Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

“Drop ipads not bombs “;

Μια ευρέως αποδεκτή ιδέα είναι ότι το διαδίκτυο και ειδικά τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης αποτελούν ένα ισχυρό εργαλείο των κινημάτων διαμαρτυρίας εφόσον έχουν τη δυνατότητα να οργανώσουν και να κινήσουν πολίτες. Πιστεύουμε ότι αποτελούν εργαλεία ανατροπής ιδιαίτερα σε χώρες με αυταρχικά ή λιγότερο δημοκρατικά πολιτεύματα όπως είναι η Κίνα, η Ρωσία ή το Ιράν. Έτσι είναι πολλοί οι στοχαστές, όπως ο Νίκολας Νεγκρεπόντης, υπέρμαχοι της πεποίθησης αυτής, που έχουν διατυπώσει ότι η τεχνολογία είναι ο δρόμος για να προαχθεί η δημοκρατία. Μάλιστα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης συντηρούν αυτή την πεποίθηση με αφορμή τα γεγονότα στο Ιράν το 2009 ή στην Κίνα και πιο πρόσφατα στην Τυνησία και στην Αίγυπτο. Το facebook, το twitter και τα μπλογκ φαίνεται λοιπόν να αποτελούν ισχυρούς μοχλούς κοινωνικών αλλαγών, τόσο που θα μπορούσε να διατυπωθεί η εξής συνάρτηση ως σύγχρονο σύνθημα: περισσότερη [δια-σύνδεση] επί [μηχανήματα] ίσον περισσότερη [δημοκρατία].

Ο ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Georgetown και προσκεκλημένος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Standford, Evgeny Morozov θεωρεί την άποψη αυτή απλοϊκή, μονόπλευρη και άκρως ντετερμινιστική και χαρακτηρίζει τους υπέρμαχους της κυβερνο-ουτοπιστές, που θέτουν σε δεύτερη μοίρα την πολιτική στρατηγική που κάθε αλλαγή απαιτεί, παραβλέπουν πολλές πολιτικο- κοινωνικές και πολιτισμικές ρυθμιστικές παραμέτρους της κοινωνίας και αγνοούν βασικά γεγονότα. Δημοσίευσε τον Ιανουάριο του 2011 ένα εμπεριστατωμένο και ανατρεπτικό βιβλίο με τίτλο The Net Delusion: The Dark Side of Internet Freedom και μπορείτε να παρακολουθήσετε παρακάτω μια άκρως ενδιαφέρουσα ομιλία του ή να διαβάσετε σχετικά άρθρα εδώ, εδώ και εδώ. Ο Morozov αναγνωρίζει το απελευθερωτικό δυναμικό του Ίντερνετ αλλά αναρωτιέται κατά πόσο αυτό λειτουργεί σε αυταρχικά καθεστώτα. Πιο γενικά βλέπει το ίντερνετ να εμπεριέχει τους σπόρους απο-πολιτικοποιήσης και απο-δημοκρατικοποίησης της κοινωνίας. Γι’αυτόν, το θέμα ίντερνετ-δημοκρατία έχει διπλή όψη, η σημερινή χρήση της τεχνολογίας δεν συμπίπτει πάντα με την προβλεπόμενη χρήση της και είναι σημαντικό να το αναγνωρίσουμε.

Έτσι ο Morozov ισχυρίζεται με αρκετά πειστικά επιχειρήματα ότι πάντα στο όνομα της ελευθερίας, το ίντερνετ σε πολλαπλές περιπτώσεις την έχει περιορίσει ή καταργήσει. Σε αυταρχικά καθεστώτα οι νέες τεχνολογίες έχουν λειτουργήσει ως εργαλείο καταπίεσης και μέσο εντόπισης αντικαθεστωτικών που χρησιμοποιούν μπλογκ, κοινωνικά δίκτυα ή που ανταλλάσσουν SMS από τα κινητά τους τηλέφωνα. Αυτό έγινε για παράδειγμα από το ιρανικό καθεστώς στο τέλος των διαμαρτυριών του 2009. Ακόμα και στην περίπτωση της Δύσης, αμφισβητεί τη δυνατότητα του ίντερνετ να σπρώξει με ουσιαστικό τρόπο τα πράγματα προς μεγαλύτερη διαφάνεια και περισσότερες ελευθερίες: στη μάχη Wikileaks-κυβερνήσεων (ως επί το πλείστον των Ηνωμένων Πολιτειών), βλέπει τη ζυγαριά να γέρνει προς τις κυβερνήσεις με την εφαρμογή νόμων πιο περιοριστικών και με τη δύναμη υπηρεσιών όπως είναι η Σι Άϊ Έϊ να αυξάνεται.

