Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Φιλεντέμ

Φιλεντέμ. Παραδοσιακό κρητικό τραγούδι. Οι περισσότεροι από μας το μάθαμε από την φωνή του Νίκου Ξυλούρη.

Ξύπνα αγάπη μου. Υπέροχο, ρομαντικό τραγούδι του Κώστα Γιαννίδη από τη δεκαετία του ’60.

Δώδεκα η ώρα. Λαϊκό – ρεμπέτικο του Τσιτσάνη σε ερμηνεία Σωτηρίας Μπέλλου, 1969.

Τα τραγούδια φαντάζομαι τα γνωρίζετε. Έχετε προσέξει τους στίχους; Στο πρώτο ο τραγουδιστής ευθαρσώς μας δηλώνει πως αγαπά μια παντρεμένη και μάλιστα παρακαλά τον Θεό να την φωτίσει ν’απαρνηθεί τον άντρα της κι εκείνον ν’αγαπήσει. Κι όχι μόνον, αλλά σκαρφίζεται και τεχνάσματα για να διώξει από το σπίτι τα παιδιά της (το ένα το στέλνω για νερό, το άλλο για ξυλαράκια).

Στο «Ξύπνα αγάπη μου» (ένα από τα πιο αγαπημένα μου ελληνικά τραγούδια) μια γυναίκα σκουντά τον ερωτικό της σύντροφο να ξυπνήσει, γιατί ξημέρωσε και φοβάται μην τους βρούνε αγκαλιά, ύστερα από ατέλειωτες ώρες ερωτικών στιγμών (τα δυο τριαντάφυλλα που ήταν πλάι σου κι αυτά μαράθηκαν). Τί να κρύβουν άραγε;…

Και στο «Δώδεκα η ώρα» κάποιος ερωτευμένος νέος (…η Σωτηρία Μπέλλου εν προκειμένω…) κανονίζει με το κορίτσι του σχέδιο απόδρασης – απαγωγής από την οικογενειακή εστία και την γονική προστασία. Αν σε καταλάβει Μαριώ η μάνα σου… Πες της για να πάει να φέρει το γιατρό, ώσπου να τον φέρει έχουμε καιρό.

Υπάρχουν άραγε σ’άλλον λαό τόσα πολλά τραγούδια που να μιλούν για απαγορευμένους, παράνομους κι αμαρτωλούς έρωτες; Σ’όλον τον κόσμο, το πιο κοινό θέμα τραγουδιών είναι η αγάπη. Ο ανεκπλήρωτος έρωτας, ο πόθος η «καψούρα», η προδοσία, ο χωρισμός, οι χαρές της αγάπης, έχουν τραγουδηθεί και θα τραγουδιούνται από τη μια άκρη της γης ως την άλλη. Και στην Ελλάδα πρώτη και καλύτερη. Η παράνομη αγάπη, όμως, κατέχει μια εξέχουσα θέση στους στίχους μας – και στις καρδιές μας προφανώς.

Και έχουμε να κάνουμε με πολλών ειδών παρανομίες και αμαρτίες. Η πιο «αγνή» βέβαια είναι αυτή του «12 η ώρα», όπου συνήθως κάποια κοπέλα αγαπά κάποιον νεαρό, τον οποίο όμως η οικογένεια δεν εγκρίνει για διάφορους λόγους, κυρίως όμως γιατί απλά δεν είναι «πρέπον». Χαρακτηριστικό παράδειγμα «Η Μαργαρίτα –Μαργαρώ» με την τρελή την μάνα που την κλειδώνει μοναχή…αλλά το ζεύγος πάντα βρίσκει τον τρόπο (σαν θέλω να μπω στην κάμαρή σου μου ρίχνεις μεταξωτό σκοινί).

Ο μεγάλος χαμός όμως γίνεται με τους παντρεμένους (ή απλά δεσμευμένους). Τα τραγούδια είναι ατελείωτα και σε όλα τα είδη. Τί δημοτικά («της οβραιοπούλας», «Κατερίνα Καλπαζάνου» «άπιστη γυναίκα»), τί ρεμπέτικα («το μεγάλο μου το κρίμα», «αγαπώ μια παντρεμένη», «ο παντρεμένος» του Β. Τσιτσάνη), τί ελαφρολαϊκά («δεν υπάρχει ευτυχία», «παράλληλη αγάπη»), τί παλιά λαϊκά(«κρίμα πού’σαι παντρεμένη», «το παράνομο φιλί» «Γλυκειά μου αμαρτία»), τι σύγχρονα λαϊκά («παράνομη αγάπη μου», «ένα σπίτι καίγεται»), αμέτρητα σκυλάδικα («Και παντρεμένος σ’αγαπώ ακόμα», κι ο κατάλογος δεν έχει τελειωμό… Άλλες φορές «παντρεμένοι κι οι δυο», άλλες πάλι ο ένας από τους δυο, καμμιά φορά ντρέπονται γι’αυτό που κάνουν, συνήθως όμως όχι και το βροντοφωνάζουν χωρίς ντροπή, με καμάρι θα έλεγα, αφού το πάθος είναι τόσο δυνατό που ας γίνει ό,τι θέλει…

