Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Steve Jobs | ‘Eνα τέταρτο του αιώνα καινοτομίας και εξυπνάδας

Με αφορμή την αποχώρηση του Steve Jobs από την Apple, επιλέξαμε ένα κατατοπιστικό άρθρο για την προσωπικότητα του ανθρώπου αυτού, γραμμένο από τον Stéphane Vial.  Δημοσιεύθηκε στο blog του LEKTUM, η μετάφραση είναι της Φαίδρας Σίμιτσεκ.

“Όπως το δήλωσα στο Twitter την ημέρα της ανακοίνωσης της αποχώρησης του από την Apple, πρέπει να ευχαριστήσουμε o καθένας προσωπικά τον άνθρωπο Steve Jobs, για τον ένα τέταρτο του αιώνα καινοτομίας και εξυπνάδας που πρόσφερε σε όλους, και αυτό είτε είμαστε χρήστες του Mac είτε των Windows.

Βέβαια, οι κακές γλώσσες δεν θα θέλουν να δουν τον άνθρωπο αλλά θα επικεντρωθούν στον οικονομικό κολοσσό που έκτισε και που πρόσφατα έφτασε σε ύψη που δεν αρέσουν σε όλους. Οι οπαδοί των Windows απ’την πλευρά τους δεν θα θέλουν επίσης να δουν τι χρωστάει η Microsoft στην Apple παρ’όλο που αυτό τεκμηριώθηκε πολύ καλά στο ντοκυμανταίρ του 1996 του R. Cringely με τίτλο «Triumph of the Nerds«.

Απ’τη μεριά μου, βλέπω στην επιτυχία αυτή και πάνω απ’όλα, τη ζωή ενός εξαιρετικού ανθρώπου που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο τελειώνει. Οπότε εντάξει, φτιάχνουμε μουσεία για τον Rodin και τον Picasso, χαιρετίζουμε καλλιτέχνες σαν να ήταν ημίθεοι και εγκωμιάζουμε ακατάπαυστα την δημιουργικότητα. Ίσως πρέπει όμως να ανοίξουμε τα μάτια μας και να κοιτάξουμε πού είναι η δημιουργικότητα σήμερα. “Το όμορφο έχει περάσει σήμερα απ’την πλευρά της βιομηχανικής τεχνολογίας, και έχει φύγει από τον χώρο της τέχνης, οριστικά απελευθερωμένο” έλεγε ήδη στη δεκαετία του 1990 ο φιλόσοφος Jean-Pierre SÉRIS (La technique, PUF, 2000, σελ. 267). Οι βιομηχανίες όπως η Apple είναι οι πραγματικοί δημιουργοί της εποχής μας. Στην εποχή της Αναγέννησης, ο Μιχαήλ Άγγελος άλλαζε τον κόσμο με την Καπέλλα Σιστίνα ή την πλατεία του Aγίου Πέτρου. Σήμερα, η Apple αλλάζει τον κόσμο με το iPhone και το iPad, όπως το έκανε ήδη το 1977 με τo Apple ΙΙ ή το 184 με το Macintosh και χρειάστηκαν 10 χρόνια μέχρι η Μicrosoft να την μιμηθεί επαξίως (με τα Windows 95).

Στο «Discours préliminaire de l’Encyclopédie», ο διαφωτιστής ντ’Αλαμπέρ δηλώνει έκπληκτος, -και είμαστε στα μέσα του 18ου αιώνα- με την περιφρόνηση προς την τεχνολογία, την οποία αναφέρει ως “μηχανικές τέχνες”. Γράφει το εξής:

Η περιφρόνηση που νοιώθουμε για τις Μηχανικές Τέχνες φαίνεται να έχει επηρεάσει ώς έναν βαθμό ακόμα και τους ίδιους τους εφευρέτες. Τα ονόματα αυτών των ευεργετών της ανθρωπότητας είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου άγνωστα, ενώ τα ονόματα των καταστροφέων τους, δηλαδή των κατακτητών, δεν αγνοούνται από κανέναν. Παρ’όλα αυτά σ’αυτούς τους τεχνίτες πρέπει να πάει κανείς για να βρει τις πιο αξιοθαύμαστες αποδείξεις της πνευματικής οξύτητας, της υπομονής και των πνευματικών δεξιοτήτων.

