Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

O Ozzy Osbourne, o Νεάντερταλ και 'μεις

1853. Ανακαλύφθηκαν στο Ντύσσελντορφ της Γερμανίας στην κοιλάδα Neander, εξ ού και το όνομά τους, τα πρώτα απολιθώματα του λεγόμενου άνθρωπου του Neanderthal. Το παρουσιαστικό του θυμίζει περισσότερο πίθηκο παρά άνθρωπο: όρθιο βάδισμα ναι μεν, αλλά ύπαρξη μιας κυρτής πλάτης, ενός μεγάλου δάχτυλου του ποδιού, αντικρυστού όπως στους μεγάλους πιθήκους, ένα χαμηλό κούτελο, το οφρυακό τόξο να προεξέχει έντονα, παχιά χείλη, μακριά χέρια και φαρδιές πλάτες.  Τον κατέταξαν σαν ένα «λάθος της εξέλιξης», έναν μη άνθρωπο που δεν έχει καμμία σχέση με τον σημερινό άνθρωπο, Homo Sapiens.  Το συλλογικό ασυνείδητο συνδύασε το όνομα Νεάντερταλ με τη μορφή ενός άγριου κτήνους, πιο κοντά στη ζωώδη πλευρά του ανθρώπου παρά σε οτιδήποτε άλλο. Έξι χρόνια αργότερα ο Κάρολος Δαρβίνος θα δημοσιεύσει  την «Καταγωγή των ειδών»…

2010. Τον περασμένο Ιούλιο, ο τραγουδιστής των Black Sabbath, Ozzy Osbourne, δίνει λίγο από το αίμα του σε μια αμερικάνικη βιοτεχνολογική εταιρεία για να γίνει μια πλήρης ανάλυση του γενετικού του υλικού. Όπως δηλώνει ο ίδιος, 61 ετών σήμερα, θέλει να δωρίσει κάτι από το σώμα του στην επιστήμη για να λυθεί το μυστήριο της μακροζωίας του:  πώς μετά από τόσες ομολογουμένως απίστευτες καταχρήσεις σε οινόπνευμα, ναρκωτικά κτλ στέκεται ακόμα όρθιος; Το DNA του θα πρέπει να κρύβει κάποιο μυστικό… Η ανάλυση γίνεται και το πόρισμα βγαίνει. Ένα μέρος από το χρωμόσωμα 10 είναι νεαντερταλικής προελεύσεως. Και η βρετανική εφημερίδα Daily mail στα τέλη Οκτωβρίου, στη στήλη που αφιερώνει στην επιστήμη δίνει τον τίτλο “Ο Ο. Οsbourne είναι Νεάντερταλ”. Όλα εξηγούνται λοιπόν. Οι κραυγές επί σκηνής που είναι ικανές να διώξουν ένα κοπάδι από μαμούθ, η συμπεριφορά ψυχοπαθούς, αλκοολικού και τέλος πάντων όλη αυτή η μουσική που είναι ικανή να νεκραναστήσει τους εξαφανισμένους δεινόσαυρους! Η εφημερίδα παραθέτει μάλιστα δυο φωτογραφίες δίπλα δίπλα, μια του τραγουδιστή και μια ενός ομοιώματος Νεάντερταλ για να βοηθήσει την νοικοκυρά να εμπεδώσει καλύτερα το μήνυμα.

Έχουμε εδώ ένα ωραιότατο παράδειγμα κακής και επικίνδυνης εκλαΐκευσης που στόχο έχει πάνω από όλα να εντυπωσιάσει με κόστος την αλλοίωση του επιστημονικού (και μουσικού) μηνύματος… Γιατί η είδηση είναι ότι ο Ο. Ozbourne δεν είναι Νεάντερταλ αλλά είναι ένας μακρινός απόγονος μια διασταύρωσης μεταξύ ενός Νεάντερταλ και ενός Homo sapiens, και δεύτερον και σημαντικότερο ότι αυτό δεν αποτελεί πρωτότυπο νέο! Από τον περασμένο Μάϊο ξέρουμε ότι ποσοστό μεταξύ του 1 και μέχρι 4% του DNA όλων των σημερινών Ευρωπαίων προέρχεται από τον άνθρωπο του Νεάντερταλ!

Η πραγματική ιστορία πίσω από αυτό, είναι μια απίθανη περιπέτεια ανίχνευσης της απαρχής της ανθρωπότητας χάρη στη γενετική.

Το μήνυμα συνοψίζεται ως εξής:  περίπου 80.000 χρόνια πριν κάπου στη Μέση Ανατολή καθώς ο Homo Sapiens –ο μοντέρνος άνθρωπος και απ’ευθείας πρόγονός μας-   έχει ξεκινήσει την εξάπλωσή του από την Αφρική προς την Ευρώπη συνευρίσκεται σεξουαλικά με τον άνθρωπο του Νεάντερταλ. Είναι ο στενότερος εξελικτικά πρόγονός μας, ο οποίος εμφανίστηκε 450.000 χρόνια πριν αλλά κυριάρχησε όχι στην Αφρική αλλά σ’ όλη την Ευρώπη, από την Ισπανία μέχρι τη Σιβηρία, πριν εξαφανιστεί παντελώς κάτι λιγότερο από 30.000 χρόνια πριν. Σποραδική ένωση ήταν απ’ την οποία γεννήθηκαν γόνιμοι απόγονοι και δημιουργήθηκε έτσι ένα γενετικό φορτίο, μικρό μεν, αλλά αναμφισβήτητο δε, που κουβαλάει μέσα του ο σύγχρονος μη Αφρικανός sapiens.

Εξηγούμαι.

