Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Σινεμά (3) | Το P&I θυμάται…

oi_kuvngoi_2

Μακρινή μητέρα ρόδο μου αμάραντο… («Οι κυνηγοί», 1977)

Μια Ελλάδα που προσπάθησε αλλά απέτυχε, ζώντας έκτοτε στη μνήμη -και την αισθητική- ενός πολύ μεγάλου σκηνοθέτη. Το πτώμα της εύλογα δημιουργεί αμηχανία σε όλους, εχθρούς όσο και φίλους (ή «φίλους»), για αυτό και θα ξαναταφεί. Και οι ισορροπίες, πολιτικές, κοινωνικές, ψυχολογικές (και πολιτισμικές – αισθητικές, θα τολμούσα να πω), θα αποκατασταθούν…

Κακήν κακώς; Κουτσά στραβά; Δε βαριέσαι, κανένας δεν δίνει δεκάρα τσακιστή. Aυτός ήταν από εκείνους που έδωσαν … πολύ περισσότερα. Και πέρα από την ευθύνη και το χρέος απέναντι στην Ιστορία (που βίωνε τραυματικά σε προσωπικό επίπεδο, το έργο του «ουρλιάζει» ως προς αυτό), ήταν αρκετά έξυπνος για να καταλάβει (πολύ νωρίς) τους ανοιχτούς λογαριασμούς που έχουμε μαζί της. Δεν τους τακτοποιήσαμε, ως εκ τούτου συνεχίζουμε να την κουβαλάμε (την Ιστορία) ως «βάρος». Και η Ιστορία εκδικείται…

Από το ιδιοφυές «Οι κυνηγοί» του Θόδωρου Αγγελόπουλου (βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ του Σικάγο, βραβείο Ένωσης Τούρκων κριτικών), την «κορυφή του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου», κατά τον μακαρίτη Βασίλη Ραφαηλίδη.

ΥΓ. Η ίδια αμηχανία (για την οποία κάνω λόγο πιο πάνω), διάχυτη, όσον αφορά το έργο, την αισθητική αλλά και το πρόσωπο του ίδιου του δημιουργού: προσωπικότητα, ταλέντο, ήθος. Τόσο στο «σινάφι» του, όσο και σε επίπεδο ευρύτερης κοινής γνώμης (για την επίσημη Πολιτεία δεν συζητάμε). Ακόμα και μετά το θάνατό του, εννοείται. Τυχαίο; Δεν νομίζω…

Σαν σήμερα, πριν 2 χρόνια, χάνεται εντελώς άδοξα ένα τεράστιο κεφάλαιο για τον παγκόσμιο κινηματογράφο – και, από ένα σαδιστικό καπρίτσιο της μοίρας, ένας φουκαράς συνοριακός φρουρός περνά στην Ιστορία. Είναι μάταιο να επιχειρήσει κανείς να συνοψίσει, έστω, στο πλαίσιο ενός μικρού σημειώματος σαν και τούτο, την καλλιτεχνική συνέπεια, συνέχεια και ανέλιξη στο έργο του Θόδωρου Αγγελόπουλου, έργο – συνείδηση της σύγχρονης Ελλάδας: πρακτικά μιλάμε για ολόκληρο αισθητικό σύστημα, ένα διακριτό, συνεκτικό κινηματογραφικό σύμπαν. Στο πρόσωπό του, η μεν πολύπαθη ελληνική Αριστερά θα βρει έναν εξαιρετικά ευαίσθητο ποιητή, η δε χώρα έναν διεθνούς εμβέλειας και αναγνώρισης δημιουργό και διανοητή που θα αναπτύξει, μέσα από τη τέχνη του, έναν μοναδικής οξύνοιας, διαύγειας και εγκυρότητας στοχασμό πάνω στη σύγχρονη Ιστορία του τόπου. Μόνο που η χώρα τά’χει φορτώσει όλα στον κόκορα προ πολλού, το τελευταίο που την απασχολεί είναι οι πραγματείες και ερμηνείες των ιστορικών δρώμενων από υψηλού επιπέδου κινηματογραφιστές…

Είναι αδύνατον να γίνει αντιληπτή η ιδιάζουσα πραγματικότητα της «ελληνικής περίπτωσης» αγνοώντας την υπόθεση της Αντίστασης κατά την Κατοχή –και εννοώ την έκβαση αυτής της υπόθεσης που είναι το απόλυτο, μεθοδολογικού χαρακτήρα, ορόσημο. Τα πάντα, μα τα πάντα, πηγάζουν από κει. Κι αν μια εγκληματική ηγεσία καταδίκασε ένα ανεπανάληπτο παλλαϊκό κίνημα σε οδυνηρή ήττα (για «νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε» κάνει λόγο ο πρώτος γραμματέα του ΕΑΜ), η διαχείριση της νίκης από τις μεταπολεμικές κυβερνήσεις αποτέλεσε τη «μήτρα» της Ιστορίας των νεώτερων χρόνων, καθορίζοντας τις εξελίξεις μέχρι τις μέρες μας. Στο βαθμό που είχες άλλου τύπου «φιλελεύθερη» (βλ. δεξιά) διακυβέρνηση μεταπολεμικά, η προσδοκία για μια διαφορετικής ποιότητας ιστορική απάντηση της «σοσιαλδημοκρατίας» θα ήταν βάσιμη. Επειδή ακριβώς δεν την είχες, η περιλάλητη «αλλαγή» είχε την πολυτέλεια να πορευτεί όπως όλοι πια γνωρίζουμε μεταπολιτευτικά, «κεφαλαιοποιώντας» (και δημαγωγώντας, σχετικά, φτηνά μέχρι την τελευταία στιγμή) τα αμαρτωλά πεπραγμένα του πολιτικού αντιπάλου. Και το γαϊτανάκι της κυβερνητικής διαδοχής συνεχίστηκε απτόητο, οδηγώντας εν τέλει τη χώρα στη χρεωκοπία και τα μνημόνια…

