Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Ν. Καββαδίας| Το βυσσινί του Τισιανού και του περμαγγανάτου

ΠΙΚΡΙΑ

Ξέχασα κείνο το μικρό κορίτσι από το Αμόι
και τη μουλάτρα που έζεχνε κρασί στην Τενερίφα
τον έρωτα, που αποτιμάει σε ξύλινο χαμώι,
και τη γριά που μέτραγε με πόντους την ταρίφα.

Το βυσσινί του Τισιανού και του περμαγγανάτου,
και τα κρεβάτια ξέχασα τα σαραβαλιασμένα
με τα λερά σεντόνια τους τα πολυκαιριασμένα,
για το κορμί σου, που έδιωχνε το φόβο του θανάτου.

Ό,τι αγαπούσα αρνήθηκα για το πικρό σου αχείλι:
τον τρόμο που δοκίμαζα πηδώντας το κατάρτι,
το μπούσουλα, τη βάρδια μου και την πορεία στο χάρτη,
για ένα δυσεύρετο μικρό θαλασσινό κοχύλι.

Τον πυρετό στους τροπικούς, του Rio τη μαλαφράντζα,
την πυρκαγιά που ανάψαμε μια νύχτα στο Μανάο.
Τη μαχαιριά που μου ‘δωσε ο Μαγιάρος στην Κωστάντζα
και »Σε πονάει με τη νοτιά;» – Όχι, απ’ αλλού πονάω.

Του τρατολόγου τον καημό, του ναύτη την ορφάνια,
του καραβιού που κάθισε την πλώρη τη σπασμένη.
Τις ξεβαμμένες στάμπες μου, που ‘χα για περηφάνεια,
για σένα, που σαλπάρισες, γολέτα αρματωμένη.

Τι να σου τάξω, ατίθασο παιδί, να σε κρατήσω;
Παρηγοριά μου ο σάκος μου, σ’ Αμερική και Ασία.
Σύρμα που εκόπηκε στα δυο και πως να το ματίσω;
Κατακαημένε, η θάλασσα μισάει την προδοσία.

Κατέβηκε ο Πολύγυρος και γίνηκε λιμάνι.
Λιμάνι κατασκότεινο, στενό, χωρίς φανάρια,
απόψε που αγκαλιάστηκαν Εβραίοι και Μουσουλμάνοι
και ταξιδέψαν τα νησιά στον πόντο, τα Κανάρια.

Γέρο, σου πρέπει μοναχά το σίδερο στα πόδια,
δυό μέτρα καραβόπανο, και αριστερά τιμόνι.
Μια μέδουσα σε αντίκρισε γαλάζια και σιμώνει
κι ένας βυθός που βόσκουνε σαλάχια και χταπόδια.

7-2-1975

Μελοποιήθηκε από τον Θάνο Μικρούτσικο κι ερμηνεύτηκε από τον Γιάννη Κούτρα στον δίσκο «Ο σταυρός τού νότου» (1979). Κατά τη μελοποίηση παραλείφθηκαν οι δυο πρώτες στροφές καθώς επίσης κι η τελευταία.

Υ.Γ.: Το «περμαγγανάτο» είναι το γνωστό στους Χημικούς Υπερμαγγανικό Κάλιο (KMnO4), ένα ισχυρό οξειδωτικό αντιδραστήριο που είχε ευρεία χρήση ως απολυμαντικό πριν την ανακάλυψη της χλωρίνης. Χρησιμοποιούνταν φυσικά από τις πόρνες για απολύμανση… Ας πούμε ότι το ποίημα (το τελευταίο λίγο πριν το θάνατο) του Καββαδία είναι ένα έμμεσο αφιέρωμα στο έτος Χημείας 2011.

Δράττομαι της ευκαιρίας να θίξω ένα σημαντικό θέμα: Η αποκοπή τριών στίχων από τη μελοποίηση του Μικρούτσικου, έχει εντελώς αλλοιώσει το περιεχόμενο του έργου τέχνης. Έτσι κι’ αλλοιώς ένα μελοποημένο, ουδεμία σχέση έχει με το αυθεντικό ποίημα.  Απλώς είναι ένα άλλο έργο τέχνης…. που μπορεί και αυτό ως μελoποημένη ποίηση να είναι αξιόλογη αλλά είναι άλλο πράγμα.  Παρατηρήστε πώς η αποκοπή ενός και μόνο στίχου μπορεί να διαστρέψει ένα ποιητικό περιεχόμενο. Σαν να λείπουν μαρμαρα από μια αρχαία κολώνα

Σχολιάστε το άρθρο

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Κατ’αρχήν πολύ ενδιαφέρουσα η παρατήρησή σου για τη μελοποίηση και για το πώς διαστρέφει το ποίημα. Αν και το συγκεκριμένο τραγούδι μου αρέσει πολύ, καταλαβαίνω τι λες και το δέχομαι. Η επιλογή σου θα ευχαριστήσει σίγουρα μια άλλη συνεργάτρια του P&I, την Χρυσάνθη καθώς και έναν φίλο από το Bookcrossing.
    Περισσότερα για τον Καββαδία στους παρακάτω συνδέσμους:
    http://www.leonteios.gr/NKavvadias/main.htm
    http://nikoskabbadias.blogspot.com/2008/02/1933.html
    http://www.scribd.com/doc/14572939/-
    Δεν ξέρω ποιός συνέταξε το γλωσσάρι αλλά θα ήθελα να τον συγχαρώ θερμά.

