Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Ο σύγχρονος homo ludens και το θαύμα της συλλογικής εξυπνάδας

Το παιχνίδι είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης και χάρη στις νέες τεχνολογίες το θέμα έχει πάρει καινούργιες και πρωτόγνωρες διαστάσεις, τόσο που διαφαίνεται πως ο άνθρωπος θα εξελιχθεί σε homo ludens, και το παιχνίδι θα διαμορφώνει την κοινωνία του αύριο.

Μεταξύ άλλων αυξάνει τις γνωστικές μας ικανότητες όπως είναι η μνήμη (βλέπε το γνωστό Sudoku), εξασκεί τις οπτικές μας ικανότητες (π.χ. διαδικτυακά πολεμικά παιχνίδια), μπορεί όπως στην περίπτωση των διαδικτυακών παιχνιδιών στρατηγικής σε πραγματικό χρόνο να μας κάνει να αναπτύξουμε μοναδικές ικανότητες. Για παράδειγμα, αναγκάζει τον παίκτη να μεταφέρει τις διαχειριστικές ικανότητές του από έναν τομέα (π.χ. πολεμικό) σε έναν άλλο άσχετο (π.χ. διαχείριση της σοδειάς). Στο παιχνίδι World of Warcraft οι παίκτες συνθέτουν μια κοινωνία χωρίς ηγέτες από όπου όμως ξεπηδάει αυθόρμητα ένας όταν προκύπτει κάποιο πρόβλημα που ζητά λύση. Όταν αυτό επιτευχθεί, ο παίκτης-ηγέτης επιστρέφει στο αρχικό αναρχικό σύστημα και στον όχλο. Αυτό αποδεικνύεται πως είναι μια διαδικασία που λειτουργεί από μόνη της και πολύ καλύτερα και αποτελεσματικότερα από οποιοδήποτε πραγματικό ιεραρχικό σύστημα. Έτσι πολλοί είναι εκείνοι που μελετούν τους μηχανισμούς των διαδικτυακών παιγνίων, το πώς οι άνθρωποι κινούνται και αναπτύσσονται μέσα σ’αυτά με στόχο να εμπνευστούν και να βρουν λύσεις σε πραγματικές ανάγκες.

Από τα serious game”, που ουσιαστικά προσπαθούν να καλύψουν ένα δύσκολο και πολλές φορές άχαρο θέμα (π.χ. τα μαθηματικά) σε κάτι πιο διασκεδαστικό -ένα είδος εκπαιδευτικού παιχνιδιού-, περνάμε στην gamification, που εισάγει μηχανισμούς παιχνιδιού και ανταμοιβής σε επιχειρήσεις λόγου χάριν. Το μάρκετιγκ έχει καταπιαστεί με αυτήν τη έννοια και την συναντάμε παντού, από τις προσφορές για τηγάνια και πιάτα στο σούπερ μάρκετ που κερδίζονται με πόντους, μέχρι την προσέλκυση πελατών σε ασφαλιστικές εταιρείες μέσα από κάποιο διαδικτυακό παιχνίδι.

Αλλά πολύ περισσότερο ενδιαφέρον έχει το λεγόμενο crowdsourcing -το να προσελκύσει κανείς ένα πλήθος μέσω διαδικτύου- που βασίζεται στο γεγονός ότι παίκτες που παίζουν ομαδικά, αποκτούν ένα πολύ μεγαλύτερο βαθμό εξυπνάδας από όσο αν έπαιζαν ξεχωριστά ή αν βασιζόμασταν μόνο στην υπολογιστική δύναμη των αλγόριθμων. Η αξιοποίηση μεγάλων ομάδων μέσω του παιχνιδιού, πραγματικός καταλύτης της συλλογικής εξυπνάδας, και ο συχετισμός των μοναδικών γνωστικών ικανοτήτων του ανθρώπου (π.χ. λήψη αποφάσεων βάσει της διαίσθησης, κριτικός συλλογισμός) με τις δυνατότητες των υπολογιστών και στόχο την επίτευξη μεγάλων έργων με κοινωνικό χαρακτήρα είναι ένα πολύ επίκαιρο ζήτημα.

Όλα ξεκίνησαν με το CAPTCHA και τα re- CAPTCHA του Luis Von Ahn το 2000 που περιγράψαμε σε παλαιότερο άρθρο, ένα παράδειγμα του πως μια ανιαρή αλλά υποχρεωτική κίνηση -η εγγραφή σε μια σελίδα- μπορεί να έχει μεγάλο κοινωνικό όφελος.

Η αξιοποίηση αυτών των στιγμών ανίας -όπως λέει ο Luis van Ahn- τον οδήγησε στη δημιουργία των Games with a Purpose (GWAP), δηλαδή σε μικρά παιχνίδια διαδικτυακά “που έχουν ένα χρήσιμο σκοπό”. Στο παιχνίδι ESP για παράδειγμα, οι χρήστες πρέπει να βάλουν μια λεζάντα σε μια εικόνα που περιφέρεται χωρίς ταυτότητα στο διαδίκτυο. Ζευγάρια παικτών δημιουργούνται τυχαία, με διάφορους τρόπους προκύπτει αλληλεπίδραση μεταξύ τους, και για κάθε εικόνα επιλέγονται οι λέξεις-κλειδιά που προτίμησαν και οι δυο παίκτες.

