Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Συνομιλία με τη Δήμητρα Σταύρου | Ψυχοθεραπεία

Mε σπουδές Ψυχολογίας στη Γαλλία και στην Ελλάδα, και ειδίκευση στη Δραματοθεραπεία, η Δήμητρα Σταύρου έχει εργαστεί ως ψυχολόγος σε δημοτικά προγράμματα ψυχοκοινωνικού χαρακτήρα, σε σχολεία, στον ΟΚΑΝΑ, στο Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα, στις φυλακές Κορυδαλλού, σε δραματικές σχολές, με στελέχη επιχειρήσεων, με εξαρτημένους και τις οικογένειές τους, αλλά και με καλλιτέχνες για την ανάπτυξη της δημιουργικότητάς τους… Σε μια πρώτη συνάντηση με την κα Σταύρου μιλήσαμε για τη Δραματοθεραπεία.  Σήμερα, το θέμα είναι διαφορετικό και αφορά πιο γενικά ζητήματα γύρω από τον χώρο των «ψ», όπως ποιός χρειάζεται υπηρεσίες ψυχικής υγείας, ποιός είναι ο ρόλος του επαγγελματία στην ψυχική υγεία, ποιόν επαγγελματία επιλέγει κανείς και γιατί κτλ.

 

Δεν είναι πολύς καιρός που δεν τολμούσαμε να μιλήσουμε ανοιχτά για τις προσωπικές μας δυσκολίες και αδιέξοδα. Οι ψυχικές ασθένειες, η κατάθλιψη, το άγχος, οι φοβίες, το αίσθημα ότι δεν ζεις καλά, οι δυσκολίες συμβίωσης ήταν ένα θέμα ταμπού, ψυχικά τραύματα που δεν επουλώθηκαν καλά κ.τ.λ. δεν έβγαιναν παραέξω από το στενό οικογενειακό ή/και φιλικό περιβάλλον στην καλύτερη περίπτωση. Μόνον οι ακραίες περιπτώσεις λάμβαναν υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Σήμερα τα πράγματα είναι πιο ανοικτά, δεν έχουμε βέβαια όλοι τον προσωπικό μας ψυχίατρο ή ψυχολόγο, αλλά μιλάμε για παράδειγμα για τη θετική ψυχολογία που σκοπό έχει να σε κάνει να ζεις ακόμα καλύτερα. Μπορείτε να δώσετε έναν γενικό ορισμό του ποιός χρειάζεται υπηρεσίες ψυχικής υγείας;

Έχετε δίκιο σχετικά με τις αναστολές που είχε κάποιος παλιότερα να επισκεφτεί τα γραφεία μας. Πιστευόταν ότι όποιος πάει σε ψυ(-χολόγο, -χίατρο, -χοθεραπευτή, -χαναλυτή) έπρεπε να είναι τρελός. Και η τρέλα στιγματίζει. Μόνο στην αστική τάξη δεν ίσχυε αυτό. Άλλωστε η αστική τάξη της Βιέννης κάποτε είχε αποδεχτεί τις υπηρεσίες και του Φρόϋντ. Σήμερα όλα αυτά έχουν αλλάξει. Θέλετε το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο, οι τηλεοπτικές σειρές (παρ’όλο που ακόμη και σήμερα είναι γεμάτες στερεότυπα σχετικά με το θέμα που συζητάμε), η αύξηση των συγκεκριμένων πανεπιστημιακών σχολών, όλα αυτά και σε συνδυασμό με την απώλεια των κοινωνικών δεσμών, της συνοχής με τη γειτονιά, την παρέα και το κλείσιμο στον εαυτό ή στη μικρή πυρηνική οικογένεια, βοήθησαν στο να αναδειχθεί η χρησιμότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας.

Θα έλεγα ότι έρχεται κάποιος που είτε πονάει ψυχικά, είτε αντιλαμβάνεται ότι όσο και να προσπαθεί να λύσει μόνος του κάποιες δυσκολίες δεν τα καταφέρνει. Άνθρωποι με συμπτώματα όπως κρίσεις πανικού, φοβίες, ψυχοσωματικά κ.ά.