  • elgavrilis

    Και σε μένα αρέσει το συγκεκριμένο τραγούδι..Αλλά είναι πλέον τραγούδι..Τελείως άλλο πράγμα δηλαδή με το αρχικό ποίημα. Έχει δικιά του μορφή (ως νέο έργο) και αυτή επιβάλλει και εσωκλείει ένα νέο περιεχόμενο.. Χαίρομαι που τη βρίσκεις ενδιαφέρουσα.

  • elgavrilis

    Και κάτι ακόμα από το ποίημα που σχετίζεται πάλι ως «δάνεια λέξη», όχι τόσο με τη Χημεία αλλά με τη Μοριακή Βιολογία!
    «Σύρμα που εκόπηκε στα δυό και πως να το ματίσω»…
    Μάτισμα είναι η πρόσθεση ενός κομματιού από το ίδιο υλικό πάνω σε κάποιο πράγμα που αυξάνει έτσι το μήκος του.
    Επίσης το «τσοντάρισμα» δηλ η σύνδεση των άκρων δυο σχοινιών ή νημάτων. πχ «με το μάτισμα μεγάλωσαν τα δίχτυα».
    Τη λέξη μάτισμα δανείστηκαν οι Έλληνες Μοριακοί Βιολόγοι για να αποδόσουν στα Ελλήνικά τον αγγλικό όρο splicing για το RNA, μια διεργασία της Μοριακής Βιολογίας που απομακρύνει μη κωδικοποιούσες αλληλουχίες από το RNA, και συρράπτει τις κωδικοποιούσες αλλήλουχίες, που θα μεταφραστούν και θα οικοδόμήσουν μια πρωτεΐνη..

  • Λητώ Σεϊζάνη

    «για το κορμί σου, που έδιωχνε το φόβο του θανάτου»
    «Όχι, απ’ αλλού πονάω.»
    «για σένα, που σαλπάρισες, γολέτα αρματωμένη.»
    Τι καταπληκτικοί στίχοι!

  • Συμφωνώ κι εγώ με τους προλαλήσαντες. Το ποίημα είναι αυτοτελές έργο, με δική του εσωτερική μουσική και ρυθμό. Ένα μελοποιημένο ποίημα είναι ένα μονταρισμένο έργο, ένα καινούριο πράγμα, προσαρμοσμένο στις ανάγκες μιας μελωδίας, χάνοντας πολλά από τα δομικά υλικά του αρχικού λόγου. Αν υπάρχει βέβαια μουσικό ταλέντο, το καινούριο αυτό έργο θριαμβεύει (λόγω καλύτερης διεισδυτικότητας των ήχων) έναντι του ποιήματος και μένουν οι ποιητές απλώς να κοιτούν αμήχανα-εφόσον ζουν- την «τραγουδιστική επιτυχία» των συνθετών.
    Ακούστε και δύο-τρεις μελοποιήσεις ακόμα του Καββαδία, από (σχετικά) άγνωστα ποιήματα. Ο «θρύλος» και «η μικρή χορεύτρια» κυκλοφόρησαν στη «Λέξη», έτος 1983. Ο «Guevara» δε θυμάμαι που. Η παγκόσμια πρώτη τους έγινε το 1991 στο Βερολίνο, Nostos Tage. Aυτά, συνοπτικά.
    http://vimeo.com/24114463

    http://www.ekebi.gr/magazines/flipbook/showissue.asp?file=32575&code=6786

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Ωραία, ευχαριστούμε. Από το ίδιο μουσικό δικτυακό κανάλι μου άρεσαν τα ταγκό με ακορντεόν.

  • Εγώ είμαι,στην ερασιτεχνική μου μορφή. Παλιά έπαιζα καλύτερα, είχα μεγαλύτερη επιδεξιότητα στα δάχτυλα, αλλά ένεκα η ανάγκη, μείναμε στα βασικά. Για το por una cabeza τρελαίνεται ο μικρός μου, που το τραγουδάει σπασμένος ισπανικός.
    Επίσης ξέχασα να προσθέσω-όσον αφορά το ποίημα της ανάρτησης, ότι το υπερμαγγανικό κάλιο είναι πολύ καλό αντισηπτικό, άλλα όσοι το ‘χουμε (το ‘χουν) βάλει παλιά, μας (τους) ενοχλούσε η κοκκινίλα στα …συγκεκριμένα σημεία. Επίσης έχει πλέον αποσυρθεί από τα φαρμακεία (νομοθεσία περί ναρκωτικών) διότι κάνει κάτι ως οξειδωτικό μέσο και μετατρέπει το άλας της κοκαϊνης στο κρακ, δεν είμαι σίγουρος, έχουμε άξιους γνώστες της Χημείας εδώ γύρω, μπορούν να μας διαφωτίσουν….
    Πάντως οποιαδήποτε ομοιότητα με φορείς αφροδισίων νοσημάτων ή χρήστες εξαρτησιογόνων ουσιών είναι τελείως συμπτωματική και προέκυψε από την αγάπη για τον ποιητή, …απλώς!

  • Μαριάννα Καραβασίλη

    Η λεκάνη με το «περμαγγανάτο», και για την ακρίβεια η γριά τσατσά που μπαινοβγαίνει με τη λεκάνη στοιχειώνει πολλές σελίδες της λογοτεχνίας. Πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες, πολύ ενδιαφέρον το άρθρο και τα συναφή σχόλια. Το τραγούδι αυτόνομο και πολυαγαπημένο. Για το ποίημα δεν συζητώ, λατρεμένο. δεν νοιώθετε ένα ρίγισμα όταν το διαβάζετε;

  • Pingback: Η μόδα των jean — People & Ideas

  • Pingback: Από τον Πάπα του Ραφαήλ στον Πάπα του Bacon — People & Ideas

  • Pingback: Αγαπημένα βιβλία των φίλων του P & I — People & Ideas

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.