Στην δυνατότητα επεξεργασίας του ανθρωπίνου εγκεφάλου και όχι μόνο στην ανάπτυξη των κομπιούτερ καθώς και στην παιγνιώδη ανθρώπινη φύση ποντάρουν όλο και περισσότερο εταιρείες και οργανισμοί. Για παράδειγμα η NASA αποφάσισε να διαχειριστεί τις πληροφορίες που λαμβάνει με την βοήθεια των χρηστών ώστε να φτιάξει βάσεις δεδομένων. Στο παιχνίδι ZOOniverse, οι χρήστες καλούνται να συμμετάσχουν σε ερευνητικά προγράμματα και να αναλύσουν για παράδειγμα, το μέγεθος και το βάθος των κρατήρων της Σελήνης, να μελετήσουν τις ηλιακές εκρήξεις ή το πώς δημιουργούνται οι γαλαξίες. Προσφέρουν έτσι μια δουλειά πολύ χρήσιμη για τους επιστήμονες, δωρεάν για τη NASA και όπου οι καλύτεροι αλγόριθμοι αποτυγχάνουν.

Η περίπτωση του Fold.it, ενός επιστημονικού παιχνιδιού εξιχνίασης πρωτεϊνικών δομών που ανέπτυξαν Αμερικανοί πανεπιστημιακοί, έλαβε μεγάλη δημοσιότητα πρόσφατα. Επέτρεψε να αποσαφηνιστεί η τεταρτοταγής δομή ενός ενζύμου με κρίσιμο λειτουργικό ρόλο στην εξάπλωση του ιού του AIDS. Αυτό που δεν κατάφεραν να βρουν οι επιστήμονες επί 10 χρόνια, ανακαλύφθηκε σε 10 μόλις μέρες από τους 40.000 χρήστες που έπαιξαν το παιχνίδι: το αποτέλεσμα αποτελεί ένα ορόσημο στην έρευνα πάνω στον ιό.

Να αναφέρουμε και άλλο ένα παιχνίδι στον χώρο της επιστήμης. Το Phylo, που δημιούργησε το Πανεπιστήμιο McGill του Καναδά, αποσκοπεί στην παράταξη πολλαπλών αλληλουχιών του DΝΑ ώστε να εντοπιστούν παρόμοιες περιοχές καθώς αυτές οι ομοιότητες μπορούν να είναι αποτέλεσμα λειτουργιών, δομικών ή και εξελικτικών ομοιοτήτων μεταξύ των αλληλουχιών. Από αυτές τις παρατάξεις οι βιοεπιστήμονες μπορούν να εντοπίσουν σημαντικά λειτουργικά σημεία και να περιγράψουν χαρακτηριστικές μεταλλάξεις, ακόμα και να περιγράψουν την προέλευση γενετικών παθήσεων.

Το εγχείρημα Noah είναι ένα άλλο παράδειγμα διαχείρισης της συλλογικής εξυπνάδας και αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα. Επιτρέπει στους χρήστες του να τεκμηριώσουν την άγρια φύση του τόπου όπου ζούνε και τους παροτρύνει να φωτογραφίσουν, να επισημάνουν και να μάθουν περισσότερα γύρω από την πανίδα και την χλωρίδα της περιοχής τους. Όλα τα δεδομένα που συλλέγονται αποτελούν μια πολύτιμη πηγή πληροφοριών για τους ερευνητές ενώ παράλληλα τροφοδοτούν μια βάση δεδομένων που ενημερώνεται σε πραγματικό χρόνο με ανοιχτή πρόσβαση στο κοινό.

Να πάμε και στον χώρο του τουρισμού και συγκεκριμένα στην Ιαπωνία. Η εικόνα της χώρας ως τουριστικού προορισμού είχε πληγεί σοβαρά από το καταστροφικό τσουνάμι. Για να αντιστρέψει τις αρνητικές εντυπώσεις, η κυβέρνηση της Ιαπωνίας απευθύνθηκε στους φοιτητές της Berghs School of communication της Σουηδίας για να δημιουργήσουν μια εφαρμογή, την «Post from Japan»: μέσω αυτής οι τουρίστες εκεί μπορούν με δωρεάν χρόνο πλοήγησης στο κρατικό Wifi να κατεβάσουν τις φωτογραφίες που αφορούν τη χώρα και να τις διοχετεύσουν στα κοινωνικά δίκτυα. Με αυτόν τον τρόπο καταφέρνει να προωθηθεί σε μαζικό βαθμό μια ελκυστική και θετική εικόνα της χώρας. Έξυπνο!

Το ζητούμενο φαίνεται λοιπόν να είναι να συνδέσεις ανθρώπους και κομπιούτερ ώστε συλλογικά να δράσουν με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα απ’ όσο θα μπορούσε οποιοσδήποτε μεμονωμένος άνθρωπος, ομάδα ή υπολογιστής. Ένα σύνθετο πρόβλημα τεμαχίζεται σε παιχνίδια που είναι σχετικά απλά, παρέχουν κίνητρα για επιστροφή και απευθύνονται σε μη ειδικούς. Άκρως επαναστατική ιδέα, οποιοσδήποτε μπορεί έτσι να συνεισφέρει για το καλό όλων σε τομείς όπως η επιστήμη, στην κοινωνία, στο περιβάλλον ακόμα και στην αρχαιολογία. Ο δρόμος μόλις άνοιξε και οι εφαρμογές και δυνατότητες φαίνονται άπειρες.

via X

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.