Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Αφηγήσεις του παρελθόντος

shoah

Έντεκα χρόνια εργασίας, τριάμισι χρόνια ερευνών σε δεκατέσσερις χώρες, δεκάδες μαρτυρίες ανθρώπων που ξαναβρέθηκαν, 350 σελίδες σεναρίου…: το έργο Shoah («εξουδετέρωση“ «καταστροφή” στα εβραϊκά) του Γάλλου Claude Lanzmann, είναι ένα γεγονός κινηματογραφικό και ιστορικό και αφηγείται τη γενοκτονία που διέπραξαν οι ναζί κατά των Εβραίων. Η ταινία βραβεύτηκε με 13 διεθνείς διακρίσεις για καλύτερο ντοκιμαντέρ, μεταξύ των οποίων και ένα César το 1986, το Βραβείο του Φεστιβάλ του Rotterdam και δυο Βραβεία BAFTA το 1987.

Ο Κλωντ Λανζμάν βρήκε τους Εβραίους επιζώντες των στρατοπέδων εξόντωσης. Κυνήγησε ναζί και κατάφερε να τους φιλμάρει κρυφά. Επέστρεψε σε τόπους όπως Chelmno, Ponari, Treblinka, Sobibor, Auschwitz, για να μιλήσει με Πολωνούς μάρτυρες. Στο έργο όλοι οι πρωταγωνιστές σχετίζονται άμεσα με τα στρατόπεδα , δεν ανατρέχει σε αρχεία, σε εικόνες που προκαλούν σοκ, δεν προβάλλει φωτογραφίες θανόντων αλλά μιλάει για το θάνατο. Είναι ένα έργο μνήμης που εξαφανίζει την απόσταση μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος, παρουσιάζοντας ένα-ένα τα κομβικά σημεία της “τελικής λύσης”.

Η Σιμόν ντε Μποβουάρ λέει το 1985 για την ταινία: “Μετά τον πόλεμο διαβάσαμε πολλές αφηγήσεις για τα γκέτο και τα στρατόπεδα εξόντωσης. Ήμασταν συγκλονισμένοι. Βλέποντας σήμερα την εκπληκτική ταινία του Claude Lanzmann, συνειδητοποιούμε ότι δεν είχαμε δει τίποτα. Παρ’όλες τις γνώσεις μας, η απόλυτη φρίκη παρέμεινε μακριά μας. Για πρώτη φορά, τη ζούμε στο κεφάλι μας, στην καρδιά μας, στη σάρκα μας […]. Ποτέ δεν θα είχα φανταστεί έναν τέτοιο συνδυασμό φρίκης και ομορφιάς”.

Η δράση ξεκινάει σήμερα στο Chelmno, της Πολωνίας, 80 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Lodz, στην καρδιά μιας περιοχής όπου άλλοτε ζούσε μεγάλος πληθυσμός Εβραίων. Ήταν το πρώτο στρατόπεδο εξόντωσης Εβραίων με αέρια της Πολωνίας από τις 7 Δεκεμβρίου του 1941. Τετρακόσιες χιλιάδες Εβραίοι δολοφονήθηκαν εκεί σε δυο ξεχωριστές περιόδους: από τον Δεκέμβριο του ’41 έως την άνοιξη του ’43 και από τον Ιούνιο του ’44 έως τον Ιανουάριο του ’45. Μέχρι το τέλος, ο τρόπος θανάτωσης ήταν ο ίδιος: φορτηγό αερίων.

Από τους 400 χιλιάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά που έφτασαν εκεί, μόνο δύο επέζησαν: ο Mikael Podchlebnik και ο Simon Srebnik. Ο τελευταίος, επέζησε από τη δεύτερη περίοδο, ήταν τότε δεκατριάμιση χρόνων: ο πατέρας του δολοφονήθηκε μπροστά στα μάτια του, στο γκέτο του Lodz, και η μάνα του μπήκε στα φορτηγά του Chelmno. Οι SS τον πήραν να εργαστεί στο στρατόπεδο στα εβραϊκά τάγματα εργασίας που είχαν για τη συντήρηση του στρατοπέδου ενώ προορίζονταν ταυτόχρονα για θάνατο…” (Απόσπασμα από την εισαγωγή στην αρχή του έργου)

….

