Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Μουσικοί για παιδιά

Μετά τους κλόουν και  τους αφηγητές παραμυθιών μπαίνει η ζωντανή μουσική στα παιδιατρικά  νοσοκομεία με την ομάδα «Μουσικοί για παιδιά» που ίδρυσε πρόσφατα ο μουσικός Ηλίας Σακαλάκ. Τον ευχαριστούμε θερμά που δέχτηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις του P&I σε μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη που παραθέτουμε εδώ!

Ζωντανή μουσική  σε παιδιά που νοσηλεύονται! Εκπληκτική ιδέα για  τα ελληνικά δεδομένα!Τα νοσοκομεία δεν είναι πια κλειστός χώρος. Πώς και πότε γεννήθηκε αυτή η ιδέα στο μυαλό σας και πότε την υλοποιήσατε;
-Από τα 18 χρόνια της επαγγελματικής μου πορείας μέσα στην Ορχήστρα, τα τελευταία 15 ασχολούμαι και μελετώ θέματα που άπτονται της Μουσικής Ιατρικής και Μουσικής Ψυχολογίας. Πιο απλά, με ενδιαφέρει πολύ να μαθαίνω τις επιδράσεις που μπορεί να έχει η μουσική στην καθημερινή μας ζωή. Αποτέλεσμα της μελέτης τόσων ετών, είναι  η συγγραφή και έκδοση δυο μελετών μου γύρω από τα θέματα αυτά. Το βασικότερο όλων όμως είναι κυρίως η διαπίστωση και η συνειδητοποίηση ότι η μουσική είναι ένα εργαλείο. Ένα εργαλείο που μπορεί να προσφέρει πολύ περισσότερα από όσα έχω μάθει ότι προσφέρει σε μια αίθουσα συναυλιών. Έτσι λοιπόν, εδώ και μερικά χρόνια, έχω κατά νου να δημιουργήσω μια Ομάδα η οποία μέσα από την μουσική να μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτό το ‘’εργαλείο’’  με σκοπό την ανακούφιση κάποιων πληθυσμιακών ομάδων που πραγματικά την έχουν ανάγκη.

 Η αρχική μου σκέψη στρεφόταν είτε σε ανθρώπους που εκτίουν  την ποινή τους σε κάποια φυλακή, είτε σε παιδιά που νοσηλεύονται σε κάποιο Νοσοκομείο. Λόγω του ότι όμως με την σχέση Παιδιά – Μουσική έχω μια ιδιαίτερη επαφή (υπεύθυνος του εκπαιδευτικού προγράμματος της Ορχήστρας Καμεράτα στα Δημοτικά σχολεία 2004-2007)  προτίμησα τελικά ένα Νοσοκομείο Παίδων, και συγκεκριμένα το Αγλ. Κυριακού. Είχα στήσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα έπρεπε να κινηθεί η Ομάδα αυτή. Αυτό που έμενε ήταν να επιλέξω με μεγάλη προσοχή το ανθρώπινο δυναμικό της Ομάδας και να επικοινωνήσω με το Νοσοκομείο Παίδων για να εγκρίνει το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Αφορμή στάθηκε ένα αλλεργικό σοκ του γιου μου Δημήτρη τον Σεπτέμβρη του ’09 που μας οδήγησε εσπευσμένα στο Νοσοκομείο Παίδων Αγλ. Κυριακού! Ο Δημήτρης αφού δέχτηκε τις άμεσες ιατρικές φροντίδες των γιατρών, παρέμεινε για προληπτικούς λόγους και εξετάσεις στο νοσοκομείο για δυο ημέρες. Σε αυτό το διάστημα μπόρεσα να ζήσω από πολύ κοντά τόσο τα επείγοντα περιστατικά, όσο και την προσπάθεια των γιατρών του νοσηλευτικού προσωπικού. Έζησα το κλίμα του νοσοκομείου, την αγωνία του γονιού στα διπλανά κρεβάτια! Τρεις ημέρες μετά την επιστροφή  του Δημήτρη  στο σπίτι, επικοινώνησα με την διοίκηση του Νοσοκομείου Παίδων. Μέσα στην ίδια εβδομάδα είχα την πρώτη συνάντηση με την κυρία Σιδέρη, Διοικήτρια του νοσοκομείου! Η πρόταση έγινε άμεσα αποδεκτή και εγγράφως από το Νοσοκομείο το οποίο κινήθηκε πραγματικά αστραπιαία για να μας δεχτεί επίσημα! Ξεκινήσαμε την πρώτη μας συνάντηση στις 11 Ιανουαρίου ’10!

