Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Ποιούς πήγε να συναντήσει ο Σωκράτης

Jacques-Philip-Joseph_de_Saint-Quentin_-_The_Death_of_Socrates_-_WGA20664

Διαβάζω την Απολογία του Σωκράτους που έγραψε ο Πλάτων. Η έκδοση που έχω στα χέρια μου είναι του 1975 από τον «Πάπυρο» (μαζί με το αρχαίο κείμενο υπάρχει εισαγωγή, μετάφραση και σημειώσεις του Κ.Αραπόπουλου) και μαθαίνω διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα που με βάζουν σε σκέψεις.

Αν θεωρήσουμε ότι ο χρυσούς αιών της αρχαίας Αθήνας ήταν η σημαντικότερη στιγμή της παγκόσμιας ιστορίας, θα συμπεράνουμε πως το να ζούσε κανείς τότε, θα πρέπει να ήταν τουλάχιστον Παράδεισος. Άρα πώς εξηγείται ότι σε μια τέτοια δημοκρατία, με τόση σοφία, με τόσα βιβλία , με τόση ελευθερία των ιδεών, ο Σωκράτης έπρεπε να πεθάνει γιατί ενόχλησε ορισμένους με την συμπεριφορά του;

Πρόσφατα η δίκη του Σωκράτους επαναλήφθηκε τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό αλλά βέβαια ο ίδιος ήταν απών οπότε δεν είχε μεγάλη σημασία για εκείνον αν τελικά μετά από τόσους αιώνες αθωώθηκε από κάποιους αγνώστους. Το ίδιο, όπως ίσως θυμάστε, έγινε και με την Δίκη των έξ , που σαν υπόθεση υπήρξε πιο πρόσφατη. Και στις δυο περιπτώσεις οι κατηγορούμενοι είχαν θανατωθεί και αυτές οι αναδρομικές ανεπίσημες δίκες υπήρξαν μόνο μια ηθική δικαίωση της μνήμης τους.

Αν φρόντιζα να ήμουν καλύτερη μαθήτρια στο σχολείο, σίγουρα θα ήξερα σήμερα περισσότερα για τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και την αρχαία Αθήνα. Τώρα αυτό που καταλαβαίνω είναι ότι ο φιλόσοφος είχε φανατικούς θαυμαστές αλλά και εχθρούς. Οι τελευταίοι ήθελαν να τον βγάλουν από τη μέση κι ας ήταν σε προχωρημένη ηλικία. Τον μισούσαν, ίσως, γιατί διέφερε από τους σοφιστές, που μου δίνουν την εντύπωση ότι ήταν οι πρώτοι life coaches της ιστορίας. Τον μισούσαν άραγε επειδή δήλωνε ότι συνομιλούσε απ’ευθείας με τον θεό, και ως εκ τούτου τον φοβούνταν ή τον θεωρούσαν τρελλό; Μήπως όλος τους ο φθόνος είχε να κάνει με το ότι έβλεπαν πως ήταν ο μοναδικός που ζούσε σύμφωνα με τα πιστεύω του; Σε κάποιο σημείο της Απολογίας του ο ίδιος λέει: «Ικανόν γάρ, οίμαι, εγώ παρέχομαι τον μάρτυρα, αληθή ως λέγω, την πενίαν». Διότι ο μάρτυς, τον οποίον εγώ παρουσιάζω, ότι λέγω την αλήθειαν είναι η πενία μου.

Αυτό που ενδιέφερε τον Σωκράτη ήταν να οδηγήσει δια της διαλεκτικής μεθόδου, (η οποία μας είναι γνωστή και ως μαιευτική), τους ανθρώπους στην αρετή μέσω της γνώσης. Ο ίδιος έβλεπε τον εαυτό του σαν μια αλογόμυγα που ενοχλεί τους κατοίκους της πόλης, προκειμένου να τους αφυπνίσει, να τους νουθετήσει, να τους επιπλήξει για τα όσα έκαναν. Μπορούμε να κατανοήσουμε γιατί δεν άρεσε αυτό στους Αθηναίους. Ποιός θέλει κάποιον να του υπενθυμίζει διαρκώς τις αδυναμίες του; Ποιός θέλει ν’ακούει δυσάρεστα πράγματα;

Πλησιάζοντας προς το τέλος της Απολογίας του, συστήνει σ’εκείνους που τον κατηγορούν να προσέξουν την κακία που τρέχει πιο γρήγορα απ’τον θάνατο. «Αλλά μη ού τούτ’ή χαλεπόν, ώ άνδρες θάνατον εκφυγείν, αλλά πολύ χαλεπώτερον πονηρίαν». Αλλά προσέχετε μήπως δεν είναι τούτο το δύσκολον, ω άνδρες Αθηναίοι, δηλαδή να αποφύγη τις τον θάνατον, αλλά πολύ δυσκολώτερον να αποφύγη την κακίαν. (Μια παρατήρηση: η πονηρία μεταφράζεται κακία, είναι δηλαδή το ίδιο πράγμα).

