή από έναν αριθμό ορίων που ένα ένα ξεπερνιούνται. Αν κάποιος θεωρεί τον εαυτό του δημοσιογράφο, εύκολα μπορεί να δημοσιεύσει κάτι που δεν πρέπει για να ονομαστεί υπερασπιστής των πάντων. Ακόμα πιο εύκολα μπορεί να αγγίξει τα όρια της εμμονής με κάποιον ή και να δημοσιεύσει κάποιο γεγονός που δεν είναι αλήθεια. Κατά κάποιο τρόπο, το όνομα σηματοδοτεί και τα όρια στο μυαλό μας (σωστό ή λάθος, αυτή είναι άλλη κουβέντα, αλλά από τη στιγμή που αυτό συμβαίνει, αυτόν τον δρόμο πρέπει να ακολουθήσουμε).

Απλοί πολίτες και δημοσιογράφοι μπορούν να γίνουν εξαιρετικοί συνεργάτες. Αλλά ο καθένας θα κάνει τη δουλειά του έστω και αν ο ένας θα εξαρτάται από τον άλλον. Ο δημοσιογράφος χρειάζεται τον πολίτη για ένα γεγονός που συμβαίνει κάπου που δεν μπορεί να είναι αυτός, αλλά και ο πολίτης χρειάζεται τον δημοσιογράφο για να ερευνήσει το τι συμβαίνει πραγματικά. Είναι μια αλυσίδα, με διαφορετικούς κρίκους οι οποίοι όμως είναι ενωμένοι. Αλλά παραμένουν διαφορετικοί.

Η κρίση εμπιστοσύνης στην δημοσιογραφία (όπως και στην πολιτική) έχει δημιουργήσει την ανάγκη να θέλουμε να ξεφύγουμε από τα στεγανά και να αποδείξουμε ότι μπορούμε και εμείς να κάνουμε ότι κάνουν και αυτοί. Τα social media μας δίνουν την ευκαιρία να γίνουμε χαλίφηδες στην θέση του χαλίφη. Ο έλεγχος χάνεται όμως πολύ εύκολα και δεν είναι λίγες οι φορές που καταλαβαίνουμε ότι δεν κάνουμε όλοι για όλα.

Η ενδυνάμωση αυτή των πολιτών πρέπει να ταρακουνήσει τους δημοσιογράφους που μάλλον είναι πολύ σίγουροι για τον εαυτό τους και έχουν χάσει την επαφή με τον κόσμο. Τώρα που οι πληροφορίες τρέχουν και είναι εκτός του ελέγχου τους, πρέπει και εκείνοι να προσαρμοστούν στην εποχή τους, να δουν τι λάθος κάνουν και να προσπαθήσουν να ακολουθήσουν τις νέες τάσεις. Έτσι δεν θα παραπονιούνται ότι όλοι μπορούν να δηλώνουν δημοσιογράφοι…

Της ίδιας: Οργανώσεις πολιτών. Τι υπάρχει πέρα και δίπλα από τη βοήθεια;

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Σωστά τα λες Ελένη. Όλοι μπορούν να είναι ρεπόρτερ, λίγοι δημοσιογράφοι.

    Θα μου είχε αρέσει να έβρισκα στο κείμενο κάποια στοιχεία που να περιγράφουν πώς διαμορφώνετε η δημοσιογραφία (στη διαχείριση της πληροφορίας και στη λειτουργία των μέσων) και ποιος θα είναι ο μελλοντικός ρόλος του δημοσιογράφου. Ίσως σε ένα άλλο άρθρο;

    • Ελένη-Ρεβέκκα Στάιου

      Χαρά μου να είναι το θέμα ενός επόμενου άρθρου. Ο ρόλος του δημοσιογράφου στην εποχή που «περπατάμε» (και θα «περπατήσουμε») είναι πολύ σημαντικός και εξίσου δύσκολος.

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.