Σε μια πρώτη προσέγγιση, δείγματα πυρηνικού DNA Neandertal από τρεις διαφορετικές πηγές οστών, αναλύθηκαν στο 60% του συνολικού γενετικού φορτίου και οι αλληλουχίες που αποκόμισαν συγκρίθηκαν με το DNA του Homo Sapiens : έχουμε  99,7% γενετική ομοιότητα με τον ξάδελφο  (αντί 98% που μοιραζόμαστε με τον χιμπατζή).  Τεράστιο τεχνολογικό επίτευγμα: με την πάροδο των χιλιετιών, το κρυμμένο στα κόκκαλα πυρηνικό DNA, θρυμματίζεται, αλλοιώνεται και επιμολύνεται από το DNA της τριγύρω χλωρίδας και πανίδας όπως και μπορεί να επιμολυνθεί από το  DNA του ανθρώπου που θα το μελετήσει! Άντε να αναγνωρίσεις, να εκτιμήσεις και να καθαρίσεις το δείγμα που σε ενδιαφέρει  από όλα όσα δεν πρέπει να είναι εκεί, ώστε να αναλύσεις μόνο όσα πρέπει! Μια ολόκληρη υπόθεση, έργο 56 επιστημόνων που διήρκεσε 5 χρόνια (αντί των 13 ετών και της διεθνούς συνεργασίας που απαίτησε η ανάλογη προσπάθεια για το γενετικό υλικό του Homo Sapiens πριν 10 χρόνια!). Αποδείχθηκε έτσι ότι είναι δυνατόν να αναλύσεις με μεθόδους “state of the art” στη γενετική και στην βιοπληροφορική, τo πυρηνικό DNA απολιθωμάτων 40.000 με 60.000 ετών!

Σε τι διαφέρουμε από τους Νεάντερταλ ή αλλιώς τι  μας κάνει μοναδικούς; Εντοπίστηκαν προς το παρόν μόλις πέντε γονίδια (στις περιοχές που κωδικοποιούν κάποια πρωτεΐνη) που σχετίζονται με τις γνωστικές ικανότητες, τον μεταβολισμό, την αναπαραγωγή, την ανάπτυξη του σκελετού και την μορφολογία του κρανίου. Συγκριτικά με τα 20.000 γονίδια που διαθέτουμε δεν είναι εκτεταμένη η διαφορά αλλά μπορεί να είναι ουσιαστικής σημασίας και να δικαιολογήσει τη διαφορετική εξέλιξή μας. Τα αρχαιολογικά ευρήματα ενισχύουν πάντως την άποψη ότι διαφέραμε ουσιαστικά σε γνωστικό επίπεδο. Μπορεί να ήταν εξαιρετικοί κυνηγοί μεγάλων θηραμάτων όπως των μαμούθ, πράγμα που σημαίνει  ότι  διέθεταν δεξιοτεχνία, ικανότητα να προδικάζουν και να έχουν συλλογική οργάνωση, μπορεί να είχαν έναν πολιτισμό που προδίδει σύνθετη σκέψη (ανακαλύφθηκαν τάφοι, πολύπλοκα πέτρινα εργαλεία, κοσμήματα) και  ίσως να  είχαν αναπτύξει και γλώσσα. Όμως παρέμειναν βασικά σαρκοφάγοι, δεν ανέπτυξαν κάποια τεχνοτροπία βασισμένη στα κόκκαλα, πράγμα που έκανε ο Homo sapiens που κατασκεύαζε «έξυπνα» κυνηγετικά όπλα, ούτε έζησαν την ίδια πολιτισμική έκρηξη,

Επανερχόμαστε στη γενετική μελέτη, με μια πιο λεπτή σύγκριση του DNA του Νεάντερταλ με αυτή  πέντε σημερινών  Homo sapiens. Καθένας τους είναι ξεχωριστής γεωγραφικής προέλευσης άρα ιστορίας: ένα δείγμα από Ευρωπαίο, Κινέζο, ένα από άνθρωπο της Παπούα Νέας Γουινέας, ένα Δυτικοαφρικανού και τέλος ενός Ανατολικοαφρικανού.  Αποτέλεσμα; Oι Ευρασιάτες είναι πιο κοντά εξελικτικά στον άνθρωπο του Νεάντερταλ απ’ό,τι οι Αφρικανοί (κατά 1-4%) και με ίση συμμετοχή μεταξύ τους. Πράγμα που σημαίνει ότι η επίμαχη γνωριμία μεταξύ Νεάντερταλ και Homo Sapiens συνέβη πριν εξαπλωθεί στη Ευρώπη και αφού είχε ξεκινήσει από την Αφρική προς τη Μέση Ανατολή (δεν έχει βρεθεί Nεάντερταλ στην Αφρική): διαφορετικά, η συμβολή τους στο γενετικό υπόβαθρο του Ευρωπαίου θα ήταν μεγαλύτερη από αυτή στις άλλες φυλές εφ’όσον θα είχαν περάσει περισσότερο χρόνο μαζί του… Τα αρχαιολογικά ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι οι δυο πληθυσμοί μοιράστηκαν την περιοχή της Μέσης Ανατολής για 30.000 χρόνια απ’το -80.000 έως το  -50.000.   Αλλά γιατί περιορίστηκαν εκεί οι συνευρέσεις Homo Sapiens – Neandertal και δεν έγιναν όταν ήταν και οι δύο στην Ευρώπη;  Κάτι ανησυχίες που έχουμε… Είναι σίγουρο πάντως ότι προσεχώς, οι συνεχείς πρόοδοι της γενετικής μελέτης θα ρίξουν περισσότερο φως στην ιδιαίτερη ιστορία αυτών των ανθρώπων και στις ικανότητές τους.

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.