Υπάρχει βέβαια κι ένας σεβαστός αριθμός τραγουδιών όπου δεν αποκαλύπτεται το είδος της αμαρτίας ή της παρανομίας (Μυστικέ μου έρωτα, «Έρωτα μου ανεπανάληπτε»…). Πρόκειται για μοιχεία, πρόκειται για μεγάλη διαφορά κοινωνικής τάξης, για ηλικιακή ίσως διαφορά…δεν μας το λένε ξεκάθαρα. Θυμηθείτε το ανεπανάληπτο Πρέπει του Άκη Πάνου, από τη Βίκη Μοσχολιού… «ασφαλώς και δεν πρέπει να μας δούνε παρέα…ασφαλώς και το ξέρω πως δεν είμαστε ίδια…είμαι εκείνη που είμαι κι έχεις όνομα κάποιο…» Δεν είναι τόσο μεγάλος ο έρωτας ή το πάθος, όσο η πικρία που νιώθει για κάτι που –προφανώς λόγω κοινωνικής διαφοράς- τελειώνει πριν καλά καλά αρχίσει (είναι η πρώτη μας νύχτα, πρώτη και τελευταία…).

Νομίζω, δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία το πόσα πολλά τραγούδια έχουν τραγουδήσει, υμνήσει, κλάψει και θρηνήσει την ερωτική αμαρτία, αλλά το ότι έχουν γραφτεί μερικά από τα ωραιότερα –λαϊκά κυρίως- ελληνικά κομμάτια. «Πρέπει» και «Ξύπνα αγάπη μου», που ήδη ανέφερα, Αν είναι η αγάπη αμαρτία του Μ. Πλέσσα με την μοναδική φωνή της Τζένης Βάνου (αδικημένη τραγουδίστρια και άτυχη μάλλον) «Συ μου χάραξες πορεία» του Απ. Καλδάρα από την Γιώτα Λύδια (…κι είπα τώρα ό,τι θέλει ας γίνει …να ζητάω… τα παράνομα φιλιά σου), «Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα» του πάντα πονεμένου Άκη Πάνου και πάλι Γιώτα Λύδια (κι αν είναι η αρχή στην κατηφόρα…), «Δεν υπάρχει ευτυχία» (… που να κόβεται στα τρία, στην περίπτωση μας όμως δεν υπάρχει άλλος δρόμος). Ακόμα κι ο Μάνος Χατζηδάκις (μην με μαλώσετε, το ξέρω πως δεν έχει θέση εδώ, ανάμεσα σ’όλες τις Κατερινούλες και τις Καιτούλες – τις οποίες όμως εγώ αγαπώ –αλλά λόγω θέματος θέλω να τον αναφέρω κι αυτόν) είχε ξεκινήσει «Τα τραγούδια της αμαρτίας». Κύκλος τραγουδιών σε ποίηση Ντίνου Χριστιανόπουλου και Γιώργου Χρονά για νεανική λαϊκή φωνή, ανδρική χορωδία και στρατιωτική μπάντα, αλλά δεν πρόλαβε να το ολοκληρώσει. (Διαβάστε περισσότερα γι’αυτό εδώ, σίγουρα έχει ενδιαφέρον).

Το’χουμε μήπως στο αίμα μας κι είμαστε πιο «αμαρτωλοί» από τους Άγγλους π.χ.;  Δεν το νομίζω… Ή μήπως απλά τα συναισθήματά μας είναι τόσο έντονα που δεν ντρεπόμαστε να το πούμε… Ο έρωτας, το πάθος κι ο πόνος μας γι’αυτό που ζούμε –και που το κάνουμε τραγούδι- έχουν τέτοια ένταση και δύναμη που θέλουμε να το τραγουδήσουμε και να το χορέψουμε.