Σε πιο γενικό πλαίσιο, ο Μorozov θεωρεί ότι το διαδίκτυο, σε αντίθεση με τα παραδοσιακά μέσα πληροφόρησης και την κεντρική ελεγχόμενη δομή τους, είναι ευάλωτο σε προσπάθειες καταπάτησης, χειραγώγησης της κοινής γνώμης και διαμόρφωσης της ατζέντας των κοινωνικών δικτύων. Τα παραδείγματα είναι άπειρα και τρανταχτά. Στη σελίδα subvert and profit μπορεί κανείς να αγοράσει τη θέση του στο πρωτοσέλιδο του digg, δηλαδή στην επικαιρότητα, ένα κοινωνικό δίκτυο που κατά τον Morozov ελέγχεται από ισχυρή κλίκα. Στο u-social παρέχεται η δυνατότητα να αγοράσει κανείς για 20 σεντς ανά άτομο, φίλους στο facebook, μια κίνηση χρήσιμη σε πολιτικούς. Η παροχή aggressive search optimization ρυθμίζει την κατάταξη στο google με δυνατότητα όχι μόνο ανάδειξης σελίδων αλλά και απόκρυψης π.χ. επικριτικοί σχολιασμοί προς μια πολυεθνική μπορούν να βρεθούν στα άδυτα του Google μακριά από τη ματιά του κοινού χρήστη. Υπάρχει και το internet megaphone που λάνσαρε το Ισραήλ, και ενημερώνει όποιον είναι εγγεγραμμένος σχετικά με δημοσκοπήσεις ανά τον κόσμο με θέμα το Ισραήλ, παροτρύνοντας το μέλος να συμμετάσχει και να ψηφίζει ανάλογα και πατριωτικά. Τέτοια εργαλεία διαμόρφωσης της κοινής γνώμης υπάρχουν στη Βρετανία, στη Ρωσία με τη σχολή για μπλόγκερς, μια start-up προσκείμενη στην κυβέρνηση, στην Κίνα που έχει μια ομάδα 300.000 πιστών της κυβέρνησης να λαμβάνουν 50 σεντς για κάθε σχόλιο υπέρ της κυβέρνησης και σε πολλά άλλα μέρη. Συμφέρει δε ιδιαίτερα τις αυταρχικές κυβερνήσεις να συμμετάσχουν στο διαδικτυακό τοπίο γιατί είναι ένας τρόπος να πληροφορούνται για όλα, να μοιράζονται την ευθύνη των ενεργειών τους και να αυξάνουν την νομιμότητά τους εντός και εκτός χώρας.

Επί πλέον, όπως εξηγεί ο Morozov, στην πυραμίδα των προτιμήσεων πλοήγησης των χρηστών η κορυφή αποτελείται από σελίδες σεξουαλικού περιεχομένου, κατόπιν είναι αυτές περί κοινωνικής συνδιαλλαγής όπως το μέιλ ή διασκέδασης (σε πολύ μεγαλύτερο ποσοστό σε χώρες με αυταρχικά καθεστώτα από όσο στη Δύση) και κάτω κάτω στη βάση είναι οι σελίδες με πολιτικό περιεχόμενο. Καταλήγει λοιπόν σε μια ερώτηση: μήπως το ίντερνετ δεν είναι “ο καταλύτης των αλλαγών που νομίζουμε αλλά το όπιο των μαζών… και αντί να μιλάμε για digital natives και digital immigrants θα πρέπει να λέμε για digital captives (αιχμαλώτους) και digital renegates (αποστάτες);

Σχολιάστε το άρθρο

  • Είδα τη διάλεξη του. Όντως ήταν πολύ ενδιαφέρουσες οι θέσεις του και κοντά στην κοινή λογική. Το διαδίκτυο, τα μηχανάκια στυλ ipod, τα κοινωνικά δίκτυα είναι όλα εργαλεία στη διάθεση ενός χρήστη. Το ποιον του κάθε χρήστη ξεχωριστά είναι που καθορίζει την αξία του. Και μια μόρφωση δεν έρχεται ουρανοκατέβατη ή μάλλον ιντερνετοκατέβατη με ένα κλικ, θέλει προσπάθεια και μπόλικη πραγματική επαφή με την κλασσική έννοια παιδαγωγού-μαθητή. Όσο για τα πολιτικά θέματα που θίγει, και μόνο που έσπευσαν να το αγκαλιάσουν όλοι οι παγκόσμιοι δημαγωγοί, κάτι σημαίνει. Έχει πάντως πολύ μέλλον αυτή η συζήτηση και δεν μπορούμε όλοι να το «πιάσουμε» το ζήτημα από τις κρυφές του πλευρές. Π.χ. ο όρος authoritarian deliberation με ώθησε να κλείσω τον υπολογιστή γιατί αισθάνθηκα αρκετά οπισθοδρομικός και πτωχός τω πνεύματι.

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Το ίντερνετ είναι ένα εργαλείο στην υπηρεσία της μόρφωσης αλλά μου φαίνεται ότι πάει να γίνει η ίδια η μόρφωση… Όλα περνάν από ‘κει. Συμβαίνει κάτι μοναδικό στην ανθρώπινη ιστορία και πλέον το παιχνίδι παίζεται όχι σε επίπεδο μεταφοράς γνώσης αλλά σε επίπεδο συσχέτισης μεταξύ ανθρώπων με κοινά ενδιαφέροντα που χτίσουν τη γνώση. Αυτή η δυνατότητα δημιουργίας και η ελεύθερη πρόσβαση που υπάρχει όπου ο λόγος της Μαρίας Χ. μπορεί να έχει την ίδια βαρύτητα με αυτό του προέδρου των ΗΠΑ αν οι χρήστες το θέλουν είναι που δίνει την αυταπάτη του πλήρους δημοκρατικού δυναμικού. Ο Μorozov απλώς λέει ότι δεν είναι όλα ροζ, μπορεί να γίνουν επικίνδυνα καμμιά φορά και βρίσκω ενδιαφέροντα τα παραδείγματα του. Δεν είναι εξάλλου ο μόνος. Είναι και άλλοι (π.χ. Cardon στη Γαλλία) που δείχνουν ότι σε κάθε χαρακτηριστικό του ίντερνετ αντιστοιχούν δυο αντίθετες όψεις. Όλα αυτά πρέπει να τα γνωρίζουμε εμείς οι παλαιοί αλλά και οι αυτόχθονες του χώρου που είναι τα παιδιά μας. Τώρα για τα αγγλικά του τι να πω… δεν ενοχλήθηκα από κάτι αλλά κάνω ζαβολιές με τα γαλλικά. Η ροή του λόγου του ήταν λίγο γρήγορη είναι αλήθεια… Έχεις δίκιο ότι είναι μεγάλο θέμα… πρέπει να δώσουμε συνέχεια.

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.