Θα έλεγα το ίδιο πράγμα σήμερα για τους μεγάλους βιομηχάνους όπως ο Steve Jobs. ενώ δείχνουμε μια λατρεία χωρίς τέλος και όρια προς την τέχνη. Αλλά, το να κάνει κανείς τέχνη ή βιομηχανία, όταν είναι πραγματικά δημιουργικός, δεν έχει και μεγάλη διαφορά. Ο ίδιος ο Steve Jobs έβλεπε τον εαυτό του σαν ποιητή της βιομηχανικής εποχής. Το 1996, δήλωνε ξεκάθαρα στο μικρόφωνο του R. Cringely :

Το κίνημα των χίπις ξεκίνησε όταν ήμουν στο τέλος της εφηβείας μου και είναι μια κουλτούρα που γνωρίζω πολύ καλά. Στα θεμέλιά της, βρίσκεται η ιδέα ότι η ζωή μπορεί να προσφέρει κάτι άλλο από αυτό που βλέπουμε κάθε μέρα. Είναι η ίδια ιδέα που σπρώχνει τους ανθρώπους να γίνουν ποιητές και όχι τραπεζίτες. Έχω την πεποίθηση ότι μπορούμε να ενσωματώσουμε αυτόν τον τρόπο σκέψης στα προϊόντα που φτιάχνονται στα εργοστάσια.

Ακούστε τον να το λέει ο ίδιος (σε γαλλική μεταγλώτιση). Καλό είναι να ακούσει κανείς τη φωνή ενός μεγάλου άνδρα την ώρα που μας αφήνει.

Να ενσωματώσουμε το πνεύμα των χίπις στη βιομηχανική παραγωγή. Ναι, ακούσατε καλά. Αυτή η φράση, που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη μέσα στις τόσες που έχει πει ο Steve Jobs, είναι που μου κάνει περισσότερο εντύπωση και με ενδιαφέρει πρωτίστως. Συμβαδίζει πλήρως με τις ιδέες μου, δηλαδή ότι το design γεννήθηκε με την φιλοδοξία που είχαν καλλιτέχνες, να βελτιώσουν τη βιομηχανική παραγωγή και να εξυψώσουν τη ζωή των ανθρώπων. Επί πλέον, αυτή η δήλωση λέει πολλά για τη ψυχολογία του Steve Jobs και τις επιθυμίες, -τελικά αρκετά προσωπικές-, που στήριζαν τη βιομηχανική του περιπέτεια απ’ την αρχή. Δείχνουν ότι εξ αρχής η Apple κινείτο από έναν ουτοπιστικό ιδεαλισμό, όπως θα μπορούσε να κάνει κάθε καλλιτεχνικό ρεύμα. Είναι όμως πράγμα σπάνιο στον βιομηχανικό κόσμο. Ο Steve Jobs είναι πάνω απ’όλα ένα είδος καλλιτέχνη που έχει επιλέξει σαν πρώτη ύλη τη βιομηχανική παραγωγή και σαν μέσο έκφρασης το design, εκεί που άλλοι θα είχαν επιλέξει τη μουσική ή την ποίηση. Ο Steve Jobs συμφωνεί με αυτό που λέω στο βιβλίο μου για το design. Ότι δηλαδή η τέχνη είναι για να μαγεύει την ύπαρξη. Ο μάγος είναι σ’αυτή την περίπτωση η Apple. Και αν δει κανείς την επιτυχία των προϊόντων της συγκεκριμένης μάρκας, μπορεί να πει ότι τα μάγια πιάνουν και λειτουργούν.

Προσωπικά, αυτές οι ειλικρινείς και απλές εξομολογήσεις με αγγίζουν πολύ. Δείχνουν ότι πίσω από τη δεύτερη βιομηχανία του κόσμου από άποψη της χρηματιστηριακής κεφαλαιοποίησής της, μπορεί να υπάρχει το όνειρο και η επιθυμία, δηλαδή η καρδιά ενός ανθρώπου. Και τι άνδρας αυτός ο Steve Jobs, και πόσο θλιβερό είναι να τον βλέπει κανείς να βάζει τέρμα στην καριέρα του σε μια τόσο νεαρή ηλικία. Με αφορμή αυτό, το Wall Street Journal κάνει σήμερα μια ωραία ανασκόπηση των καλύτερων αποφθεγμάτων του  […]. Μερικά αξίζουν να παρουσιαστούν πάλι τιμής ένεκεν.