Εσκεμμένα μέχρι τώρα δεν ανέφερα την αδιαμφισβήτητη πρωταθλήτρια της τραγουδιστικής αμαρτίας (Ιστορία μου αμαρτία μου, Κι αν κάνω άτακτη ζωή, Κρυφή μου αγάπη αμαρτωλή μου, Παράνομη μου αγάπη, Έχω κι εγώ το παρελθόν μου κ.τ.λ., κ.τ.λ.), την Ρίτα Σακελλαρίου. Αν και μ’αρέσει πολύ το λαϊκό τραγούδι, η συγκεκριμένη ποτέ δεν ήταν από τις αδυναμίες μου. Το «Ιστορία μου αμαρτία μου» όμως, είναι ένα από τα ωραιότερα λαϊκά. Κι εδώ θέλω να σας πω μια παρατήρηση που έχω κάνει: φαντάζομαι πως οι περισσότεροι από σας δεν διασκεδάζετε σε νυχτερινά κέντρα –κοινώς μπουζούκια. Εγώ λοιπόν θα σας ενημερώσω ότι στα 9 στα 10 μαγαζιά, την ώρα του μεγάλου κεφιού, θα ακουστεί αυτό το τραγούδι. Αν μπορούσατε από μια μεριά να δείτε, να προσέξετε ΟΛΟΥΣ τους θαμώνες να το τραγουδάνε –εν χορώ- από την αρχή ως το τέλος και κυριολεκτικά να σπαράζουν στο σημείο που λέει «αυτή τη γλύκα της κλεμμένης ευτυχίας, λίγο πολύ όλοι την έχουμε γευτεί»(κι εδώ κλείνουμε και τα μάτια, βγάζοντας την κορώνα…), τότε θα καταλαβαίνατε την επιθυμία μου να γράψω αυτό εδώ που μόλις διαβάσατε.

 

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Πόσο εύστοχα εντόπισες αυτήν την ελληνική μουσική ιδιαιτερότητα. Λες να είναι η θρησκεία μας που μας κάνει δεκτικούς και ανεκτικούς σε παράνομες αγάπες και δεν έχουμε στα τραγούδια τον προτεσταντικό πουριτανισμό και τον καθολικό καθωσπρεπισμό;
    Άκουσα όλα τα τραγούδια που επέλεξες (και την Κατερινούλα) – όλοι τα ξέρουμε απ’έξω αν και δεν τα είχαμε συνδέσει μεταξύ τους- και ένοιωσα τυχερή που τα έχω ακούσει και μπορώ να τα καταλάβω.
    Συμφωνώ και με την αξιολόγηση που έκανες στα τραγούδια, καλή μου Marlykon.

  • Μίνα Καραγιάννη

    Καλημέρα, Σωστές οι επισημάνσεις. Είμαστε λαός με πάθη και με λάθη. Εκτιμώ ότι ευτυχώς δε συσχετίζουμε τη θρησκεία με την προσωπική μας ζωή και έτσι γράφτηκαν αυτά τα υπέροχα τραγούδια.
    Δεν είμαι πολύ-σχεδόν καθόλου-του λαϊκού τραγουδιού και των καψουροτράγουδων αλλά η Ρίτα με ταράζει. Ισως γιατί ο αέρας έφερνε τη φωνή της στα αυτιά μου όταν τραγουδούσε στο Queen Ann…ίσως γιατί είχε και εκείνη πονεμένη ζωή…και για άλλα πολλά..
    Ευχαριστώ

  • Ολα τα τραγούδια που επέλεξες είναι ένα και ένα..Τέλεια η «ιστορική» αναδρομή..Ήθελα να σου κάνω post κάποιο τραγουδάκι που να σχετίζεται με το θέμα και πραγματικά σχεδόν δεν βρίσκω – τα έχεις περιλάβει όλα με πολύ ωραίο τρόπο (Μοσχολιού = ασυναγώνιστη) Ωραίο και το κείμενό σου, πολύ περιεκτικό..Και εγώ πιστεύω ότι είμαστε πιο ανεκτική κοινωνία στην έκφραση τέτοιων συναισθημάτων. Μπορεί να είναι η θρησκεία που λέει και η Φαίδρα και που έχει μέσα της πιο πολύ την έννοια της κατανόησης.
    Πάντως ό,τι οι άνθρωποι δεν μπορούν να πουν αλλιώς, το κάνουν τραγούδι-μουσική. Δεν υπάρχει βαθύτερο μέσον επικοινωνίας για μένα.
    φιλιά
    Υ.Γ Αν και ξέρω ότι δεν είσαι του έντεχνου, βάζω το παρακάτω γιατι νομίζω οτι κολλάει αν ακούσετε τους στίχους.

