Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Τρεις σημαντικοί φυσιοδίφες και η πρώιμη οικολογική σκέψη

Ο Βρετανός φυσιοδίφης Gilbert White του 18ου αιώνα είναι ένας πραγματικός μύθος για την Αγγλία. Το βιβλίο του «Η φυσική ιστορία του Selborne» (Natural History and Antiquities of Selborne) γνώρισε πάνω από 200 ανατυπώσεις και έχει πουληθεί στη χώρα του σχεδόν όσο η Βίβλος και τα έργα του Shakespeare!

Το έργο αυτό μπορείτε να το κατεβάσετε δωρεάν σε μορφή e-book και να το ξεφυλλίσετε. Συγκεντρώνει το σύνολο των επιστολών που έγραφε ο ίδιος επί 30 χρόνια προς τον Thomas Pennant, έναν μεγάλο ζωολόγο αλλά και προς τον Daines Barrington, δικηγόρο από την Ουαλία και μέλος της Βασιλικής Εταιρείας. Αφηγείται τις ανακαλύψεις του πάνω στα πουλιά και τα ζώα της περιοχής του, παρατηρήσεις που έκανε καθώς ήταν αγγλικανός κληρικός στην περιοχή. Γι’αυτόν, η παρατήρηση των πουλιών είναι αρκετή για να διαχωρίσεις τα είδη και δεν υπάρχει ανάγκη να τα πιάσεις. Είναι ένας από τους πρώτους που χαρακτήρισε μορφολογικά συγγενικά είδη πτηνών.

Το 1770, λέει για τους γεοσκώληκες: «Γεοσκώληκες, αν και φαίνεστε μικροί και ασήμαντοι στην αλυσίδα της φύσης, αν εξαφανιστείτε, θα προσκαλέσετε ένα φοβερό χάος [… ] Φαίνεται πως τα σκουλήκια είναι οι μεγάλοι χορηγοί της βλάστησης , η οποία μπορεί να επιζήσει χωρίς αυτά αλλά τόσο δύσκολα…»

Τα γραπτά του αναμιγνύουν έντεχνα την παρατήρηση της φύσης, την επιστημονική ακρίβεια και την ποιητική ή λογοτεχνική αναφορά και γοητεύουν τον μεταγενέστερο Δαρβίνο, την συγγραφέα Virginia Woolf και άλλους. Πηγή έμπνευσης για πολλούς φυσιολάτρες θεωρείται ως η αφετηρία της οικολογικής σκέψης.

 

 

Μια άλλη μεγάλη φιγούρα της πρώιμης οικολογικής σκέψης είναι ο Αμερικανός συγγραφέας, φιλόσοφος, εκπαιδευτικός, ποιητής και ερασιτέχνης φυσιοδίφης Henry D. Thoreau. Γεννημένος το 1817, έζησε το 1845 και λίγο παραπάνω από δυο χρόνια ως ερημίτης στις όχθες της λίμνης Walden, στη Μασσαχουσέτη, μέσα στα άγρια δάση.

Μια αποκαλυπτική εμπειρία ζωής που τον οδηγεί στην άρνηση του κομφορμισμού και στην επιλογή ενός τρόπου ζωής κοντά στα αρχαιοελληνικά ιδεώδη, στην ευαισθησία προς τη φύση και την επανάσταση κατά της εμπορικής κοινωνίας. Είναι μάλιστα ο πρώτος που αρνείται να πληρώσει τους φόρους του προς ένα κράτος που επιτρέπει τα σκλαβοπάζαρα και είναι φιλοπόλεμο.

Μεγάλος πεζοπόρος αλλά και στοχαστής, επιδιώκει μέσα από την παρατήρηση της φύσης να ξανασκεφτεί τον κόσμο. Θέλει να προτείνει μια ανεξάρτητη κουλτούρα που να επανιδρύει σε νέες βάσεις τη σχέση του ανθρώπου με το σύμπαν. Εισάγει ένα καινούργιο λογοτεχνικό είδος που ονομάζεται « nature writing » όπου τον ενδιαφέρει η ερμηνεία των φαινομένων γύρω του, ψάχνοντας συγγενικά στοιχεία μεταξύ του φυσικού και του πνευματικού κόσμου. Λέει στα γραπτά του «πηγαινοέρχομαι στη φύση μέσα σε μια περίεργη ελευθερία και χάνομαι μέσα της » ενώ άλλου διευκρινίζει ότι «αγαπάει τη φύση εν μέρει επειδή δεν είναι άνθρωπος αλλά καταφύγιο εναντίον του».

Η απομόνωση και η επαφή με ό,τι είναι μη ανθρώπινο τον βοηθάει να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και να τον καλλιεργήσει. Με ανεπτυγμένο αίσθημα παρατηρητικότητας μελετάει τις εποχές, παρατηρεί την ακολουθία των δέντρων, συμπεραίνει μηχανισμούς για την αναπαραγωγή τους, απορρίπτει την ιδέα της αυτοφυούς δημιουργίας, κάνει βοτανολογία και απομακρύνεται από τον δημιουργισμό της εποχής του. Αντιλαμβάνεται και καταγράφει την λεπτή αλληλεπίδραση μεταξύ των φυσικών φαινομένων.

Διάφορα οικολογικά κινήματα και οι υπερασπιστές μιας προϊούσας μείωσης της οικονομικής ανάπτυξης τον θεωρούν πρωτεργάτη τους γιατί επανατοποθετεί τον άνθρωπο μες στο φυσικό του περιβάλλον και επικαλείται τον σεβασμό στο περιβάλλον. Ο πολυδιάστατος Thoreau οδηγείται μάλιστα στην πρόταση μια πολιτικής φιλοσοφίας της μη βίας και επηρεάζει πολιτικές, πνευματικές και λογοτεχνικές προσωπικότητες όπως είναι ο Τολστόι, ο Γκάντι και ο Μάρτιν Λούθερ Κιγκ.

Έλεγε: « Σκοτώνοντας τον χρόνο, τραυματίζουμε την αιωνιότητα »

 

 

Ο Ivan Ivanovich Lepyokhin ή Lepekhin από την Αγία Πετρούπολη (1740-1802) ήταν ένας Ρώσος φυσιοδίφης, ζωολόγος, βοτανολόγος και εξερευνητής που σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου. Το 1768 εξερεύνησε την περιοχή του Βόλγα και της Κασπίας. Το 1769 πήγε στα Ουράλια Όρη, τα οποία εξερεύνησε επί πέντε χρόνια ενώ το τα έτη 1774 και 1775 εξερεύνησε την Σιβηρία.

Ο Lepyokhin θεωρούσε ότι η φυσική ιστορία ήταν σημαντικό κομμάτι της εκπαίδευσης και τόνιζε ότι θα πρέπει κανείς να μελετά πρώτα απ’όλα την χλωρίδα και την πανίδα της πατρίδας του και να δίνει σημασία στα είδη που είναι πιο αξιόλογα από οικονομικής πλευράς. “Έχουμε περισσότερη περιέργεια για τα πλάσματα που βρίσκονται μακριά μας. Προτιμάμε κάτι σπάνιο και παράξενο παρά κάτι γνωστό και χρήσιμο. Είναι πιο σπουδαίο να μαθαίνουμε για τα ψάρια των ποταμών μας παρά για κοχύλια από μακρινές θάλασσες”.

Τα ημερολόγια που κράτησε στην διάρκεια των περιπετειών του δημοσιεύθηκαν σε 4 μεγάλους τόμους ενώ το όνομά του δόθηκε σε ένα φυτό –σ’ένα είδος μέντας.

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.