Είναι αμείλικτη η διαλεκτική της Ιστορίας, είναι αμείλικτη η Ιστορία σκέτα. Και η νέμεση μοιάζει αναπόφευκτη, προκειμένου για μια χώρα που επιμένει κουτοπόνηρα να τη κοροϊδεύει (την Ιστορία), κρύβοντας το ενοχλητικό παρελθόν της σαν τα σκουπίδια κάτω από το χαλί, με τον ίδιο τρόπο που οι κυνηγοί, εκπρόσωποι της εγχώριας «αστικής τάξης» (τρόπος του λέγειν, ο όρος τίθεται καταχρηστικά), κρύβουν στο χιόνι το ζεστό ακόμα (εν έτει 1977) πτώμα του αντάρτη στο φιλμ του Αγγελόπουλου. Όσο για τη γενιά της Κατοχής, παραμένει η πιο αδικημένη από καταβολής νεοελληνικού κράτους. Δεν υπάρχουν λόγια να περιγράψουν τη φρίκη που βίωσε εκείνος ο κόσμος, νιάτα, όνειρα και ελπίδες συντρίφτηκαν στις μυλόπετρες της Ιστορίας. Αίμα, πείνα και στερήσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου, το αυτό και στη συνέχεια. Σε συνδυασμό, βέβαια, με φυλακές, στρατοδικεία και εξορίες. Και σε συνδυασμό με τον βουβό πόνο από τις ταπεινώσεις αλλά και τους σπαραχτικούς συμβιβασμούς στους οποίους υποχρεώθηκε προκειμένου να επιβιώσει υποτυπωδώς.

Διότι αυτό που συντελέστηκε στην Ελλάδα μεταπολεμικά συνιστά «στρέβλωση» συνείδησης, εμπειρία που δεν βίωσε, φυσικά, κανένας Ευρωπαίος πολίτης. Μια υπόθεση που ανέδειξε έναν λαό στη πρωτοπορία της παγκόσμιας αντίστασης απέναντι στη φασιστική βαρβαρότητα, μια υπόθεση για την οποία ο ίδιος λαός πλήρωσε βαρύτατο τίμημα. Ενώ το πνεύμα της Αντίστασης (όπως ακριβώς ο κόσμος της) τσακίστηκε χωρίς έλεος…

Τουλάχιστον εκείνοι (η γενιά της Κατοχής) θυσιάστηκαν για τα επόμενους και στη συνέχεια προσπάθησαν, με όσες δυνάμεις διέθετε ο καθένας, να εξασφαλίσουν για τα παιδιά τους όσα (δηλαδή τα πάντα) στερήθηκαν οι ίδιοι. Για τους επιγόνους τους, αντίθετα, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή καμμία, μα καμμία απολύτως δικαιολογία…

oi_kuvngoi_1

 Θόδωρος Αγγελόπουλος (27/04/1935 – 24/01/2012). RIP.

Σενάριο – Σκηνοθεσία: Θόδωρος Αγγελόπουλος.

Παραγωγή: Θόδωρος Αγγελόπουλος (με τη συμμετοχή της ΙΝΑ και της ZDF)

Συνεργασία στο σενάριο: Στρατής Καρράς

Φωτογραφία: Γιώργος Αρβανίτης

Σκηνικά: Μικές Καραπιπέρης

Κοστούμια: Γιώργος Ζιάκας

Μουσική (& μουσική επιμέλεια): Λουκιανός Κηλαηδόνης

Στίχοι πρωτότυπων τραγουδιών: Λευτέρης Παπαδόπουλος

Μοντάζ: Γιώργος Τριανταφύλλου

Ήχος: Θανάσης Αρβανίτης

Διανομή: Βαγγέλης Καζάν

Μαίρη Χρονοπούλου
Μπέτυ Βαλάσση
Γιώργος Δάνης
Ηλίας Σταματίου
Αλίκη Γεωργούλη
Νίκος Κούρος
Εύα Κοταμανίδου
Στράτος Παχής
Χριστόφορος Κ. Νέζερ
Δημήτρης Καμπερίδης
Λουκάς Χρέλιας
Τάκης Δουκάκος
Βασίλης Τσάγκλος
Γιώργος Τζιφός
Αλέκος Αργυρίου

Σχολιάστε το άρθρο

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.