Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Θέλετε παπούτσια… ακτινογραφία κάνατε;

Δυστυχώς όλοι μας κάποια στιγμή σίγουρα είχαμε την εμπειρία μιας ακτινογραφίας. Λέω δυστυχώς διότι σε μια τέτοια εμπειρία πρώτον πιθανόν να εμπλέκεται κάποιο ζήτημα υγείας, ακόμη και ελάχιστα επικίνδυνο, και δεύτερον συνοδεύεται από έκθεση σε ακτίνες Χ, ακίνδυνη βέβαια σήμερα εάν γίνεται με μέτρο. Ήταν πάντα έτσι όμως τα πράγματα; Η απάντηση είναι όχι.

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή. Η απεικόνιση με ακτίνες Χ (Χ λόγω του ότι αρχικά δεν γνώριζαν περί τίνος πρόκειται) ανακαλύφθηκαν τυχαία από τον Wilhem Conrad Röntgen το 1895, όταν είδε να δημιουργείται μία περίεργη εικόνα από την γεννήτρια καθοδικών ακτίνων που χρησιμοποιούσε. Αυτό ήταν αρκετό για να τον απομονώσει στο εργαστήριό του για έξι εβδομάδες, ώσπου τελικά τρεις ημέρες πριν τα Χριστούγεννα της ίδιας χρονιάς να βγάλει την ιστορική ακτινογραφία του χεριού της γυναίκας του, η οποία φορούσε εκείνη τη στιγμή και τη βέρα της. Από το σημείο αυτό ξεκινάει μία νέα εποχή για την Ιατρική και όχι μόνο.

Ας επιστρέψουμε στο ερώτημα που έθεσα προηγουμένως. Ήταν πάντα οι ακτίνες Χ όργανο της ιατρικής και μόνο; Ήδη από τη δεκαετία του 1920 όσοι είχαν την οικονομική κατάσταση όχι μόνο να αγοράζουν παπούτσια, αλλά να τα αγοράζουν και από εξεζητημένα καταστήματα παπουτσιών, είχαν ταυτόχρονα και την ατυχία να είναι μέρος της μόδας όπου τα καταστήματα αυτά χρησιμοποιούσαν ακτίνες Χ για να δουν ποια παπούτσια σου ταιριάζουν. Έτσι, όταν κάποιος ήθελε να αγοράσει παπούτσια, έβαζε τα πόδια του στο ειδικό μηχάνημα (shoe-fitting fluoroscope) όπου με ακτίνες Χ προέκυπτε μία ακτινογραφία των οστών του πέλματος και έτσι καταλάβαιναν οι πωλητές ποια παπούτσια πρέπει να αγοράσει ο πελάτης.

shoe-fitting certificate

Αυτό ταυτόχρονα οδηγεί και στην δεύτερη ερώτηση, κατά πόσο δηλαδή υπήρχε γνώση του κινδύνου των ακτίνων Χ. Όπως καταλαβαίνετε από το παράδειγμα των παπουτσιών, το θέμα της υγείας άργησε πολύ να εμφανιστεί. Η δυνατότητα να διαπιστωθούν οι αρνητικές συνέπειες των ακτίνων για την υγεία του ανθρώπου είχε υπάρξει από πολύ νωρίς, αλλά δεν της δόθηκε η πρέπουσα σημασία. Το 1903ο βοηθός του Thomas Edison πέθανε από καρκίνο, αφού πρώτα του ακρωτηρίασαν και τα δύο χέρια, καθώς είχε γίνει «πειραματόζωο» για τις ακτίνες. Παρ’όλο που ο ίδιος ο Έντισον κατάλαβε ότι κάτι επικίνδυνο υπήρχε γύρω από τις ακτίνες και είχε δηλώσει «Μη μου μιλάτε για ακτίνες Χ, τις φοβάμαι» χρειάστηκε να περάσουν μερικά χρόνια ώσπου η πεποίθηση  αυτή του Έντισον να γίνει γνώση.

Φυσικά, όταν αποκτήθηκε αυτή η γνώση έγινε ένας εξορθολογισμός της χρήσης των ακτίνων. Έτσι, ήδη από τη δεκαετία του 50 στις ΗΠΑ και δύο δεκαετίες αργότερα στην Ευρώπη (κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο) απαγορεύθηκε η χρήση ακτίνων σε καταστήματα με παπούτσια. Με τον τρόπο αυτό, μέσα από τη διαδικασία της «δοκιμής και σφάλματος» έφτασαν οι μέθοδοι απεικόνισης να θεωρούνται πλέον ακίνδυνες και απολύτως χρήσιμες στην Ιατρική αλλά και σε πολλές άλλες επιστήμες και πολλούς τομείς.

Σχολιάστε το άρθρο

  • Φαίδρα Σίμιτσεκ

    Πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία Biologion και ωραίο παράδειγμα της διαδικασίας «δοκιμής και σφάλματος» που εφαρμόζουμε στο εργαστήριο και αλλού.
    Θυμήθηκα και την Μαρί Κιουρί που πέθανε λόγω της μακρόχρονης έκθεσής της στη ραδιενέργεια.

  • Σε ευχαριστώ πολύ Φαίδρα! Το εντυπωσιακό είναι ότι δεν ξέρω κατά πόσο έχουμε αποβάλει από πάνω μας τη διαδικασία αυτή, καθώς συχνά χρησιμοποιούμε σαν σωτηρία τεχνολογίες που δεν τις γνωρίζουμε αρκετά! Παράδειγμα τα αντιβιωτικά, τα οποία ήταν όντως επανάσταση στην Ιατρική για αρκετά χρόνια αλλά τώρα ίσως μας έχουν βάλει σε ένα κύκλο από τον οποίο δύσκολα βγαίνουμε!

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Απίστευτο αυτό με τα παπούτσια! Και από περιέργεια, οι ακτίνες σε οδοντίατρο και στον έλεγχο των αεροδρομίων πόσο ακίνδυνες είναι;

  • Όλες οι ακτίνες Χ είναι δυνητικά επικίνδυνες, με το σημαντικό γύρω από την υγεία μας να είναι η δόση της ακτινοβολίας. Αυτό γιατί οι αρνητικές συνέπειες της ακτινοβολίας είναι ένα φαινόμενο συσσωρευτικό, μαζεύοντας μία δόση ακτινοβολίας φέτος λ.χ. και κάνοντας ακτινογραφία ξανά του χρόνου, οι ποσότητες της ακτινοβολίας σχεδόν αθροίζονται. Για το λόγο αυτό υπάρχει το ανεπίσημο όριο της μία ακτινοβολίας το χρόνο.

    Στο πλαίσιο αυτό, δεν είναι δυνατόν στο αεροδρόμιο να σε πλακώνουν στις ακτινοβολίες. Έτσι, τα καινούργια μηχανήματα που λένε ότι θα σκανάρουν όλο το σώμα βασίζονται σε μια τεχνολογία (backscatter x ray) η οποία έχει χαμηλή δόση ακτίνων, και έτσι η ακτινοβολία που δεχόμαστε είνα μικρότερη. Στους οδοντίατρους τώρα, δεν μου έχει τύχει, και ελπίζω να μη μου τύχει :), οπότε έχω πλήρη άγνοια!

  • Pingback: 2 (μουσεία) + 3 (υποδηματοποιοί) = 3 εκθέσεις — People & Ideas

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.