Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Συνομιλία με τη Δήμητρα Σταύρου | Δραματοθεραπεία

Mε σπουδές Ψυχολογίας στη Γαλλία και στην Ελλάδα, και ειδίκευση  στη Δραματοθεραπεία, η Δήμητρα Σταύρου έχει εργαστεί  ως ψυχολόγος σε δημοτικά προγράμματα ψυχοκοινωνικού χαρακτήρα, σε σχολεία, στον ΟΚΑΝΑ, στο Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα, στις φυλακές Κορυδαλλού, σε δραματικές σχολές, με στελέχη επιχειρήσεων, με εξαρτημένους και τις οικογένειές τους, αλλά και με καλλιτέχνες για την ανάπτυξη της δημιουργικότητάς τους… Στη συνομιλία που είχαμε μαζί της, η κα Σταύρου εξηγεί τι είναι η Δραματοθεραπεία, σε ποιους απευθύνεται, πώς χτίζεται και τι θεραπευτικούς στόχους έχει, αλλά επίσης αγγίζει το ευαίσθητο θέμα της εξάρτησης για να καταλήξει σε αυτό που την κινεί προσωπικά, την αγάπη προς τον άνθρωπο.




Τι είναι η δραματοθεραπεία; Σε ποιούς απευθύνεται και πόσο γνωστή είναι στην Ελλάδα;

Η δραματοθεραπεία είναι μία ολιστική μέθοδος ψυχοθεραπείας. Ολιστική γιατί ενεργοποιεί το σύνολο του εαυτού, σώμα, λόγο, φωνή, φαντασία, δημιουργικότητα. Είναι μία από τις ψυχοθεραπείες μέσω τέχνης. Χρησιμοποιεί δηλαδή τις τέχνες ως διαμεσολάβηση, ως γέφυρα για την πρόσβαση στον ψυχισμό. Η δραματοθεραπεία βασίζεται στη μεταφορά, κάνει χρήση της αισθητικής απόστασης και κάθε συνεδρία αποτελεί και ένα πολιτισμικό γεγονός. Οι τεχνικές της είναι αναρρίθμητες. Κάποιες από αυτές είναι το παιχνίδι ρόλων, η κατασκευή ιστοριών και σεναρίων, η κατασκευή κολλάζ και άλλων αντικειμένων, τα παιχνίδια που ενεργοποιούν το σώμα, τη φαντασία και την επινοητικότητα κ.ά.

Απευθύνεται στο σύνολο του πληθυσμού και ανάλογα με τον στόχο προσαρμόζεται. Έτσι, άλλες τεχνικές χρησιμοποιούνται όταν το θεραπευτικό αίτημα έχει να κάνει με την αυτογνωσία, άλλες όταν έχουμε να κάνουμε με εξαρτημένα άτομα, άλλες όταν έχουμε να αντιμετωπίσουμε οργανικές παθήσεις όπως είναι το Parkinson κ.ά., άλλες σε άτομα με αυτισμό κ.λ.π. Στην περίπτωση που ζητούμενο είναι η αυτογνωσία, χρησιμοποιούνται κυρίως τεχνικές που έχουν να κάνουν με την ανάδειξη της ταυτότητας. Στους εξαρτημένους οι στόχοι είναι η ανάπτυξη της αυτονομίας και της δημιουργικότητας (που θα αντικαταστήσουν την εξάρτηση και την (αυτο)καταστροφή), στους ασθενείς με Πάρκινσον είναι να σταματήσουμε την επέκταση της βλάβης και να βελτιώσουμε τις ικανότητες του αρρώστου, στον αυτισμό επιζητούμε την ανάπτυξη επικοινωνίας με το περιβάλλον και ούτω καθ’εξής.

Η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες που υιοθέτησαν τη μέθοδο λόγω της θεατρικής παράδοσής μας. Ήδη ο Ασκληπιός είχε καταλάβει τη θεραπευτική διάσταση του θεάτρου και το είχε συμπεριλάβει στο περιβάλλον των θεραπευτηρίων του. Όλο και περισσότερο η μέθοδος γίνεται γνωστή στους Έλληνες, και όλο και περισσότεροι την αναζητούν ως μέθοδο ψυχοθεραπείας.


Βρισκόσαστε στο σταυροδρόμι πολλών ειδικοτήτων, της ψυχολογίας, της ιατρικής, των ανθρωπιστικών επιστημών, της θεατρικής τέχνης. Περιγράψτε μας πώς οργανώνεται ένα τέτοιο θεραπευτικό εργαστήριο, σε τι διαφέρει από ένα κοινό θεατρικό εργαστήριο και ποιους θεραπευτικούς στόχους έχει.

