Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Γίνε Θεός του εαυτού σου!

Νόαμ Τσόμσκι: 10 στρατηγικές χειραγώγησης από τα ΜΜΕ




Ας σκεφτούμε τον ρόλο που παίζουν οι πολιτικοί αλλά και τα μέσα Μαζικής ενημέρωσης (εφημερίδες αλλά και τηλεόραση). Γιατί θέλουν άραγε να τα ελέγχουν οι κυβερνήσεις; Ποιός είναι ρόλος του κάθε καλοπληρωμένου δημοσιογράφου; Ποιά είναι στρατηγική της χειραγώγησης και πόσο βαθύς είναι ο ύπνος των χειραγωγημένων;

Ο Αμερικανός γλωσσολόγος Νόαμ Τσόμσκι αποκαλύπτει μία λίστα με τις 10 στρατηγικές χειραγώγησης από τα ΜΜΕ, τα οποία λειτουργούν προφανώς αντίστροφα σε σχέση με τα συμφέροντα των πολιτών.

1. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ
Το θεμελιώδες στοιχείο του κοινωνικού ελέγχου είναι η στρατηγική της απόσπασης της προσοχής που έγκειται στην εκτροπή της προσοχής του κοινού από τα σημαντικά προβλήματα και τις αποφασισμένες από τις οικονομικές και πολιτικές ελίτ αλλαγές μέσω της τεχνικής του  κατακλυσμού συνεχόμενων αντιπερισπασμών και ασήμαντων πληροφοριών. Η στρατηγική της απόσπασης της προσοχής είναι επίσης απαραίτητη για να  μην επιτρέψει στο κοινό να ενδιαφερθεί για απαραίτητες γνώσεις στους τομείς της επιστήμης, της οικονομίας, της ψυχολογίας, της νευροβιολογίας και της κυβερνητικής. «Διατηρήστε την προσοχή του κοινού αποσπασμένη, μακριά από τα αληθινά κοινωνικά προβλήματα, αιχμάλωτη θεμάτων που δεν έχουν καμία σημασία. Διατηρήστε το κοινό απασχολημένο, τόσο πολύ ώστε να μην έχει καθόλου χρόνο για να σκεφτεί – πίσω στο αγρόκτημα, όπως τα υπόλοιπα ζώα» (απόσπασμα από το κείμενο: Αθόρυβα όπλα για ήρεμους πολέμους).

2. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΛΥΣΕΩΝ
Αυτή η μέθοδος καλείται επίσης «πρόβλημα-αντίδραση-λύση». Δημιουργείται  ένα πρόβλημα, μια προβλεφθείσα «κατάσταση» για να υπάρξει μια κάποια αντίδραση από τον κόσμο, με σκοπό αυτός ο ίδιος να ορίσει τα μέτρα που η εξουσία θέλει να τον κάνει να δεχτεί. Για παράδειγμα: Αφήνεται να ξεδιπλωθεί και να ενταθεί η αστική βία ή οργανώνονται αιματηρές επιθέσεις που αποσκοπούν στο να απαιτήσει ο κόσμος νόμους ασφαλείας και πολιτική εις βάρος της ελευθερίας. Ή ακόμα: Δημιουργούν μία οικονομική κρίση ώστε να γίνει αποδεκτή ως αναγκαίο κακό η υποχώρηση των κοινωνικών δικαιωμάτων και η διάλυση των δημόσιων υπηρεσιών.

3. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΤΑΔΙΑΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Για να γίνουν αποδεκτά τα διάφορα απαράδεκτα μέτρα, αρκεί η σταδιακή εφαρμογή τους, λίγο-λίγο, επί συναπτά έτη. Κατά αυτόν τον τρόπο επιβλήθηκαν τις δεκαετίες του ΄80 και ΄90 οι δραστικά νέες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες (νεοφιλελευθερισμός): ανύπαρκτο κράτος, ιδιωτικοποιήσεις, ανασφάλεια, ελαστικότητα, μαζική ανεργία, μισθοί που δεν εξασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα, τόσες αλλαγές που θα είχαν προκαλέσει επανάσταση αν είχαν εφαρμοστεί μονομιάς.

4. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΝΑΒΟΛΗΣ
Ένας άλλος τρόπος για να γίνει αποδεκτή μια αντιλαϊκή απόφαση είναι να την παρουσιάσουν ως «επώδυνη και αναγκαία», εξασφαλίζοντας τη  συγκατάβαση του λαού τη δεδομένη χρονική στιγμή και εφαρμόζοντάς τη στο μέλλον. Είναι πιο εύκολο να γίνει αποδεκτή μια μελλοντική θυσία απ’  ότι μία άμεση. Κατά πρώτον επειδή η προσπάθεια δεν καταβάλλεται άμεσα και κατά δεύτερον επειδή το κοινό, η μάζα, πάντα έχει την τάση να ελπίζει αφελώς ότι «τα πράγματα θα φτιάξουν στο μέλλον» και ότι οι απαιτούμενες θυσίες θα αποφευχθούν. Αυτό δίνει περισσότερο χρόνο στο  κοινό να συνηθίσει στην ιδέα των αλλαγών και να τις αποδεχτεί με παραίτηση όταν φτάσει το πλήρωμα του χρόνου.

5. ΑΠΕΥΘΥΝΟΥΝ ΛΟΓΟ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ ΣΑΝ ΑΥΤΟ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ
Η πλειονότητα των διαφημίσεων που απευθύνονται στο ευρύ κοινό χρησιμοποιούν λόγο, επιχειρήματα, προσωπικότητες και τόνο της φωνής,  όλα ιδιαίτερα παιδικά, πολλές φορές στα όρια της αδυναμίας, σαν ο θεατής να ήταν μικρό παιδάκι ή διανοητικά καθυστερημένος. Όσο περισσότερο θέλουν να εξαπατήσουν τον θεατή τόσο πιο πολύ υιοθετούν έναν παιδικό τόνο. Γιατί; «Αν κάποιος απευθύνεται σε ένα άτομο σαν αυτό να ήταν 12 χρονών ή και μικρότερο, αυτό λόγω της υποβολής είναι πολύ πιθανό να τείνει σε μια απάντηση ή αντίδραση απογυμνωμένη από κάθε κριτική σκέψη,  όπως αυτή ενός μικρού παιδιού» (βλ. Αθόρυβα όπλα για ήρεμους πολέμους).

6. ΠΟΛΥ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ
Η χρήση του συναισθήματος είναι μια κλασσική τεχνική προκειμένου να επιτευχθεί βραχυκύκλωμα στη λογική ανάλυση και στην κριτική σκέψη των ατόμων. Από την άλλη, η χρήση των συναισθημάτων ανοίγει την πόρτα για την πρόσβαση στο ασυνείδητο και την εμφύτευση ιδεών, επιθυμιών, φόβων, καταναγκασμών ή την προτροπή για ορισμένα είδη συμπεριφοράς.

7. Η ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΓΝΟΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ
Κάντε το κοινό να είναι ανήμπορο να κατανοήσει τις μεθόδους και τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο και τη σκλαβιά του. «Η  ποιότητα της εκπαίδευσης που δίνεται στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις πρέπει να είναι η φτωχότερη και μετριότερη δυνατή, έτσι ώστε το χάσμα της άγνοιας μεταξύ των κατώτερων και των ανώτερων κοινωνικών τάξεων να είναι και να παραμένει αδύνατον να γεφυρωθεί» (βλ. Αθόρυβα όπλα για ήρεμους πολέμους).

8. ΕΝΘΑΡΡΥΝΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΡΙΟΤΗΤΑ
Προωθήστε στο κοινό την ιδέα ότι είναι της μόδας να είσαι ηλίθιος, χυδαίος και αμόρφωτος.

9. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΕΝΟΧΗΣ
Κάντε τα άτομα να πιστέψουν ότι αυτά και μόνον αυτά είναι ένοχα για την κακοτυχία τους, εξ αιτίας της ανεπάρκειας της νοημοσύνης τους, των  ικανοτήτων ή των προσπαθειών τους. Έτσι, τα άτομα αντί να εξεγείρονται ενάντια στο οικονομικό σύστημα, υποτιμούν τους εαυτούς τους και νιώθουν  ενοχές, κάτι που δημιουργεί μια γενικευμένη κατάσταση κατάθλιψης, της οποίας απόρροια είναι η αναστολή της δράσης. Και χωρίς δράση, δεν υπάρχει επανάσταση.

10. ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΑΠ’ Ο,ΤΙ ΑΥΤΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΤΟΥΣ ΕΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ
Κατά τα τελευταία 50 χρόνια, η ταχεία πρόοδος της επιστήμης έχει δημιουργήσει ένα αυξανόμενο κενό μεταξύ των γνώσεων του κοινού και εκείνων που κατέχουν και χρησιμοποιούν οι κυρίαρχες ελίτ. Χάρη στη  βιολογία, στη νευροβιολογία και στην εφαρμοσμένη ψυχολογία, το σύστημα έχει επιτύχει μια εξελιγμένη κατανόηση των ανθρώπων, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά. Το σύστημα έχει καταφέρει να γνωρίζει καλύτερα τον «μέσο άνθρωπο» απ’ ότι αυτός γνωρίζει τον εαυτό του. Αυτό σημαίνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις το σύστημα ασκεί μεγαλύτερο έλεγχο και μεγάλη εξουσία πάνω στα άτομα, μεγαλύτερη από αυτήν που τα ίδια ασκούν στους εαυτούς τους.




Σχόλιο ολίγον πεσιμιστικό:

Ο Όργουελ έπεσε έξω μόνο κατά 25 χρόνια!

Είναι γνωστό ότι στην πεζή καθημερινότητα προτιμάμε να είμαστε «θύματα» παρά «πρόβατα»! Το τραγικό είναι ότι στην παγκοσμιοποιημένη σκακιέρα μάλλον ρέπουμε προς το ακριβώς  αντίθετο! Δεν είμαστε  πρόβατα που παριστάνουν τα θύματα!!!

«Γίνε Θεός του εαυτού σου»..έλεγε ο Φ. Νίτσε!

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Καλησπέρα Elgavrilis,
    ήθελα να σου μεταφέρω ένα σχόλιο που γράφτηκε στη σελίδα P&I του facebook σχετικά με το άρθρο αυτό και την πατρότητά του.
    Ανέφεραν λοιπόν ότι το κείμενο δεν είναι του Chomsky αλλά του Sylvain Timsit. Απάντησα το εξής:
    Πήγα και διάβασα όσα είναι γραμμένα στη Wikipedia για τον Chomsky. Σχετικά με το θέμα η γαλλική Wikipedia λέει «Noam Chomsky, en collaboration avec l’universitaire Edward Herman, a contribué à la naissance des travaux consacrés à la « politique économique » (« political economy ») des médias de masse[59]. Cette approche s’intéresse, dans une perspective critique, au fonctionnement de l’industrie des médias dans ses rapports avec les pouvoirs économique et politique. Partis du constat qu’en démocratie les élites ne peuvent pas se contenter d’user de la force pour asseoir leur domination et du principe que les intérêts de la majorité de la population diffèrent de ceux de l’élite, Chomsky et Herman ont cherché à démontrer empiriquement, dans leur livre La Fabrication du consentement (1988), comment, dans le contexte américain, les principaux médias participent au maintien de l’ordre établi. » και δίνει ως αναφορά το εξής βιβλίο Jennifer Holt, Alisa Perren, Media Industries: History, Theory, and Method, Wiley-Blackwell, 2009, p. 162-163.
    Όμως βρήκα και το κείμενο του Τimsit http://www.syti.net/Manipulations.html του 2002 αν και δεν έψαξα να βρω ποιός είναι.
    Τι γίνεται εδώ;
    Γράφουν στο διαδίκτυο ότι ο Τimsit εμπνεύστηκε από τη σχετική δουλειά του Chomsky αλλά ο Chomsky αντέγραψε το 2010 λέξη προς λέξη το κείμενο του Timsit (του 2002) το οποίο κυκλοφορεί ευρέως στο διαδίκτυο ως δικό του. Μα είναι δυνατόν; έχει ανάγκη ο Chomsky να κάνει κλόπηπέϊστ;;; ούτε από ιδέες ούτε από έκφραση υστερεί. Δεν καταλαβαίνω;;; Ξέρεις εσύ κάτι;

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Βρέθηκε η απάντηση από άλλο μέλος. Είναι ένα hoax που ανακαλύφθηκε τον Οκτώβρη του 2010! Διαβάστε το στα ελληνικά στο μπλογκ L’Enfant de la Haute Mer
    http://inconue.wordpress.com/2010/12/31/%C2%ABdix-strategies-de-manipulation-de-masses%C2%BB-faussement-attribues-a-chomsky/ όπου ο Chomsky δηλώνει ότι δεν είναι δικό του (και διαφωνεί κυρίως με το σημείο 10). Μάλιστα το δημοσίευμα που έγινε σε γαλλική εφημερίδα αναφέρει ότι ο Chomsky και Herman «πουθενά δεν υπονοούν πως κάπου υπάρχει μια κρυφή οργάνωση που «χειραγωγεί τις μάζες». Αποδεικνύουν ότι υπάρχουν μια σειρά φίλτρα, που συνδέονται με το ότι τα μήντια έχουν σχέσεις με ιδιωτικά συμφέροντα, διαφήμιση και δράση ομάδων πίεσης κλπ. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η θεώρηση του κόσμου που διακινούν τα μήντια να είναι εξαιρετικά στρεβλή, στήνοντας μια διαδικασία περισσότερο παρά ασχολούμενα με το αντικείμενο.»
    Ουφ, διορθώθηκε το πράγμα.