Το  να βγείτε από την  πεπατημένη που είναι  οι αίθουσες συναυλιών και να μπείτε σε έναν χώρο που a priori δεν σας καλεί, απαιτεί μεγάλη πίστη στο σκοπό σας. Πόση προετοιμασία και τι εκπαίδευση χρειαστήκατε για να υποστηρίξετε αυτή την πρωτοβουλία;
Όπως  εξήγησα και πιο πάνω, το ενδιαφέρον που έχω  για την επίδραση που έχει η μουσική  στην καθημερινή μας  ζωή, με έκαναν  να μελετώ και να ανακαλύπτω πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία. Η γνώση τόσων ετών, σε συνδυασμό με την  εμπειρία του σχεδιασμού και παρουσίασης του εκπαιδευτικού προγράμματος στα Δημοτικά  σχολεία, όσο και η βαθειά μου πίστη σε αυτό που ξεκινήσαμε με την Ομάδα «ΜΟΥΣΙΚΟΙ Για ΠΑΙΔΙΑ» μας οδήγησε στην πράξη!

Σε  αυτή την μουσική  συνάντηση ποιοι  είναι οι πρωταγωνιστές; Συμμετέχει το νοσηλευτικό  προσωπικό, οι ιατροί; Θα το επιθυμούσατε;
-Οι πρωταγωνιστές είναι φυσικά τα νοσηλευόμενα παιδιά. Με την βοήθεια της καλά επιλεγμένης μουσικής του προγράμματός  μας, και την ανθρωπινή προσέγγιση  από  την  πλευρά  μας,  καταφέρνουμε να κάνουμε την μουσική να δρα ως εργαλείο. Μην ξεχνάτε ότι συνήθως οι γιατροί επισκέπτονται του ασθενείς τους τις πρωινές ώρες. Εμείς πηγαίνουμε  απογευματινές ώρες ! Αρκετές φορές όμως βλέπουμε κάποιες νοσοκόμες να παρακολουθούν!

Μπορείτε να περιγράψετε με λόγια αυτό που  συμβαίνει ανάμεσα  σε σας και το παιδικό  κοινό;
-Στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν πρόκειται για «κοινό». Πρόκειται για μια ομάδα παιδιών που νοσηλεύονται, διαφορετική κάθε φορά. Δίπλα στα παιδιά είναι και οι γονείς τους.   Ο ρόλος ο δικός μας είναι να δημιουργήσουμε πρώτα το ανθρώπινο κλίμα μέσα από το οποίο θα μπορέσουμε να μοιραστούμε την μουσική που παίζουμε. Και αυτό κάθε φορά αλλάζει γιατί όπως εξήγησα, κάθε φορά βρισκόμαστε και σε διαφορετική κατάσταση. Άλλες ηλικίες παιδιών, παιδιά που δεν μιλούν ελληνικά, παιδιά που πονάνε!

 Έχω την  ρομαντική  άποψη ότι η ζωντανή  μουσική μπορεί να βοηθήσει το παιδί  να συμφιλιωθεί εσωτερικά με τις δύσκολες καταστάσεις τις οποίες ζει στο νοσοκομείο… σαν να βάζατε μουσικές προτάσεις πάνω στα βιώματά του. Θα έβλεπα λοιπόν το ρόλο σας σαν αυτόν ενός μεταφραστή των παιδικών συναισθημάτων… Τι λέτε γι’ αυτό;
-Δεν είναι  καθόλου ρομαντική άποψη ότι  η  ζωντανή μουσική  μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί και μέσα στο  Νοσοκομείο. Αποτελέσματα πολλών μελετών  υποστηρίζουν κάτι τέτοιο άλλωστε!  Όσο για την μετάφραση των παιδικών συναισθημάτων, αυτό το αφήνουμε στα ίδια τα παιδιά. Στις ζωγραφιές που κάνουν καθώς ακούν την μουσική που παίζουμε. Εκείνο που πραγματικά προσπαθούμε είναι, μεταξύ άλλων,  να  προκαλέσουμε την εκδήλωση συναισθημάτων όση ώρα βρισκόμαστε μαζί τους.  Συναίσθημα  και  φαντασία.  Δύο  βασικά  πράγματα  που  απουσιάζουν από την  καθημερινή μας  ζωή έτσι και αλλιώς!

