Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Ο θαυμαστός κόσμος των ζώων: Μέλισσες (Μέρος πρώτο)

Μετά τις «Μέλισσες του Κάλβου» από την Πόλυ Χατζημανωλάκη,  μια διαφορετική ματιά σ’αυτά τα έντομα. Με την υπογραφή του Biologion.

Αν μία μέλισσα εργάτρια βρει τροφή σε μικρή απόσταση γύρω από την κυψέλη τότε επιστρέφει σε αυτήν και εκτελεί τον λεγόμενο «κυκλικό χορό» (round dance) πάνω στην κάθετη επιφάνεια της κηρήθρας. Οι κινήσεις τις προσελκύουν και άλλες εργάτριες που συνωστίζονται γύρω της έχοντας αισθανθεί τη μυρωδιά του λουλουδιού με το νέκταρ του οποίου αυτή τράφηκε. Στη συνέχεια, οι διεγερμένες εργάτριες θα πετάξουν προς αναζήτηση αυτής της μυρωδιάς στη γειτονική περιοχή και θα επιστρέψουν στην κυψέλη με την ίδια τροφή. Ο κυκλικός χορός δεν δίνει στοιχεία για την κατεύθυνση της πηγής τροφής, αλλά μόνο πληροφορεί τις άλλες μέλισσες ότι η τροφή βρίσκεται κάπου κοντά στην περιοχή.

Στην περίπτωση που η τροφή βρίσκεται σε μακρινή απόσταση ο χορός που εκτελεί η εργάτρια ονομάζεται «κουνιστός χορός» (waggle dance) και πληροφορεί τις υπόλοιπες εργάτριες και για την απόσταση αλλά και για την κατεύθυνσή της τροφής. Αυτός αποτελείται από 1 έως εκατό κύκλους, που ο καθένας έχει δύο φάσεις. Πρώτα είναι η κουνιστή φάση, όπου η μέλισσα κινείται κουνώντας την κοιλιά της και έπειτα στρίβει προς τα δεξιά σχηματίζοντας ένα κύκλο (φάση επιστροφής). Στη συνέχεια πραγματοποιείται μία ακόμα κουνιστή φάση που ακολουθείται από μία φάση επιστροφής με φορά προς τα αριστερά τώρα ώστε να συμπληρωθεί ένα «οχτάρι». Η κατεύθυνση και η διάρκεια της κουνιστής φάσης εξαρτάται και εκφράζει την κατεύθυνση και την απόσταση της κυψέλης από την πηγή τροφής. Λουλούδια που βρίσκονται στην κατεύθυνση του ήλιου κωδικοποιούνται με μία κουνιστή φάση παράλληλη με τον κάθετο άξονα της κυψέλης, και κάθε απόκλιση προς τα δεξιά ή τα αριστερά του ήλιου δηλώνεται με μια γωνία δεξιά ή αριστερά αντίστοιχα από το κάθετο επίπεδο. Η απόσταση μεταξύ της κυψέλης και της πηγής τροφής κωδικοποιείται από την διάρκεια της κουνιστής φάσης. Όσο πιο μακρυά είναι τόσο περισσότερο διαρκεί η φάση αυτή, με μία τάση αύξησης κατά εκατό μέτρα για κάθε 75 milliseconds.

 

Τέλος, πρέπει να σημειώσουμε ότι διαφορετικά είδη και υπο-είδη μελισσών έχουν και διαφορετικές «διαλέκτους» στους παραπάνω χορούς. Για τον κουνιστό χορό όμως έχει αποδειχτεί ότι συμπατρικά είδη είναι ικανά να κατανοούν το ένα την διάλεκτο του άλλου. 1.

 

Μπορείτε να διαβάσετε και άλλα άρθρα του Biologion στο μπλογκ του «Βιολόγιον«.

 

Notes:

  1. Κυριακοπούλου-Σκλαβούνου Π., 2008, Ηθολογία ζώων: μέρος πρώτο, Υπηρεσία Δημοσιευμάτων Α.Π.Θ., Θεσσαλονίκη

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Biologion, χάρηκα πολύ με τις εικόνες γιατί επιτέλους κατάλαβα!
    Βρίσκω τη σχέση 100 μέτρα απόσταση/ 75 msec χορού εντυπωσιακό δεδομένο: έχουν ένα εσωτερικό χρονόμετρο ακριβείας και μια ικανότητα να «μετρήσουν» το χρόνο… Άραγε ποιά είναι η μέγιστη επιτρεπόμενη απόσταση που διαθέτουν για την ανίχνευση της τροφής τους (ή οποία μεταφράζεται σε χρόνο χορού);
    Είμαι περίεργη να δω τι θέμα έχει το δεύτερο μέρος. Την άλλη βδομάδα λοιπόν.

  • Όταν ήρθα σε επαφή με το θέμα για πρώτη φορά, έμεινα κυριολεκτικά άναυδος. Είναι τόσο ιδιαίτερο ζώο η μέλισσα που θα μπορούσαν να γραφούν πολλά γύρω από αυτήν. Το δεύτερο μέρος θα εστιάσει σε κάτι εξίσου εντυπωσιακό..

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.