Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Søren Kierkegaard, «Ο Ιππότης της υποκειμενικότητας»

Δεν έχω παρά μόνο ένα φίλο-είναι η ηχώ.
Γιατί είναι αυτή φίλος μου; Επειδή αγαπώ τον πόνο μου
κι αυτή δεν μου τον παίρνει.
Δεν έχω παρά μόνο ένα έμπιστο-είναι η σιωπή της νύχτας.
Και γιατί είναι ο έμπιστός μου; επειδή σιωπά

Ο Søren Kierkegaard (Σαίρεν Κίρκεγκωρ) (1813-1855) γεννήθηκε και πέθανε στην Κοπεγχάγη.

Φιλόσοφος, εισηγητής της διδασκαλίας του υπαρξισμού, «ο πιο διεισδυτικός ανακριτής της ανθρώπινης ψυχής πριν τον Freud» κατά τον Lacan, πρόδρομος της φιλοσοφικής σκέψης του 20ου αιώνα, που εντάσσεται στους ένθεους υπαρξιστές φιλοσόφους και επηρέασε σε βάθος τόσο τον Jaspers και τον Wittgenstein όσο τον Heidegger και τον Sartre. 1 2

Υπήρξε το νεώτερο από τα επτά παιδιά μιας εύπορης οικογένειας που έζησε το θάνατο της μητέρας και των πέντε αδελφών του πριν το εικοστό πρώτο έτος της ηλικίας του, γεγονός που συνέτεινε στη μελαγχολία του και στη δημιουργία ενός συναισθήματος ενοχής και απελπισίας ταυτόχρονα.

Ωστόσο αρχικά, η διαμόρφωση αυτής της ψυχολογικής του κατάστασης μάλλον εδράζεται στην επίδραση που του άσκησε ο πατέρας του ο οποίος είχε την εμμονή ότι αμάρτησε ενώπιον του Θεού.

Αποφάσισε να σπουδάσει φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης και συγκεκριμένα το φιλοσοφικό σύστημα του Hegel, σύντομα όμως εγκατέλειψε τις σπουδές καθώς δεν βρήκε στη διδασκαλία του ό,τι ζητούσε,

μια ιδέα αληθινή για μένα, που να μπορώ γι’ αυτήν να ζήσω ή να πεθάνω.

Επειδή ούτε στην εκκλησία που χαρακτηριζόταν από τυπικότητα μπόρεσε να βρει καταφύγιο, στράφηκε στον ακόλαστο βίο χωρίς όμως ποτέ να ξεπεράσει το αίσθημα της ενοχής και της απελπισίας, γεγονός που τον οδήγησε πίσω στις σπουδές και στην εκπόνηση της διδακτορικής του διατριβής με θέμα ‘η ιδέα της ειρωνείας με συνεχή αναγωγή στο Σωκράτη’.

Όπως και ο Σωκράτης, είναι αρνητής του συστήματος, της πραγματικότητας και των ειλημμένων ιδεών, υποβάλλει το κάθε τι σε κριτική και διακηρύσσει την προσωπική αλήθεια, αυτήν που ο Σωκράτης εκμαιεύει από τον καθένα.

Αυτό που τον αφορά είναι ‘η αυθεντικότητα της προσωπικής ύπαρξης’ την οποία σε ολόκληρη τη φιλοσοφική δράση του προσπάθησε να την κρατήσει έξω από κάθε σύστημα.

Στη συνέχεια έγινε πάστορας, θέση την οποία αργότερα εγκατέλειψε ,αγωνιζόμενος ως το τέλος της ζωής του εναντίον της επίσημης Δανικής εκκλησίας -που εκείνη την εποχή βρισκόταν σε κατάσταση παρακμής και απαθλίωσης-και τους χιλιάδες τελετουργούς της καθώς και της ρηχότητας του χριστιανικού τρόπου ζωής.

Αρραβωνιάστηκε τη νεαρή αγαπημένη του Regina Olsen την οποία όμως επίσης εγκατέλειψε σύντομα καθώς συνειδητοποίησε πως τον καλούσε μια εσωτερική φωνή σε ένα είδος ζωής που αδυνατούσε να μοιραστεί με άλλον.

Με δεδομένα τα βιώματα της ίδια του της ζωής, τρεις φάσεις ουσιαστικά από τις οποίες διήλθε (τον ακόλαστο βίο του, την αποκατάσταση στις σπουδές και στον επαγγελματικό και προσωπικό βίο και τέλος στην κοινωνική του απομόνωση, ο Kierkegaard διέκρινε τρία στάδια της ανθρώπινης ύπαρξης 3:

α) το αισθητικό στάδιο στο οποίο κυριαρχεί ο πόνος και η ανία, β) το ηθικό στάδιο στο οποίο η συναίσθηση του καθήκοντος κυριαρχεί σε βάρος των ηδονικών απολαύσεων και γ) το θρησκευτικό στάδιο στο οποίο οδηγείται η ανθρώπινη ύπαρξη μέσα από το συναίσθημα της ενοχής και της απελπισίας που του προκάλεσαν τα δύο προηγούμενα στάδια και με μόνη δυνατότητα σωτηρίας την αντικατάσταση των κοινωνικών σχέσεων με τη σχέση προς τον ίδιο τον εαυτό ενώπιον του Θεού.

Κατά τον Kierkegaard το νόημα του χριστιανισμού συμπυκνώνεται σ’ αυτήν την εσωτερικότητα.

Ο Kierkegaard έγραψε πολλά από τα έργα του χρησιμοποιώντας διάφορα ψευδώνυμα χαρακτήρων που δημιουργούσε ο ίδιος για να αναπαραστήσει διαφορετικούς τρόπους σκέψης, όπως Βίκτωρ Ερημίτης, Ιωάννης της Κλίμακος, Ιωάννης της Σιωπής κ.α.

Μερικά από τα σπουδαιότερα έργα του είναι: Η έννοια της Ειρωνείας, Είτε-είτε, Ασθένεια προς θάνατον, Φόβος και τρόμος, Η έννοια της Αγωνίας, Φιλοσοφικά Ψιχία κ.α

Notes:

  1. Αude Lancelin- Marie Lemonnier (2008). Οι φιλόσοφοι κι ο έρωτας. Aθήνα: Εκδόσεις Πατάκη
  2. Πελεγρίνης, Θεοδόσης (2004). Λεξικό της Φιλοσοφίας. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη
  3. Søren Kierkegaard, (2009). Διαψάλματα. Αθήνα: Εκδόσεις Ροές

Σχολιάστε το άρθρο

  • Λητώ Σεϊζάνη

    Ενδιαφέρον κείμενο. Υπάρχει και ένα σάϊτ για τον Κ. στα ελληνικά, το οποίο έχει δημιουργήσει ο φίλος του P and I, Γ.Ρούκαλης. Μπορείτε να το βρείτε εδώ

    http://www.kierkegaard.gr/

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.