Επίσης κάποιος που χρειάζεται στήριξη σε μία προσωπική κρίση (διαζύγιο, θάνατο οικείου προσώπου κλπ). Υπάρχει και μία μεγάλη ομάδα νέων ανθρώπων που έρχονται για να ανακαλύψουν ποιοι πραγματικά είναι και τι πραγματικά θέλουν. Έρχονται επίσης άνθρωποι για σχέσεις που πάσχουν, οπότε τους βλέπουμε σε ζευγάρια ή σε οικογένειες. Υπάρχουν άλλοι που έχουν απορίες σχετικά με το μεγάλωμα των παιδιών τους και τη γονεϊκή τους επάρκεια. Έφηβοι που θέλουν να ανακαλύψουν με τι τους ενδιαφέρει ν’ ασχοληθούν αργότερα επαγγελματικά, καθώς ο επαγγελματικός προσανατολισμός στα σχολεία είναι ανεπαρκής και τον ασκούν εκπαιδευτικοί που έχουν ακολουθήσει μόνο κάποια σεμινάρια επί του θέματος.

Τέλος, είναι και οι άνθρωποι με βαριές ψυχοπαθολογίες που υποφέρουν από δυσβάστακτα συναισθήματα, κυρίως αγωνία που συνοδεύεται και από πλήθος άλλων συμπτωμάτων. Αυτοί οι τελευταίοι, είτε έρχονται από μόνοι τους, είτε συνοδευόμενοι από συγγενείς τους.

 

Συχνά έχουμε την λανθασμένη εντύπωση ότι ο ειδικός που θα συμβουλευτούμε θα μας δώσει την απάντηση ή τη λύση-συνταγή γι’ αυτό που μας ταλαιπωρεί. Είναι λάθος; Ποιος είναι ο ρόλος του επαγγελματία στην ψυχική υγεία και ποιος έχει ουσιαστικά τις λύσεις;

Παίζει μεγάλο ρόλο η ειδικότητα του κάθε επαγγελματία, αλλά και το αίτημα. Για παράδειγμα οι σύμβουλοι ψυχικής υγείας είναι πιο κατευθυντικοί, ενώ οι ψυχαναλυτές καθόλου. Αλλά η επιλογή και της ειδικότητας σχετίζεται με το αίτημα. Δηλαδή, αν κάποιος θέλει να μάθει, για παράδειγμα, για το πώς αντιμετωπίζεται η νυχτερινή ενούρηση του νηπίου παιδιού του, τότε η παρέμβαση έχει περισσότερο συμβουλευτικό χαρακτήρα. Ακόμη όμως και σ’αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται διερεύνηση των συνθηκών και της συμπεριφοράς της οικογένειας. Αν, για παράδειγμα, κάποιος θέλει να καταλάβει γιατί επαναλαμβάνει συνεχώς τα ίδια λάθη στη ζωή του τότε άλλες παρεμβάσεις με διερευνητικό χαρακτήρα και μη κατευθυντήριες γραμμές είναι μάλλον πιο ωφέλιμες. Προσωπικά προτιμώ τη δεύτερη περίπτωση, αν ο άνθρωπος που έρχεται είναι ενήλικας. Κι αυτό για δύο λόγους: Πρώτον γιατί εκείνος γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα την αλήθεια του (ακόμη κι αν αυτή του κρύβεται στο ασυνείδητο) κι αφ’ετέρου γιατί είναι σημαντικό να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του. Σε αυτή την περίπτωση ο θεραπευτής είναι συνοδοιπόρος στην αναζήτηση του νοήματος.

 

Ψυχολόγος, ψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής, ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής… Ποιές είναι οι διαφορές μεταξύ τους; Ποιόν επαγγελματία να επιλέξει κανείς και γιατί; Πώς μπορώ να είμαι σίγουρη ότι δεν έχω να κάνω με τσαρλατάνο αλλά επαγγελματία;

Ψυχολόγος είναι ο επιστήμονας που μελετάει την ανθρώπινη συμπεριφορά. Ψυχίατρος είναι ο γιατρός που μελετάει κυρίως την ψυχοπαθολογία και δίνει φάρμακα όπου χρειάζονται.

Κανένας από τους δύο δεν είναι ψυχοθεραπευτής εξ αιτίας του πτυχίου του.