 Αναρωτιέμαι αν οι συνθήκες επιτρέπουν να δημιουργήσετε  ένα είδος μουσικού διαλόγου με το ακροατήριο; Ο τρόπος που παίζετε  επηρεάζεται από  το πώς αντιδρούν  τα παιδιά, είτε αυτό γίνεται λεκτικά είτε  σωματικά;
-Ο τρόπος που προσεγγίζουμε τα παιδιά παίζει μεγάλο ρόλο έτσι και αλλιώς. Υπάρχουν φορές που παίζουμε μουσική για να κάνουμε τα παιδιά να χορέψουν. Πράγμα δύσκολο για τις συνθήκες που επικρατούν μέσα σε ένα Νοσοκομείο. Κάποιες φορές  το καταφέρνουμε. Δεν το επιδιώκουμε φυσικά αν  προηγουμένως δεν έχουμε  καλλιεργήσει το κατάλληλο κλίμα. Και δεν χρειάζεται να γίνεται πάντα, διότι όπως εξήγησα κάθε φορά είναι και διαφορετική.

 Έχετε μπροστά σας παιδιά διαφόρων ηλικιών, ίσως διαφόρων εθνικοτήτων και σίγουρα με ποικίλα μουσικά ακούσματα. Πώς προσαρμόζετε το μουσικό ρεπερτόριό σας σ’ αυτές  τις συνθήκες;
-Έχουμε ήδη ένα  αρκετά μεγάλο  ρεπερτόριο, το οποίο  φροντίζουμε να αναπτύσσουμε με το πέρασμα του χρόνου και σύμφωνα  με τις ανάγκες που παρουσιάζονται.  Το ότι τα παιδιά διαφόρων εθνικοτήτων πολλές φορές ενθουσιάζονται και κάνουν τον μαέστρο στην μικρή νυχτερινή μουσική του Mozart χωρίς να ξέρουν ούτε τι μουσική ακούν αλλά ούτε και ποιος την έγραψε είναι ένα παράδειγμα. Η μουσική περνάει εάν έχει κάτι να δώσει. Και έχει πολλά να δώσει αν γίνουν σωστές επιλογές!

 Να  επανέλθω λίγο στο  θέμα της συμμετοχής του  νοσοκομειακού  προσωπικού στο εγχείρημά  σας. Ένα παιδί  που βιώνει αναγκαστικά  δύσκολες καταστάσεις,  έχει ανάγκη πέρα από  τις σωστές ιατρικές πράξεις και από έναν ιδιαίτερο ανθρώπινο χειρισμό. Χρειάζεται να νοιώσει τρυφερότητα, κανάκεμα, νανούρισμα της ψυχής του όπως και ουσιαστική συναισθηματική στήριξη στη δοκιμασία που περνάει. Αυτό τον ρόλο δεν πρέπει να τον καλύπτει μόνο η οικογένεια αλλά και το νοσοκομειακό προσωπικό. Δύσκολη υπόθεση όμως. Αναρωτιέμαι λοιπόν αν η συμμετοχή του νοσοκομειακού προσωπικού σε αυτές τις μουσικές συναντήσεις θα βελτίωνε ποιοτικά τη σχέση του ασθενούς παιδιού με το ιατρικό προσωπικό;
-Λογικά  θα έπρεπε να συμβαίνουν όλα αυτά. Καταλαβαίνετε όμως ότι φυσικά και δεν μπορούμε να επέμβουμε σε κάτι τέτοιο. Υπάρχουν  παιδιά  που  συναντάμε και 2 και 3 φορές. Δείχνουν να δένονται με εμάς και να μας θεωρούν δικούς τους ανθρώπους.  Μην ξεχνάτε άλλωστε ότι εκεί υπάρχουν και παιδιά που είναι παρατημένα από τους γονείς τους για διαφόρους λόγους.