Η εκπαίδευση του δραματοθεραπευτή περιλαμβάνει όλα αυτά που αναφέρετε. Γι’αυτό και η εκπαίδευση είναι εντατική και σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Δραματοθεραπευτής μπορεί να γίνει κάποιος που έχει σπουδάσει θέατρο ή προέρχεται από τον χώρο των επιστημών του ανθρώπου.

Ο θεραπευτικός στόχος προκύπτει από το αίτημα κάποιων συγκεκριμένων ομάδων. Αν δουλεύουμε στην επιμόρφωση προσωπικού εταιρειών, τότε το θέατρο χρησιμοποιείται ως μέσο ανάδειξης του ρόλου, για παράδειγμα του διαπραγματευτή, αν μας έχουν καλέσει για την επιμόρφωση του προσωπικού πάνω στο θέμα των διαπραγματεύσεων.

Υπάρχουν και εργαστήρια που προτείνονται από τον ίδιο τον θεραπευτή και τα θέματα προκύπτουν από την κλινική εμπειρία. Σ’αυτά το κοινό είναι είτε άλλοι θεραπευτές που θέλουν να έρθουν σε επαφή με τη μέθοδο, ή άνθρωποι που ενδιαφέρονται για το συγκεκριμένο θέμα.

Το θέατρο από μόνο του δεν είναι θεραπευτικό και δεν είναι αυτός ο στόχος του άλλωστε. Για να γίνει θεραπευτικό πρέπει να το δούμε ως μέσο προς τη θεραπεία και να μιλήσουμε μετά γι’αυτό που παίχτηκε στη σκηνή, τα συναισθήματα που βιώθηκαν, τις σχέσεις με τους άλλους…Εξ άλλου, σε μία ομάδα δραματοθεραπείας υπάρχει ασφάλεια μεταξύ των μελών, ενώ σε μία ομάδα επαγγελματιών ηθοποιών όχι μόνο δεν υπάρχει, πλην ελαχίστων περιπτώσεων, αλλά μπορεί αντίθετα να υφίσταται κλίμα ανταγωνισμού μετάξύ τους.


Χρησιμοποιείτε υπάρχοντα θεατρικά έργα σαν υπόστρωμα για την αγωγή που κάνετε; Τα προσαρμόζετε στις ανάγκες σας και πώς;

Σε κάποιες από τις τεχνικές της δραματοθεραπευτικής μεθόδου χρησιμοποιούμε θεατρικά κείμενα. Κυρίως αποσπάσματα τα οποία έχουν να κάνουν με τις ιστορίες των ανθρώπων με τους οποίους δουλεύουμε. Τα κείμενα αυτά διαλέγονται πολύ προσεκτικά. Τα χρησιμοποιούμε ποικιλοτρόπως. Ως επί το πλείστον τα δραματοποιούμε, αλλά χρειάζεται μία προετοιμασία για να μπορέσει να μπει κάποιος στο ρόλο. Ασκήσεις που θα τον βοηθήσουν, αλλά και οι προσωπικές αφήγησεις σχετικές με το θέμα του θεατρικού έργου είναι απαραίτητες. Μετά από τη δραματοποίηση ακολουθεί όπως πάντα ο λόγος που θα φέρει στη συνείδηση ό,τι συνέβη στη σκηνή.


Δουλεύετε καμιά φορά σε ατομικό επίπεδο ή πάντα σε ομάδες; Είναι δυσκολότερο αυτό;

Πολύ συχνά δουλεύω σε ατομικό επίπεδο με τους ανθρώπους αλλά και σε ομάδα. Για να μπει κάποιος σε ομάδα θα περάσει από το ατομικό, έστω και για μερικές συνεδρίες μόνο. Έτσι θα δει αν του ταιριάζει ο θεραπευτής και η συγκεκριμένη μέθοδος και το πέρασμά του στην ομάδα θα είναι ευκολότερο. Διασφαλίζεται και η ομάδα με αυτόν τον τρόπο που δεν υποφέρει από όσους θέλουν απλά να δοκιμάσουν και μετά να φύγουν, διαταρράσσοντας το αίσθημα ασφάλειας και συνοχής. Αλλιώς είναι η δυναμική στο ατομικό και αλλιώς στην ομάδα. Άλλες τεχνικές χρησιμοποιούνται στη μία και άλλες στην άλλη περίπτωση. Στο ατομικό επίπεδο η δράση είναι ατομική ή σε ζεύγος (όπου ο θεραπευτής γίνεται βοηθός στην ανάπτυξη ενός θεατρικού δρώμενου). Δεν είναι περισσότερο δύσκολο το ένα από το άλλο, απλά διαφορετικό. Και στις δύο περιπτώσεις παίζει ρόλο η εμπειρία αλλά και η τέχνη του θεραπεύειν από την πλευρά του θεραπευτή (όπως και σε άλλες μεθόδους άλλωστε).