Η ιδιότητα του ψυχοθεραπευτή απαιτεί περαιτέρω σπουδές και προσωπική θεραπεία του ίδιου του ειδικού, όπως και εποπτείες, ιδιαίτερα στα πρώτα του βήματα. Ψυχοθεραπευτής μπορεί να γίνει ο πτυχιούχος των ανθρωπιστικών επαγγελμάτων.

Πράγματι υπάρχουν πολλοί τσαρλατάνοι στο επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή. Στο πρώτο ραντεβού ή και από το τηλέφωνο, μπορούμε να ρωτήσουμε αν ο ειδικός έχει κάποιο προηγούμενο πτυχίο και άδεια άσκησης επαγγέλματος, αν είναι μέλος κάποιου επαγγελματικού συλλόγου και ποια είναι η θεραπευτική μέθοδος που ακολουθεί. Δεν πρέπει να ντραπούμε γιατί είναι πολύ σημαντικό να είναι καταρτισμένος ο ειδικός και να μην αυτοσχεδιάζει.

 

Εκτός από τις ειδικότητες προστίθενται και οι διάφορες ψυχοθεραπευτικές τεχνικές επέμβασης όπως είναι η θεραπεία Gestalt ή η δραματοθεραπεία. Έχουμε δηλαδή διάφορες ερμηνείες και σχολές που εξηγούν το πώς λειτουργεί η ανθρώπινη ψυχή και διάφορες τεχνικές να την επεξεργαστούμε; Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο γι’αυτό; Είναι θέμα συγκυριών ο θεραπευτικός δρόμος που θα επιλέξει κανείς;

Λίγοι είναι οι άνθρωποι που έρχονται στα γραφεία μας και γνωρίζουν αν τους ταιριάζουν οι μέθοδοί μας. Συνήθως έρχονται σε επαφή με τις μεθόδους μας τυχαία.

Έτσι, κατά το πρώτο ραντεβού είναι πολύ σημαντικό να εξηγείται στον άνθρωπο πώς ακριβώς δουλεύουμε, ποιο είναι το πλαίσιο και να δει αν του ταιριάζει. Πάντως, μία έρευνα που είχε γίνει την περασμένη δεκαετία στον Καναδά, προσπάθησε να διερευνήσει ποια μέθοδος ψυχοθεραπείας είναι η πιο αποτελεσματική. Τα ευρήματα προκάλεσαν αίσθηση, καθώς ο πιο θεραπευτικός παράγοντας ήταν η ίδια η πίστη του θεραπευτή στη μέθοδό του!

 

Μπορείτε να δώσετε μερικά χαρακτηριστικά της σχέσης που αναπτύσσεται μεταξύ του ψυχοθεραπευτή και του πελάτη; Πόση σημασία έχει η πρώτη συνεδρία; Στο ταξίδι αυτό, που έχει τα πάνω του και τις δυσκολίες του, βγαίνει σίγουρα αλλαγμένος ο πελάτης. Και ο ψυχοθεραπευτής; Είναι δύσκολο να είσαι παράλληλα παρών στη σχέση σου με τον πελάτη και στη δυναμική που αναπτύσσεται αλλά και συναισθηματικά αποστασιοποιημένος;

Χαίρομαι που χρησιμοποιείτε τη μεταφορά του ταξιδιού για τη διαδικασία της ψυχοθεραπείας, καθώς συμφωνεί και με τη δική μου αναπαράσταση. Η πρώτη συνεδρία είναι καθοριστική. Παρ’όλο που συνήθως ο θεραπευτής δεν αναφέρει στοιχεία για τον εαυτό του, εκτός από αυτά που αφορούν την ιδιότητά του, υπάρχουν πλήθος πληροφοριών που διακινούνται μεταξύ των δύο. Πώς είναι ο χώρος δουλειάς, το στυλ ντυσίματος, ο τόνος της φωνής, το βλέμμα, η προσοχή του θεραπευτή σε αυτά που λέγονται και τόσα άλλα. Όλα αυτά μέσω της διαίσθησης επιδρούν στην απόφαση έναρξης της θεραπείας με αυτόν τον θεραπευτή ή όχι. Είναι σημαντικό να αισθάνεται κανείς ότι είναι αποδεκτός, δεν κρίνεται, ότι μπορεί να εμπιστευτεί τον συγκεκριμένο θεραπευτή, ότι είναι σεβαστός, και ότι γίνεται κατανοητός. Παρ’όλο που η διαίσθηση δεν είναι πάντα ο καλύτερος σύμβουλος (καθώς σχετίζεται και με τις εμπειρίες του παρελθόντος) είναι αυτή που καθορίζει την πορεία αυτής της σχέσης.