Είστε ευχαριστημένος με τους χώρους στους οποίους  παίζετε; Θα θέλατε να μπαίνατε και σε μονάδες, ώστε να έρθετε κοντά  σε παιδιά που δεν  μπορούν να μετακινηθούν;
-Η χαρά μας  είναι να παίζουμε για όλα τα παιδιά. Έτσι λοιπόν δεν θα διστάζαμε να   παίξουμε ακόμη και στην πιο ‘’απομακρυσμένη’’  πτέρυγα, σε έναν διάδρομο, σε έναν θάλαμο,  σε παιδιά με ειδικά προβλήματα, η όπως είπατε σε παιδιά που δεν μπορούν να μετακινηθούν.  Τον χώρο που θα παίξουμε όμως, ορίζει, όπως και πρέπει να γίνεται,  η Διεύθυνση του Νοσοκομείου.

Ο ηχητικός κόσμος του  νοσοκομείου είναι  περίεργος. Έχεις  στιγμές απόλυτης ησυχίας και άλλες  με περίεργους ήχους  που βγαίνουν από  την ανθρώπινη  δραστηριότητα αλλά και το μηχανικό περιβάλλον… ήχους δυσάρεστους, ανεπιθύμητους, δυνατούς καμιά φορά και σίγουρα όχι πολύ μελωδικούς. Θα μπορούσαμε να φανταστούμε έναν καθημερινό συνδυασμό μουσικής και περίθαλψης; πώς τραγουδάμε αυθόρμητα όταν κοιμίζουμε το παιδί μας… γιατί όχι όταν περιποιούμαστε έναν μικρό ασθενή; Γιατί όχι ηχογραφημένη μουσική στα νεογνά στη θερμοκοιτίδα;
-Να αρχίσω από το τελευταίο, και να σας πω ότι αυτό που μοιάζει με φαντασία, μουσική δηλαδή στον χώρο με τις  θερμοκοιτίδες, εφαρμόζεται εδώ  και περίπου 25 χρόνια στην Ατλάντα των Ηνωμένων Πολιτειών με ιδιαίτερη επιτυχία και  απτά αποτελέσματα. Τα πρόωρα βρέφη αποκτούν γρηγορότερα βάρος ακόμη και από τα φυσιολογικά βρέφη, και εκτός από μια σειρά πλεονεκτημάτων , φεύγουν από το Μαιευτήριο 3 ημέρες νωρίτερα από τα υπόλοιπα βρέφη. Καιαυτό με την χρήση της μουσικής και μόνο!  Δεν θεωρώ λοιπόν ρομαντική ιδέα ακόμη και την χρήση ζωντανής μουσικής στις θερμοκοιτίδες αλλά  κάτι που θα πρέπει να γίνει!

Μπορεί  πολλά  πρωτοποριακά πράγματα να προχωρούν  εδώ στην Ελλάδα pianissimo e ritardando… δίνετε όμως μια νότα αισιοδοξίας που έχουμε ανάγκη. Τι μελλοντικά σχέδια έχετε; Θα θέλατε να εκπαιδεύσετε και άλλους μουσικούς;
-Δεν περνά  από το μυαλό μου να εκπαιδεύσω απολύτως κανέναν. Είναι πολύ παρεξηγήσιμη δυστυχώς αυτή η έννοια στην Ελλάδα. Εάν αυτό που συμβαίνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα από την Ομάδα ‘’ΜΟΥΣΙΚΟΙ Για ΠΑΙΔΙΑ’’ καταφέρει να εδραιωθεί και να συμβάλει  στην καλύτερη ποιότητα ζωής και νοσηλείας των παιδιών, θα είμαι πολύ ευτυχής.  Εάν μπορέσει να ‘’εμπνεύσει’’  και κάποιους  άλλους  τότε ακόμη καλύτερα. Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι άλλο να μιλάμε για τα οφέλη της μουσικής και τελείως άλλο να τα κάνουμε πράξη.  Στο τέλος αυτό που μετρά είναι μόνον η πράξη.

Τις ερωτήσεις συνέταξε η Φαίδρα Σίμιτσεκ.

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.