Πώς αξιολογείτε τα αποτελέσματα μιας θεραπευτικής σας προσέγγισης;

Τα αποτελέσματα είναι χειροπιαστά. Σταματούν για παράδειγμα το ντελίριο ή τις ψευδαισθήσεις του ψυχωτικού ασθενούς, παύει τη χρήση ένας εξαρτημένος από ναρκωτικά, αυτονομείται κάποιος που υποφέρει από συναισθηματική εξάρτηση από την οικογένεια βρίσκοντας δουλειά και φτιάχνοντας το δικό του σπίτι, σταματά η βουλιμία ή η ανορεξία κάποιου που πάσχει από διατροφικές διαταραχές, αυτός που έπασχε από κατάθλιψη ξαναρχίζει να χαίρεται τη ζωή.


Έχετε εργαστεί πολλά χρόνια με άτομα που βρίσκονται σε διαδικασία απεξάρτησης. Σε ποιο σημείο της θεραπείας τους αναλαμβάνετε μια τέτοια ομάδα, για πόσο καιρό, με τι στόχους και πόση προετοιμασία;

Εργάστηκα πολλά χρόνια με άτομα στην απεξάρτηση μέσα σε διάφορα πλαίσια, κέντρα απεξάρτησης, ΟΚΑΝΑ, ομάδες γονέων, φυλακές. Ανάλογα με την περίπτωση δούλευα και διαφορετικά. Ο στόχος ήταν πάντα η απεξάρτηση από τις ουσίες, η αποκατάσταση των σχέσεων του εξαρτημένου με τον εαυτό του και τους άλλους, η ενδυνάμωσή του. Τότε δούλευα κυρίως στη φάση της θεραπείας ή επανένταξης. Σήμερα, που δεν συνεργάζομαι με κάποιο θεραπευτικό πλαίσιο, παρά μόνο ιδιωτεύω, όταν ζητά τη βοήθειά μου κάποιος εξαρτημένος δουλεύω με στόχο το να προσεγγίσει και να ενταχθεί σε κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα, γιατί χρειάζεται ένα πλαίσιο με περισσότερες ειδικότητες που θα παρέχουν και υπηρεσίες όχι μόνο σε αυτόν αλλά και στην οικογένεια που κι εκείνη πάσχει.


Από φόβο και άγνοια έχουμε μια σκληρή γνώμη για τους χρήστες ναρκωτικών και τα κέντρα απεξάρτησης… Πώς νομίζετε ότι αυτή η υποτιμητική κρίση θα μπορούσε να γίνει μια άποψη κατανόησης και αποδοχής ;

Αυτός είναι και ο ρόλος του εξαρτημένου, για να μιλήσουμε και με δραματοθεραπευτικούς όρους. Είναι το εξιλαστήριο θύμα τόσο της οικογένειας όσο και της κοινωνίας. Νομίζουμε ότι είναι αυτός που πάσχει και όχι η οικογένεια ή η κοινωνία. Η «ασθένειά» του βοηθάει στη συνοχή ενός άρρωστου συστήματος, αυτού της οικογένειας. Ως άλλος Ιησούς δέχεται τον χλευασμό και την επιθετικότητα των «υγιών». Ξέρουμε όμως ότι όποιος λαμβάνει αυτή τη θέση είναι και ο πιο αδύναμος κρίκος, ο πιο ευάλωτος από τους υπόλοιπους. Κι εκεί είναι ο ένας στόχος της θεραπείας. Αφ’ενός να τον ενδυναμώσει και να τον ελευθερώσει από μάταιες ενοχές. Αφ’ετέρου να θεραπεύσουμε το σύστημα της οικογένειας που πάσχει και η εξάρτηση ηχεί ως καμπάνα, ως σύμπτωμα της οικογενειακής δυσλειτουργίας. Αν τα καταφέρουμε σε αυτά τα δύο, παύει η εξάρτηση. Για να συμβεί όμως χρειάζεται να συνεργαστεί και η οικογένεια, η οποία συνήθως αντιστέκεται και είναι δύσκαμπτη μπροστά στην αλλαγή, που όμως είναι προς όφελος όλων των μελών της.

