Έχετε δημιουργική σκέψη; Σας αρέσει να μοιράζεστε τις γνώσεις σας και να διευρύνετε τους ορίζοντές σας; Αν ναι, τότε το People & Ideas είναι για σας. Μπορείτε απλώς να γίνετε αναγνώστης του ή να κάνετε ένα παραπάνω βήμα: να γίνετε επιμελητής περιεχομένου ή δημιουργός περιεχομένου. Έτσι παρακολουθείτε, δημιουργείτε, βιώνετε και μεταδίδετε την μάθηση αεί διδασκόμενοι προς όφελος όλων.

Σινεμά (5) | Το P&I θυμάται…

 Terminate… With extreme prejudice
(«Apocalypse Now!», 1979)

Άλλο ένα απόσπασμα μιας αριστουργηματικής σεκάνς από το «Apocalypse Now!» του FF Coppola, η κρίσιμη σκηνή στο τέλος της πρώτης πράξης με την ανάθεση της αποστολής στον Captain Willard.

Μάθημα σεναριογραφίας και σκηνοθεσίας: η δόμηση της σκηνής, το ντεκουπάζ, η διεύθυνση των ηθοποιών, η ατμόσφαιρα κ.λπ., όλοι οι κώδικες διαμορφώνουν ένα εκπληκτικό αποτέλεσμα που απαντά αβίαστα και αρμονικά σε όλα τα δραματουργικώς ζητούμενα από τη σκηνή, η δε οργάνωση και ο έλεγχος που ασκεί ο δημιουργός στο υλικό του είναι απόλυτος…

Apocalypse_1

Η εισαγωγή της σκηνής (σε συνέχεια του εσωτερικού μονολόγου) με την είσοδο του ήρωα στο δωμάτιο, τη «χαλαρωτική» μουσική που ακούγεται, την ήρεμη κίνηση της μηχανής, την ανεπισημότητα στη συμπεριφορά των υψηλόβαθμων, όλα προδιαθέτουν για ένα φυσιολογικό debriefing και assignment. Πολύ γρήγορα αντλούμε πληροφορίες για το «σκοτεινό» στρατιωτικό παρελθόν του λοχαγού και την «επαγγελματική» του στάση. Ένας άνθρωπος κατάλληλα εκπαιδευμένος και με εμπειρία σε black ops, «εθισμένος» στη ζούγκλα, σε αγωνιώδη αναζήτηση αποστολής, αποφασισμένος να κρατήσει το στόμα του κλειστό. «It was no accident», όντως, ο κατάλληλος άνθρωπος για τη κατάλληλη δουλειά: θέλει σαν τρελός να επιστρέψει στη δράση αφ’ενός, αφ’ετέρου καταλαβαίνει καλά το «You understand Captain, this mission does nοt exist…» του H. Ford στο τέλος της σκηνής, έχει ήδη περάσει με επιτυχία τις εξετάσεις ως προς το σημείο αυτό. Με πολύ διακριτικό τρόπο δε, η ομήγυρη του περνάει την αίσθηση ότι «τον ξέρουν καλά» (και τον έχουν στο χέρι;).

Apocalypse_Now_2

Στα 03.00 λεπτά κι ενώ έχουν καθήσει στο τραπέζι (τα πάντα για να αισθανθεί άνετα ο ήρωας), θα ακουστεί το όνομα του Kurtz: η μέση της σκηνής. Η πρώτη -ηχητική- εντύπωση από τον «παράφρονα» συνταγματάρχη, για το σαλιγκάρι που σέρνεται -και επιβιώνει- στη κόψη του ξυραφιού (όταν η έμπνευση του καλλιτέχνη έχει κέφια…) και το σχόλιο πάνω στη στρατιωτική υποκρισία και ψέμα. Ήδη η ταινία ξαναπιάνει το νήμα με την ατμόσφαιρα της εισαγωγικής σκηνής –ενώ παράλληλα καλλιεργείται στον θεατή το ενδιαφέρον να γνωρίσει αυτή τη προσωπικότητα. Μόνο που το συγκεκριμένο ηχητικό υλικό έχει επιλεχθεί για να τεκμηριώσει την απίστευτη απόφαση που θα ανακοινωθεί σε λίγο. Η έκπληξη στο βλέμμα του ήρωα, η ενόχληση σε αυτό του Ford, ο εκνευρισμός του στρατηγού, η ψυχρότητα του τύπου με τα πολιτικά (η υπόθεση δεν είναι αμιγώς στρατιωτική…). Ο Kurtz έχει παραφρονήσει και η Διοίκηση βρίσκεται στη δυσάρεστη θέση να δώσει λύση στο πρόβλημα, δεν μπορεί να κάνει διαφορετικά. «His ideas, his methods…», η δολοφονία των δύο διπλών πρακτόρων χωρίς έγκριση, όλα -θα έπρεπε να- συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι ο συνταγματάρχης έχει υπερβεί το «όριο θραύσης» του. Ο στρατηγός αντιλαμβάνεται ότι η αποσπασματική μέχρι τώρα ενημέρωση δεν είναι πειστική. Και δεν δύναται να δικαιολογήσει την ανάθεση της συγκεκριμένης αποστολής.

