Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Έχει αλλάξει το κλίμα;

communiquer_changements_climatiques

Με αφορμή το ενδεχόμενο ενός πολύ ζεστού καλοκαιριού, ανατρέχω σε ένα σημαντικό κατά τη γνώμη μου άρθρο που αφορά στις κλιματικές αλλαγές και στο μέλλον μας. Με τίτλο “Approaching a state shift in Earth’s biosphere,” το άρθρο δημοσιεύτηκε στο Nature το 2012. Είκοσι δυο συγγραφείς συμμετέχουν και αξιολογούν 100 δημοσιεύσεις σχετικές με τα όσα ξέρουμε για τα περιβαλλοντικά tipping points, δηλαδή τα περιβαλλοντικά φαινόμενα καμπής, χωρίς επιστροφή μετάβασης από ένα στάδιο σε άλλο. Η έννοια αυτή έγινε γνωστή από τον Malcolm Gladwell στον χώρο των κοινωνικών επιστημών αλλά και από τον Kenneth Wilson που ανέπτυξε τα σχετικά μαθηματικά μοντέλα -πράγμα που του χάρισε Νόμπελ φυσικής το 1982.

Παραδοσιακά λοιπόν αντιλαμβανόμαστε την φύση ως κάτι στατικό, σε ισορροπία, με κάθε αλλαγή να πραγματοποιείται σταδιακά. H πραγματικότητα είναι όμως διαφορετική, τα οικοσυστήματα είναι δυναμικά και ρευστά, πάντα όμως σε καθορισμένα βιολογικά πλαίσια. Η έννοια των “σημείων ανατροπής” των tipping points, έρχεται να εκφράσει κάτι που συμβαίνει όταν διαταράσσονται αυτά τα πλαίσια – για παράδειγμα υπερβολική αύξηση της θερμοκρασίας – και πώς τα συστήματα ανταποκρίνονται αλλάζοντας ριζικά, απότομα και απρόβλεπτα.

Τέτοια φαινόμενα συνέβησαν ήδη στην ιστορία της Γης και συγκεκριμένα 450 εκατομμύρια χρόνια με τη λεγόμενη έκρηξη της Καμβρίου περιόδου και την ανάπτυξη των πολυκυτταρικών οργανισμών. Η αλλαγή της βιο-γεω-χημικής σύστασης της Γης λόγω της βακτηριακής οξυγόνωσης των αρχέγονων θαλασσών και της αλλαγής της έντασης του ήλιου. διαμόρφωσε την κρίσιμη καμπή. Ανάλογη ουσιαστική αλλαγή πραγματοποιήθηκε επίσης με το τέλος της εποχής των παγετώνων και τη μετάβαση μέσα σε μόλις 200 χρόνια σε ένα κλίμα ηπιότερο, αυτό της Ολοκαίνου.

Σήμερα, προέρχεται από τα 7 δισεκατομμύρια των ανθρώπων που με συνεργατικό τρόπο πιέζουν τις διεργασίες του πλανήτη.

Συγκεκριμένα, το 43% της επιφάνειας της Γης κυριαρχείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα, κάτι που επηρεάζει άλλη τόση επιφάνεια. Το ένα τρίτο του διαθέσιμου νερού προσδιορίζεται για ανθρώπινη χρήση ενώ το 20% όλης της ζωικής παραγωγής του πλανήτη πηγαίνει και αυτό για ανθρώπινη χρήση. Η εξαφάνιση των ειδών ακολουθεί πρωτόγνωρους ρυθμούς. Τάσεις ανατροπής χωρίς επιστροφή παρατηρούνται ήδη σε διάφορα μεμονωμένα περιβάλλοντα όπως σε τοπικές λιμνούλες ή στους κοραλλιογενείς υφάλους, και οι ραγδαίες αλλαγές στο κλίμα και στη βιόσφαιρα προκαλούν ακραία διατάραξη όλο και περισσότερων οικοσυστημάτων.

Είναι πολύ πιθανόν, λοιπόν, όπως αξιολογούν οι αρθρογράφοι, να οδηγηθούμε με απότομο, απρόβλεπτο και κλιμακούμενο τρόπο, συνολικά, σε μια καινούργια τάξη πραγμάτων η οποία είναι αδύνατον να προβλεφθεί επακριβώς. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θεωρείται πιθανόν να συμβεί στα επόμενα εκατό χρόνια. Δεν ξέρουμε αν είναι αναπόφευκτο ή όχι, και αν ναι, πότε στο μέλλον θα συμβεί.

Περνάω στην εταιρεία Information Is Beautiful, με επικεφαλής τον David Mc Candless που ειδικεύεται στην οπτικοποίησηση των δεδομένων (data) σε διάφορους τομείς και δημοσιεύει άρθρα σε γνωστές εφημερίδες όπως η Guardian. Η εταιρεία αξιοποίησε δεδομένα μεγάλου εύρους γύρω από την κλιματική αλλαγή και τα παρουσιάζει στο ακόλουθο πληροφοριοδότημα. Μπορείτε να βρείτε τα στοιχεία που χρησιμοποίησε εδώ και να τα αξιολογήσετε ελεύθερα.

IiB-CO2-graphic-v3-001

Έτσι, η βιομηχανική επανάσταση προκάλεσε μέσα σε 150 χρόνια μια αύξηση της θερμοκρασίας 0,8 βαθμών Κελσίου και μια περαιτέρω αύξηση κατά 0,7 βαθμούς Κελσίου (συνολικά 1,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα επίπεδα της προ-βιομηχανικής εποχής) πράγμα αναπόφευκτο δεδομένου του διοξειδίου του άνθρακα που έχουμε ήδη παράγει από το 2000 έως σήμερα.

Από ‘δω και πέρα, εκτιμάται ότι αν συνεχίσουμε να καταναλώνουμε το “κεφάλαιο άνθρακα” που διαθέτουμε πριν φτάσουμε σε επίπεδα αύξησης θερμοκρασίας επικίνδυνα για το σύνολο της ανθρωπότητας, η συνολική αύξηση θα είναι 2οC. Το πληροφοριοδότημα μεταφράζει περαιτέρω αυτήν την εκδοχή σε στάθμη θαλάσσης, όξυνση των ωκεανών, ακραίες καιρικές συνθήκες, απόδοση καλλιεργειών σε σιτηρά και μείωση της βιοποικιλίας.

Αξίζει να το περιεργαστείτε, να δείτε τα σημεία που θα είναι πραγματικότητα και σε συνδυασμό με την αναφερόμενη ανασκόπηση βιβλιογραφίας, να αναλογιστείτε τελικά τις ευθύνες σας αναζητώντας λύσεις.

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.