Από την άλλη, είναι ευκολότερο να βρίσκουμε το μίασμα έξω από μας. Μέσω του μηχανισμού της προβολής, ό,τι δεν μας αρέσει στους εαυτούς μας το προβάλλουμε στους έξω. Οι μετανάστες φταίνε για την κρίση, οι εξαρτημένοι για τη βρωμιά και το έγκλημα στις πόλεις. Και ξέρετε, όταν ψυχολογιοποιούμε κάποιον, αποδυναμώνουμε το μήνυμά του, δεν τον ακούμε. Γι’αυτό και ο τρελός στην αυλή του βασιλιά έλεγε όλες τις αλήθειες χωρίς τιμωρία. ΄Ηταν τρελός, άρα δεν ήξερε τι έλεγε. Το ίδιο συμβαίνει και με τον εξαρτημένο.


Έχετε βιώσει την αποτυχία μιας θεραπευτικής προσπάθειας; Μια στιγμή όπου όλη η γνώση και εμπειρία σας δεν αρκούν μπροστά στο υπαρξιακό πρόβλημα κάποιου ασθενούς; Τι θεωρείτε τελικά επιτυχία στην πρακτική σας;

Αποτυχία υπάρχει μόνο όταν ο πελάτης μου δεν είναι ακόμη και πολύ σίγουρος για το ότι θέλει να απαλλαγεί από το μάταιο πόνο και έρχεται για λίγες φορές και σταματά πρόωρα. Συνήθως μετά από κάποιο διάστημα επανέρχεται πιο σίγουρος και τότε λύνεται το θέμα που τον ταλαιπωρεί. Θα σας έλεγα ότι όποτε το αίτημα είναι ισχυρό πετυχαίνουμε πράγματα που οι γιατροί δεν τα πιστεύουν, όπως είναι η θεραπεία ψυχώσεων κ.ά. Γιατί δουλεύοντας με τη μεταφορά ο άρρωστος έρχεται κοντά στο νόημα της ασθένειας που τον βασανίζει. Και η ίδια η ψύχωση δεν είναι παρά μία κρίση νοήματος.

Επιτυχία είναι η αγάπη προς τον άνθρωπο σε συνδυασμό με την πίστη στη μέθοδο. Και πραγματικά η ικανοποίηση του να βλέπεις ανθρώπους απαλλαγμένους από τα δεινά τους στο τέλος της θεραπείας (που σημειωτέον, έρχεται πολύ νωρίτερα από άλλες παραδοσιακές μεθόδους που χρησιμοποιούν μόνο τον λόγο) δεν αναπληρώνεται με τίποτα άλλο στο επάγγελμά μας.




1. http://www.drama-therapy.blogspot.com/

2. http://www.drama-mediation.blogspot.com/

3. http://www.virtualdramatherapy.blogspot.com/



Τις ερωτήσεις συνέταξε η Φαίδρα Σίμιτσεκ

Σχολιάστε το άρθρο

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Από καιρό ήθελα να το σχολιάσω αυτό.
    «Είναι το εξιλαστήριο θύμα τόσο της οικογένειας όσο και της κοινωνίας. Νομίζουμε ότι είναι αυτός που πάσχει και όχι η οικογένεια ή η κοινωνία. Η «ασθένειά» του βοηθάει στη συνοχή ενός άρρωστου συστήματος, αυτού της οικογένειας.»
    Νομίζω ότι είναι πολύ εύστοχο και πράγματι κανείς δεν το σκέφτεται έτσι. Τείνουμε να βλέπουμε το άτομο ως αδύναμο και όχι τους γύρω του που τον οδήγησαν εκεί. Αυτοί γίνονται θύματα της κατάστασής του ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να ευθύνονται γι’αυτήν λόγω της αδιαφορίας που του είχαν δείξει μέχρι τότε.

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Το κλασσικό λάθος…»οι άλλοι φταίνε όχι εγώ» ή αλλιώς «αυτός φταίει όχι εμείς».
    Νομίζω ότι το να μπλέξει κανείς με ναρκωτικά μπορεί να συμβεί στις καλύτερες οικογένειες, αυτές δηλαδή με τις «φυσιολογικές» δυσλειτουργίες που όμως για το συγκεκριμένο άτομο είναι ουσιαστικής σημασίας για να υπάρχει ένα δεκτικό υπόστρωμα .
    Έχει πράγματι πολύ ενδιαφέρον ότι η έξοδος απ’την εξάρτηση είναι μια προσπάθεια στην οποία πρέπει απαραιτήτως να συμμετέχουν όλα τα μέλη της οικογένειας. Νομίζω εξάλλου ότι έτσι γίνεται σε όλα τα προγράμματα απεξάρτησης.

  • Pingback: Βίντεο-συνέντευξη με την κα Δήμητρα Σταύρου | Δραματοθεραπεία [updated] | People & Ideas

  • Pingback: Συνομιλία με τη Δήμητρα Σταύρου | Ψυχοθεραπεία — People & Ideas

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.