Όπως καταλαβαίνω το παραπάνω, και βάσει άλλων πραγμάτων που λέει στη συνέχεια, είναι ότι εκείνος μεν θα πεθάνει, οι κατήγοροί του θα ζήσουν αλλά το κακό που έχουν διαπράξει θα είναι πολύ χειρότερη τιμωρία για τους ίδιους και για την κοινωνία στην οποία ζουν.

Παρακάτω ο Σωκράτης δηλώνει ευθέως ότι δεν φοβάται τον θάνατο γιατί τον βλέπει απλώς σαν μια νύχτα ή σαν μετοίκηση σε άλλο τόπο. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο εκεί μπορεί να βρει κανείς «τους αληθώς δικαστάς», τους αληθινούς δικαστές που είναι ο Μίνως, ο Ραδάμανθυς και ο Αιακός. Η προοπτική να συναντήσει στον Άδη αυτούς τους τρεις σοφούς φαίνεται να χαροποιεί τον Σωκράτη. Μαζί τους θα είναι και ο Τριπτόλεμος (ας τον ονομάσουμε τον πρώτο ακτιβιστή υπέρ των ζώων και ίσως τον πρώτο vegetarian της ιστορίας), ο Ορφεύς, ο Μουσαίος, ο Ησίοδος, ο Όμηρος και άλλοι πολλοί, όπως ο Παλαμήδης, ο Αίας ο Τελαμώνειος, ο Αγαμέμνων, ο Οδυσσέας  που «ευδαιμονέστεροι» είναι εκεί απ’όσο υπήρξαν στην γη. Ευδαιμονέστερος, υποθέτουμε, έγινε και ο Σωκράτης όταν πήγε να τους συναντήσει.

Λητώ Σεϊζάνη

Η Λητώ Σεϊζάνη είναι μεταφράστρια και συγγραφέας. Έχει σπουδάσει Ιταλική φιλολογία και έχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές μετάφρασης. Έχει εργαστεί σαν μεταφράστρια σε διάφορα περιοδικά και σε έναν τηλεοπτικό σταθμό. Έχει δημοσιεύσει τέσσερις ποιητικές συλλογές και έχει μεταφράσει, μεταξύ άλλων, έργα των Τόμας Χάρντυ και Τζοβάννι Βέργκα. Πρόσφατα κυκλοφόρησε και το πρώτο της παιδικό βιβλίο με τίτλο "Η έξυπνη πριγκίπισσα". Συνεργάζεται από την αρχή με το P&I ως επιμελήτρια και αρθρογράφος. Μπορείτε να διαβάσετε κείμενά της στο site της.

Σχολιάστε το άρθρο

  • Κίκα Ολυμπίου

    Πολύ καλό, Λητώ μου, για τον σκοπό που γράφτηκε το κείμενο. Το διάβασα με ενδιαφέρον. Μόνο που εκφράζει και κάποια αμφιβολία ο Σωκράτης ως προς το τι συμβαίνει μετά θάνατο. Δηλ. ότι μπορεί να είναι ένας αιώνιος ύπνος (το αναφέρεις βέβαια) ή συνάντηση με τα πνεύματα που αναφέρεις. Εννοώ δηλαδή ότι δεν είναι τόσο βέβαιος για τη μετά θάνατο ζωή.

    • Αγαπητή μου Κίκα, ευχαριστώ πολύ για το σχόλιό σου. Πράγματι ο Σωκράτης δεν είναι βέβαιος για το τι τον περιμένει. Σύμφωνα με τη μετάφραση: «διότι έν εκ των δύο είναι ο θάνατος. Ή είναι τοιούτον τι, ώστε κατόπιν αυτού να μη υπάρχει τίποτε μηδέ να αισθάνεται τίποτε ο αποθανών, ή σύμφωνα προς τας παραδόσεις του λαού τυγχάνει ο θάνατος να είναι κάποια μεταβολή και μετοίκησις της ψυχής από εδώ εις άλλον τόπον». Αν ισχύει το δεύτερο, τότε ο Σωκράτης ελπίζει να συναντήσει εκεί τις μεγάλες προσωπικότητες, τους σοφούς και τους ήρωες που αναφέρει.

  • Ανέκαθεν εις τας Αθήνας υπήρχον εταιρείαι, δηλαδή πολιτικοί σύλλογοι ωργανωμένοι, οι οποίοι μετήρχοντο παν μέσον προς κατάληψιν της εξουσίας, και μάλιστα κατά την τρίτην περίοδον του Πελοποννησιακού πολέμου. Εις τας εταιρείας αυτάς ωφείλετο η ολιγαρχία των Τριάκοντα τω 411 π.Χ., η παλινόρθωσις της δημοκρατίας μετά τετράμηνον, η κατάλυσις αυτής και η εγκατάστασις των Τριάκοντα τυράννων τω 404 και η παλινόρθωσις ταύτης πάλιν τω 403 υπό Θρασυβούλου. Μηχανορραφίαι, συνωμοσίαι, πολιτικοί φόνοι, πολιτικαί ανατροπαί ήσαν τότε συνήθη εις την ζωήν της πόλεως.
    Επεξηγηματική σημείωση Κ.Αραπόπουλου στην Απολογία Σωκράτους, Εκδ.Πάπυρος 1975

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.