Η σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ θεραπευτή και θεραπευομένου είναι πολύ ιδιαίτερη και ξεχωρίζει από κάθε άλλου είδους σχέση. Αν θέλετε την προσωπική μου άποψη, πιστεύω ότι και ο θεραπευτής αλλάζει μέσα στο χρόνο, γίνεται περισσότερο ευαίσθητος-όχι όμως ευάλωτος- και κατανοεί όλο και καλύτερα την ψυχική πραγματικότητα.

΄Οσο για το πώς μπορεί από τη μια να συναισθάνεται τον πελάτη του χωρίς να συγχωνεύεται μαζί του, αυτό σχετίζεται με την εκπαίδευσή του και τη δική του θεραπεία, που όπως είπαμε είναι απαραίτητη αν ασκεί το επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή.

 

Ίσως να γλυτώναμε πολλά δεινά στη ζωή μας αν πηγαίναμε συστηματικά σε ψυχολόγο και από μικρές ηλικίες όπως η εφηβεία. Αντιπροσωπεύει όμως ένα κόστος αξιοσημείωτο. Ποιές αξιόλογες πρωτοβουλίες υπάρχουν, δημόσιες, δημοτικές ή ιδιωτικές που να παρέχουν μια συμβουλευτική επαγγελματική συμβουλευτική με μικρό κόστος;

Δυστυχώς δεν υπάρχει ακόμη ο θεσμός του ειδικού σε θέματα ψυχικής υγείας στα δημόσια σχολεία. Θα μπορούσαμε να προλάβουμε πολλά δεινά της μετέπειτα ζωής αν υπήρχε.

Από την άλλη, υπάρχουν και τα κέντρα ψυχικής υγείας που παρέχουν υψηλού συνήθως επιπέδου υπηρεσίες.

Για τους εφήβους και τα παιδιά υπάρχουν ειδικές μονάδες ψυχικής υγείας που απευθύνονται στον συγκεκριμένο πληθυσμό.

Το πρόβλημα με τις δημόσιες υπηρεσίες είναι ο μεγάλος όγκος των ανθρώπων που εισρέουν και άρα σπάνια μπορεί κάποιος να ακολουθήσει μία ψυχοθεραπεία με διάρκεια και στην τακτικότητα που χρειάζεται, ιδιαίτερα στην περίοδο κρίσης και περικοπών σε προσωπικό, που διανύουμε.

Από την άλλη, ιδιωτικά, μπορεί κάποιος να επιλέξει την ψυχοθεραπεία σε ομάδα που είναι πολύ πιο προσιτή οικονομικά από την ατομική ψυχοθεραπεία. Τα αποτελέσματα στην ομαδική ψυχοθεραπεία είναι επίσης αξιοσημείωτα και εμφανίζονται και αρκετά γρήγορα. Στην ατομική ψυχοθεραπεία προχωράμε σε μεγαλύτερο βάθος, αλλά τα αποτελέσματα, ως προς το αίτημα, είναι τα ίδια και στην ομάδα. Βέβαια, είναι κι εδώ σημαντικό να έχει εκπαιδευτεί ο θεραπευτής στην ομαδική θεραπευτική παρέμβαση.

 

1. http://www.drama-therapy.blogspot.com/
2. http://www.drama-mediation.blogspot.com/
3. www.psyhismos.blogspot.com

Τις ερωτήσεις συνέταξε η Φαίδρα Σίμιτσεκ

Σχολιάστε το άρθρο

  • Δαναη , Σοφια

    poly kalo mprabo uelo na gino trgoydistria kai ψυχολογος ταυτοχρονα μπορω ? και αν μπορω πως ?

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.