Απέναντι σε έναν Willard που τα έχει κυριολεκτικά χαμένα, ο μονόλογος που ακούγεται είναι από τις αυθεντικότερες στιγμές κινηματογραφικής απόλαυσης που έχω προσωπικά βιώσει. Κάτι ιδιαίτερο λαμβάνει χώρα σ’ αυτόν τον πόλεμο, οι παραδοσιακές ισορροπίες αξιών και αναγκαιοτήτων καταρρέουν. Η «καθαρότητα» της ζούγκλας (και των ανθρώπων εντός της) αποτελεί έναν χώρο και ένα πεδίο που φέρνει τους εισβολείς Αμερικανούς αντιμέτωπους με την (κατά Lincoln) «dark side» της φύσης τους. Ανατρέποντας τις ισορροπίες τους, καθιστώντας τους ευάλωτους απέναντι στη φωνή της συνείδησής τους. Το judgment για το οποίο θα μιλήσει στο τέλος ο Brando. Που είναι το στοιχείο που τους διαλύει –και αυτό που, ταυτόχρονα, συνιστά την υπεροχή, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του αντιπάλου… Εκπληκτική η ατμόσφαιρα των στιγμών, ο λόγος και το πλανάρισμα υποδηλώνουν τη χαοτική φύση των πραγμάτων, το ανεξήγητο, το ανεξέλεγκτο. Ατμόσφαιρα που διαθέτει δε τρομακτική δύναμη, δύναμη ελκτική που σε παρασύρει, σε υποβάλλει σε μια διάθεση να αφεθείς χωρίς αντίσταση στο χάος που βρίσκεται απέναντί σου –και στο χάος της ψυχής σου…

apocalypse_now_3

Για να φτάσουμε στα 08.00 λεπτά όπου ανακοινώνεται η αποστολή: φινάλε. Χαρακτηριστικός ο ξερόβηχας και η ελαφρά τρεμάμενη φωνή του Ford, η προσπάθειά του να φανεί φυσικός. Χαρακτηριστική και η προσπάθεια του στρατηγού (ένας εκπληκτικός G.D. Spradlin) να δικαιολογήσει το αναπόφευκτο ενός χειρισμού που «κατά βάθος απεχθάνεται». Άψογη χαρακτηρολογία: ο κατώτερος στην ιεραρχία Ford, πειθαρχημένος, ανακοινώνει εντολές, ενώ ο στρατηγός έχει τη πολυτέλεια να δείχνει πιο «ανθρώπινος», επεξηγώντας, δίδοντας απαντήσεις (στον λοχαγό ή στον εαυτό του αλήθεια;). Σε κάθε περίπτωση, στρατιωτικοί αμφότεροι, στο πλαίσιο του ρόλου τους ο καθένας, αντιλαμβάνονται τη δυσκολία της στιγμής, αναθέτοντας σε Αμερικανό να σκοτώσει Αμερικανό. Εν αντιθέσει με τον τρίτο τύπο της παρέας που δεν έχει καμία αναστολή –και δεν κρατά προσχήματα. Ενώ μιλάει ακόμα ο στρατηγός, το μοντάζ μας οδηγεί στο δικό του κοντινό. Είναι αυτός που, με τρόπο τυπικά κυνικό, θα παραμερίσει την παραμικρή αμφιβολία: «Terminate… With extreme prejudice».

Σκηνή ανθολογίας, με ανάγλυφο το «άβολο» και την αμηχανία της κατάστασης, τη διακριτική, λανθάνουσα υποβολή πληθώρας μηνυμάτων. Και φυσικά την απίστευτη τόλμη του σκηνοθέτη να βάλει τον ήρωά του να κοιτάξει κατάματα το φακό. Τον θεατή δηλαδή. Δύο φορές μάλιστα. Με τον οποίο (συνυπεύθυνο πια) θεατή σαν να προσπαθεί να αναπτύξει διακριτή σχέση και επικοινωνία. Ξένο σώμα κατά βάθος στο μύθο που συμμετέχει, απελπιστικά μόνος, είναι με το θεατή που επιδιώκει να αποκαταστήσει ουσιαστική επαφή. Με τι περιεχόμενο; Κατανόηση; Καθοδήγηση ίσως; Πιθανόν και τα δύο, μαζί με πολλά άλλα, απροσδιόριστο…

Σκηνοθεσία: Francis Ford Coppola

Παραγωγή: Francis Ford Coppola

Σενάριο: John Milius
Francis Ford Coppola
Michael Herr (narration)
(βασισμένο στο «Heart of Darkness» του Joseph Conrad)

Δ/νση Φωτογραφίας: Vittorio Storaro

Μουσική: Carmine Coppola
Francis Ford Coppola

Μοντάζ: Richard Marks
Walter Murch
Gerald B. Greenberg
Lisa Fruchtman

Διανομή: Marlon Brando
Robert Duvall
Martin Sheen
Frederic Forrest
Albert Hall

Sam Bottoms
Laurence Fishburne
Dennis Hopper
G. D. Spradlin
Harrison Ford
Bill Graham

Σχολιάστε το άρθρο

  • Μαριάννα Καραβασίλη

    Πολύ ενδιαφέρουσα η παρουσίαση των ταινιών. Εξαιρετικές επιλογές.

Αφήστε ένα σχόλιο

Σας άρεσε το άρθρο; Πείτε μας τη γνώμη σας.