  • @Φαίδρα Νομίζω ότι η θρησκεία μας καθρεφτίζει- εν μέρει- την ιδιοσυγκρασία του λαού μας, κι έτσι απ’αυτή την άποψη, ευσταθεί αυτό που λες. Οσο για την Κατερινούλα, στο’χω πει πολλές φορές ότι έχει τραγουδήσει ωραιότατα τραγούδια.
    @Μίνα. Χαίρομαι που διάβασες τις σκέψεις μου και τις βρήκες και σωστές. Χαίρομαι περισσότερο, γιατί δεν είσαι «φαν» του λαϊκού, αν και θα σου έλεγα να το ξανασκεφτείς.Κανε΄να είδος τραγουδιού, δεν είναι κακό ή καλό. Σ’όλα πρέπει να ξεδιαλέγουμε αυτό που μας πάει καλύτερα.
    @Κατερίνα. ¨ο «Αυγουστος» είναι πράγματι ξεχωριστό τραγούδι. ΔΕΝ υπάρχει βαθύτερο μέσο επικοινωνίας, πράγματι. Και σε ευχαριστώ πολύ που σου άρεσε το γραπτό μου.
    Ευχαριστώ

  • chrisanthe

    Πραγματικά πολύ ωραίο αρθρο Marlykon. Με αφορμή παρμένη απ’ την τελευταία παράγραφο θα μου επιτρέψεις να κάνω μια «παρέμβαση» όπως λένε και στα κανάλια…
    Μ’ έκανε λοιπόν αυτή η τελευταία παραγραφος να θυμηθω μια εποχή (και για την ακρίβεια ήταν η εποχή του «Παπαθεμελή-Παπαθεμελή απόψε ένας ναυτης το κορμί μου αμελεί!!!» για όσους θυμούνται την ιστορία με τα ωράρια των ξενυχταδικων),που είχα δουλέψει σ’ ένα νυχτερινό μαγαζί… (ευτυχώς ή δυστυχώς για μένα, με άντεξαν ακριβώς ένα φρεγγάρι!), αλλά θυμάμαι καλά πως στις μικρές ώρες (αυτές που είχε μικρύνει ακόμα περισσότερο ο Παπαθεμελής), όταν τα «του συρμού» -για να το πω κομψά- τραγούδια είχαν όλα ακουστεί, όταν οι σερβιτόροι-ες σερνόμασταν στα πόδια μας και χασμουριόμασταν δικαριτικά, όταν το 90% και βάλε των θαμώνων ήταν φέσι και η τσιγαρίλα πλέον μπορούσε να σκοτώσει ακόμα κιελεφαντα, τότε οι μουσικοί αποφάσιζαν να παίξουν τραγούδια της Βάνου, της Μπέλου, του Καζαντζίδη και του Διονυσίου πατρός -τα καλύτερά τους τα κρατούσαν για τις τρεις τα χαράματα οι άτιμοι!!!-
    Και παρά την κούρασή μας, και παρά το μεθύσι των θαμώνων και το προχωρημένο της ώρας, τότε ήταν που όλοι αρχίζαμε να σιγοντάρουμε τη βραχνιασμένη πια από ώρα τραγουδίστρια. Περίεργο ε; Γλεντάμε -και παρακαλώ να μου συγχωρεθεί η γενίκευση- ως λαός με ανόητες εκπομπές, γελοία τραγούδια και απαράδεκτους κατ’ όνομα μόνο καλλιτέχνες. Κι όμως, όταν ακουστεί το παλιό καλό λαϊκό όλοι λίγο πολύ θα το ψιθυρίσουμε, θα το σιγοτραγουδήσουμε. Καλός οιωνός…

    Μάλλον ξέφυγα λίγο από το θέμα, αλλά με τα τραγούδια που ανέφερες μ’ έκανες και θυμήθηκα το νεανικο -αμαρτωλό- μου βίο!!!

  • @Chrysanthe Σε ευχαριστώ πολύ. Δεν πειράζει που ξεφυγες από το θεμα. Με ενδιαφερουν και μου αρέσουν αυτά που γραφεις. Οσο για τα παλια τραγουδια, εγω πάντα επιμένω ότι και σήμερα κυκλοφορούν πολλά καλά κομμάτια. Ο χρόνος θα τα κρίνει κι αυτά και θα δουμε ποια θα θυμόμαστε ακόμα ύστερα από χρόνια όπως του Καζαντζιδη και των λοιπών.

  • Πολύ πολύ καλό το άρθρο σου. Ναι, είμαστε λαός που έχει τραγουδήσει τον έρωτα, απαγορευμένο η μή, τον νταλκά, το ντέρτι, την καψούρα,την απόρριψη. Οπως έχουμε τραγουδήσει και τη ξενητειά, τον πόλεμο και τον Θάνατο. Είμαστε, ευτυχώς, ένας λαός που εκφράζεται με το τραγούδι, δημοτικό λαικό η «έντεχνο» και αυτό εγγράφεται στα πολύ θετικά μας.

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.