Προς τους επικριτές του βιομηχανικού κολοσσού που έκτισε, μια ωραία φράση του 1993 γεμάτη υπαρξιακό ρεαλισμό αποτελεί την καλύτερη απάντηση:

Το να είμαι ο πλουσιότερος άνθρωπος στο νεκροταφείο δεν έχει σημασία για μένα… Το να πηγαίνω στο κρεββάτι το βράδυ σκεπτόμενος ότι κάναμε κάτι αξιοθαύμαστο… αυτό έχει σημασία για μένα“ [The Wall Street Journal, May 25, 1993]

Σε όσους θέλουν να τον μιμηθούν χωρίς να καταλάβουν τι θα πει δημιουργώ, δίνει ένα ωραίο μάθημα για την δημιουργικότητα, πάνω στην οποία καλά θα κάνουν οι φιλόσοφοι της τέχνης που ξέρουν μόνο να μιλούν και να γράφουν, να συλλογιστούν:

Η δημιουργικότητα είναι μόνο για να συνδέεις πράγματα. Όταν ρωτάς δημιουργικούς ανθρώπους πώς έκαναν κάτι, αισθάνονται λίγο ένοχοι γιατί δεν έκαναν πραγματικά κάτι, απλά είδαν κάτι. Κάτι που τους φάνηκε προφανές μετά από ένα διάστημα. Αυτό έγινε γιατί ήταν ικανοί να συνδέσουν εμπειρίες που είχαν και να συνθέσουν καινούργια πράγματα. Και ο λόγος που μπορούσαν να το κάνουν αυτό ήταν ότι είχαν περισσότερες εμπειρίες ή είχαν σκεφτεί περισσότερο για τις εμπειρίες τους απ’ότι οι άλλοι“ [Wired, February 1996]

Και φυσικά για όλους τους αναγνώστες μου, αυτή η όμορφη δήλωση:

Το design είναι μια αστεία λέξη. Μερικοί άνθρωποι νομίζουν ότι το design είναι το πώς φαίνεται κάτι. Αλλά φυσικά, αν πας βαθύτερα είναι το πώς δουλεύει κάτι. Το design του Mac δεν ήταν αυτό που φαίνεται, παρ’όλο που ήταν μέρος του αλλά το πώς δουλεύει. Για να σχεδιάσεις κάτι πραγματικά καλό πρέπει να φτάσεις σ’ αυτό το επίπεδο. Πρέπει πραγματικά να συλλάβεις ποιο είναι το ζητούμενο. Αυτό απαιτεί μια παθιασμένη αφοσίωση ώστε να καταλάβεις πραγματικά κάτι, να το χωνέψεις καλά, και όχι να το καταπιείς στα γρήγορα. Οι περισσότεροι άνθρωποι όμως δεν αφιερώνουν χρόνο για να το κάνουν αυτό. [Wired, February 1996]

Υπάρχει κάτι ηρωικό σ’αυτόν τον άνδρα. Γι’αυτό μας εμπνέει και θα μας λείψει. Του χρωστάμε όλοι πολλά. Αναφέρω τη δήλωση του Eric Schmidt, προέδρου της Google, του αντιπάλου στρατοπέδου, που δημοσίευσε αυτή την εβδομάδα η Wall Street Journal :

Ο Schmidt, που ήταν στο Διοικητικό συμβούλιο της Apple μεταξύ 2006 και 2009, δήλωσε ότι ο Jobs “είναι ο πιο επιτυχημένος CEO των Ηνωμένων Πολιτειών τα τελευταία 25 χρόνια. ” Δήλωσε ότι ο Jobs “συνδυάζει μοναδικά την καλλιτεχνική ευαισθησία και τη διορατικότητα του μηχανικού που έφτιαξε μια απίστευτη εταιρεία, και έγινε ένας από τους μεγαλύτερους Αμερικανούς ηγέτες στην ιστορία.”

Να είστε καλά και καλή πορεία, κύριε Jobs.»

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.