Razskys

Πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, σχεδόν ένα εκατομμύριο Ευρωπαίοι έφυγαν εξόριστοι στα γκούλαγκ, τα σοβιετικά στρατόπεδα εργασίας, ή σε μακρινά χωριά της Σιβηρίας και της Κεντρικής Ασίας. Το ψηφιακό μουσείο « Ηχητικά αρχεία – Ευρωπαϊκές μνήμες του γκουλάγκ«, άνοιξε τις διαδικτυακές του πόρτες το Μάρτιο του 2011, και διαθέτει στους χρήστες του πάνω από 150 μαρτυρίες και προσωπικές φωτογραφίες επιζώντων. Μια μεγάλη έρευνα του Εθνικού Γαλλικού Κέντρο Ερευνών (CNRS ) και της Διεθνούς Γαλλικής Ραδιοφωνίας (RFI), έργο δεκατριών ερευνητών από οκτώ χώρες της Ευρώπης που έγινε σε δεκαπέντε χώρες (η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται).

Η αφήγηση του Teodor Shanin είναι μια από τις ιστορίες ζωής που μπορείτε να ακούσετε.

Μια μέρα του Ιουνίου του ’41 ενώ οι Γερμανοί πλησιάζουν το Vilnius, πρωτεύουσα της νεοσύστατης σοβιετικής Λιθουανίας, ένας αξιωματικός της τότε πολιτικής αστυνομίας της Σοβιετικής Ένωσης (NKVD) μαζί με τους στρατιώτες του μπαίνουν στο σπίτι της οικογενείας του Teodor Shanin. Έρχονται να τους συλλάβουν λόγω της κοινωνικής τους προέλευσης. Ο Teodor είναι 11 ετών, και η μικρή του αδελφή τεσσάρων. Ο αξιωματικός κάνει τότε μια απίστευτη κίνηση: λέει ότι λόγω των δύσκολων συνθηκών των περιοχών στις οποίες θα πάνε, θα κάνει τα στραβά μάτια και δεν θα πάρει τη μικρή αδελφή αρκεί να την δώσουν σε κάποιον. Αυτό έκαναν και την άφησαν στον παππού. Ο πατέρας καταδικάζεται στα καταναγκαστικά έργα και στέλνεται στη Σιβηρία.

Ο Teodor και η μητέρα του αρχίζουν ένα μεγάλο ταξίδι μέχρι την κεντρική Ασία. Όταν απελευθερώνεται, ο πατέρας τους ξαναβρίσκει και με το τέλος του πολέμου, ο Teodor φεύγει από τη χώρα περνώντας από το Vilnius σε αναζήτηση της αδελφής του. Δεν τη βρίσκει γιατί υπέστη τη μοίρα όλων των Εβραίων της πόλης. Τουφεκίσθηκε πολύ γρήγορα μόλις μπήκαν οι Γερμανοί στην πόλη.

Ο Teodor φεύγει στην Πολωνία αλλά την εγκαταλείπει γρήγορα λόγω των αντισημιτικών βιαιοπραγιών που γίνονταν και πάει στη Γαλλία, στο Ισραήλ και το Ηνωμένο Βασίλειο όπου γίνεται καθηγητής πανεπιστημίου κοινωνιολογίας και ένας από τους μεγαλύτερους ειδικούς της ρώσικης αγροτικής τάξης. Από την αρχή της perestroïka, διδάσκει παράλληλα στη Ρωσία και το Ηνωμένο Βασίλειο και πρόσφατα βραβεύτηκε από τη Βασίλισσα της Αγγλίας για το έργο του.

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.