  • elgavrilis

    Έρχεται στο νου μου ένα εκπληκτικό βιβλίο της καθηγήτριας Μελίνας Σεραφετινίδου που κυκλοφόρησε στα τέλη της 10ετίας του 80 με τίτλο «Η ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ»
    Αυτές οι στρατηγικές των ΜΜΕ αναφέρονται από διάφορους σήμερα ως «ανακάλυψη του τροχού με τον οποίο λειτούργούν τα Media». Από τότε όμως είχαν εντοπιστεί και προδιαγράφονταν λίγο ή πολύ σε καιρούς που ο Τσόμσκυ ή ο Χέρμαν ήταν άγνωστοι στο αναγνωστικό κοινό της χώρας μας…
    Αυτό που μου έχει μείνει απ’ αυτό το εκληκτικό βιβλίο είνοι ότι «οδηγούμαστε σε μία κοινωνία της μάζας» όπου τα ΜΜΕ θα κρατούν την «βέργα» του μαέστρου και θα ενορχηστρώνουν τι θα μας απασχολεί και τι όχι…Φασισμός δηλαδή..Γι’ αυτό σχολίασα ότι ό Όργουελ έπεσε μόνο 25 χρόνια έξω!!!
    Όταν το 1984 διάβασα το «1984» του ¨Οργουελ έμεινα άναυδος!!! «Υπήρχε μια παγκοσμιοποιημένη Earth με 3 κράτη! Την Ευρασία την Ανατολασία και την Ωκεανία!» αυτό θυμάμαι σήμερα!!Γύρω απ’ αυτό το σκηνικό πλεκόταν η κοινωνία του ευνουχισμού! Αυτό μου έμεινε από το «1984».
    Παρενθετικά αναφέρω (και αυτό ισχύει για όλους μας) ότι οι Γάλλοι ως καλλιέργεια (culture) όριζουν αυτό που απόμένει όταν ξεχάσεις όλα όσα έμαθες…
    Συνεπώς δεν έχει νόημα αν το πε σήμερα ο Τσόμσκυ ή ο Χέρμαν…αλλά ότι το πρόβλεψε ο΄Όργουελ…(ΤΗΝ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑΣ)!
    ΚΑΛΗ ΠΑΤΡΙΔΑ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ!!
    elgavrilis

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Ναι, η ουσία της κουβέντας πρέπει να εστιάζει κυρίως στο ρόλο των ΜΜΕ και αν το παραπάνω κείμενο αποδόθηκε στον Chomsky για να αποκτήσει γρήγορα κύρος δεν φταίμε εμείς, ούτε είμαστε ειδικοί στα γραπτά του. Εξάλλου όπως λες, πολλοί ασχολήθηκαν πρωτοποριακά με το θέμα.
    Μπορούμε να συμφωνήσουμε σε μερικά σημεία του και να είμαστε αντίθετοι σε άλλα. Υπάρχει όμως στο τοπίο μια καινούργια διάσταση «εκδημοκρατισμού» αν θες που μετατοπίζει το κέντρο βάρους από κέντρα εξουσίας και μια οργάνωση της κοινωνίας σε σχήμα πυραμίδας σε κάτι πιο ελεύθερο και δημοκρατικό αφού δίνει εξουσία στον άγνωστο Χ. Αυτό είναι το ίντερνετ που είναι πλέον πολύ περισσότερο από μια τράπεζα δεδομένων ή μια τεράστια βιβλιοθήκη. Το ίντερνετ διαμορφώνει σε γενικές γραμμές και με δικά του χαρακτηριστικά μια νέου τύπου βιομηχανική επανάσταση που είναι μόλις στο ξεκίνημά της.
    Όσοι το χρησιμοποιούν έχουν καταλάβειι το δυναμικό που εμπεριέχει (υπάρχουν και αντίθετες φωνές π.χ. του Ρώσου Evgeny Morozov αλλά η πλειοψηφία νομίζω συμφωνεί με αυτό που λέω).
    Όλα αυτά για να πω ότι είμαι σχετικά αισιόδοξη για την ανθρωπότητα κυρίως ως προς τη δυνατότητα να ανακαλυφθούν νέοι δρόμοι και το μέλλον να μην είναι προδιαγεγραμμένο.

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.